'Báu vật' rừng lim xanh trăm tuổi đầu nguồn biên giới Việt – Lào

18/03/2020 10:12

Ở xã Sơn Kim 1, huyện Hương Sơn, không ít hộ dân bảo vệ được hàng trăm cây lim xanh trăm tuổi - những cây lim nhiều hơn tuổi đời của chính họ.

Rừng lim xanh trăm tuổi được người dân thôn Khe Năm bảo vệ như "báu vật". Ảnh: Thanh Nga.

Một đời người, một rừng cây

Cả rừng cây bản địa như lim, kiền kiền, dổi, chua, dẻ… nằm san sát nhau, xếp tầng tầng, lớp lớp. Trong đó, có nhiều gốc lim xanh tuổi đời vượt qua con số 100, chu vi lên đến 300 cm, vỏ sần sùi, khép tán, đứng sừng sững giữa đại ngàn.

Đáng nói, chủ rừng của những gốc lim này không phải doanh nghiệp hay tổ chức nhà nước mà là những cá nhân, hộ gia đình đang nằm trong diện khó khăn, kinh tế eo hẹp.

Năm 1980, ông Trần Ngọc Lâm (sinh năm 1960), thôn Khe Năm, xã Sơn Kim I gia nhập quân ngũ, công tác chính thức tại Quân Khu 4, còn vợ ông - bà Trần Thị Đào (SN 1961) làm công nhân tại Lâm trường Hương Sơn (nay là Cty TNHH MTV lâm nghiệp và dịch vụ Hương Sơn).

Lúc bấy giờ, kiếm được việc làm với mức thu nhập ổn định như ông bà Lâm Đào không hề dễ dàng. Tuy nhiên, bất cập là cảnh vợ chồng xa cách, khó khăn trong việc nuôi dạy con cái.

Cuối năm 1990, chính quyền năm lần bảy lượt vận động người dân thôn Khe Năm nhận rừng để chăm sóc, bảo vệ nhưng chẳng ai ngó ngàng. Ông Lâm vì muốn ở gần vợ con nên đứng ra nhận gần 27 ha rừng ở tiểu khu 51, thôn Khe Năm trong đó, rừng tự nhiên 21,8 ha; rừng trồng 5 ha.

“Lúc bấy giờ cả khu rừng gần như không còn gì, cây gỗ nào chu vi trên 100 cm đều bị khai thác hết. Ban đầu chúng tôi nhận rừng vì nghĩ khi cần que củi, cây nứa có để chặt phục vụ nhu cầu trong gia đình nhưng về sau mới thấm thía giá trị của rừng là vô giá”, ông Lâm trải lòng.

Người đàn ông tuổi lục tuần kể lại, khoảng năm 1990 – 1992, rừng bị tổn thương nghiêm trọng do quá trình khai thác vô tội vạ nên mùa hè giếng nước của các hộ dân trong thôn cạn trơ đáy, nhiều hộ đào giếng sâu hơn 20 m nhưng vẫn không có giọt nước nào. Mọi sinh hoạt phải dựa vào nước trời và các khe suối.

Nhận thấy tác hại của việc mất rừng quá nghiêm trọng, ngoài bảo vệ nghiêm ngặt diện tích cây rừng hiện có, gia đình ông Lâm vay vốn trồng keo trên diện tích rừng sản xuất và làm giàu diện tích rừng tự nhiên bằng các loài cây bản địa như lim xanh, dổi, kiền kiền... bình quân mỗi năm ông trồng 3.000 cây. 

Hiện hàng vạn cây bản địa trồng từ năm 1992 – 1993 đã phát triển đạt chu vi trên 60 cm; tỷ lệ cây sống hàng năm đạt trên 60%.

“Nhờ bảo vệ tốt rừng và thảm thực vật nên hơn chục năm nay dù hạn hán gay gắt người dân Khe Năm cũng không bao giờ thiếu nước sinh hoạt. Chất lượng nước từ các khe suối được chuyên gia Nhật Bản đánh giá rất sạch”, bà Trần Thị Đào tiếp lời chồng.

Theo rà soát, đánh giá của lực lượng chức năng, trong diện tích rừng hộ ông Lâm quản lý có khoảng 150 cây lim xanh có chu vi từ 150 – 300 cm và hàng nghìn cây chu vi dưới 150 cm. Trong đó, nhiều gốc tồn tại hơn 100 năm, nhiều hơn tuổi đời của chính ông.

Cạnh rừng hộ ông Lâm, đại gia đình anh Lưu Trọng Bằng (46 tuổi) cũng chăm sóc, bảo vệ rất hiệu quả gần 8 ha rừng tự tiên được giao từ năm 1992.

Anh Bằng cho hay, sau khi bố mẹ anh qua đời, anh nhận “thừa kế” chăm sóc diện tích rừng nói trên với hai bàn tay trắng. Cuộc sống khó khăn, chật vật nhưng vì nhớ lời căn dặn của bố mẹ “giữ rừng là giữ môi trường sống cho con cháu” nên gần ba thập kỷ qua, gia đình anh chưa bao giờ chặt một cây gỗ đem bán.

Thậm chí, năm 1997 khi bắt quả tang một nhóm lâm tặc đang chặt trộm gỗ dổi trong rừng, gia đình anh còn bị các đối tượng chửi bới, dọa hành hung.

“Hàng năm chúng tôi chỉ trồng dặm làm giàu rừng và sẻ phát chăm sóc. Công tác bảo vệ rừng cực nhọc, nguy hiểm như vậy nhưng chính sách hỗ trợ của nhà nước dành cho đối tượng như chúng tôi chưa có nên rất thiệt thòi”, anh Bằng nói.

Đồng quan điểm, ông Trần Ngọc Lâm cho rằng, việc Chính phủ siết chặt quản lý, bảo vệ rừng tự nhiên, đặc biệt là rừng đầu nguồn biên giới Việt – Lào như xã Sơn Kim I là rất đúng đắn.

Tuy nhiên, quy định cũng cần căn cứ thực tiễn để xây dựng, như đặc thù ở thôn Khe Năm, 100% dân số sống dựa vào rừng nhưng rừng không được tác động, cũng không nhận được một chính sách hỗ trợ công bảo vệ nào thì rất bất cập.

Chính phủ cần nghiên cứu, cho phép hộ gia đình tận thu đối với những cây gỗ bị chết do yếu tố thiên tai. Như vậy vừa khai thác hiệu quả tài nguyên thiên nhiên vừa tạo thu nhập cho người dân, tăng thêm động lực cho hộ gia đình giữ rừng.

“Rừng là nhà, nhà là khách sạn”

Câu chuyện giữ rừng của gia đình ông Lâm, anh Bằng đã tạo thành sức lan tỏa cho cả cộng đồng dân cư ở thôn Khe Năm, xã Sơn Kim I.

Còn nhớ, khoảng gần 10 năm về trước, khi ý thức giữ rừng của người dân còn hạn chế, để bảo vệ diện tích rừng được giao, ông Lâm cùng 10 hộ dân trong thôn thành lập Chi hội bảo vệ rừng bền vững, phối hợp lực lượng Kiểm lâm, Bộ đội Biên phòng, chính quyền địa phương thay phiên nhau tuần tra, canh gác rừng, hỗ trợ xử lý lâm tặc chặt trộm gỗ.

Hay thời điểm tháng 4 đến tháng 7 âm lịch hàng năm, nhiều hộ dân xem rừng là nhà, nhà là khách sạn. Cứ 5 – 6h sáng đem theo cơm đùm cơm nắm, nước, sữa lên rừng lấy mật ong và “canh” lửa, đề phòng cháy rừng, đến khoảng 17 – 18h chiều mới về nhà.

Riêng hộ ông Lâm, nhờ siêng năng, chịu khó, mỗi năm gia đình tận thu được từ rừng (lấy mật ong và cây dược liệu) trên dưới 70 triệu đồng. Đặc biệt, 5 ha keo sắp đến kỳ thai thác, ước sẽ mang lại hàng trăm triệu đồng cho gia đình ông.

Ông Đoàn Doanh Tuyên, Kiểm lâm viên địa bàn đánh giá, gia đình ông Lâm, anh Bằng không chỉ là những hộ dân điển hình trong công tác quản lý, chăm sóc, bảo vệ rừng tự nhiên đầu nguồn mà còn tiên phong thay đổi tư tưởng sống dựa vào khai thác rừng của đại bộ phận dân Sơn Kim I.

Họ đã chủ động chuyển hướng sang sản xuất rừng gỗ lớn, nâng cao giá trị gia tăng của chuỗi lâm sản để đảm bảo tăng trưởng bền vững.

Theo ông Tuyên, trước đây dù lực lượng chức năng siết chặt cỡ nào thì đâu đó cũng có một số diện tích rừng bị “chảy máu”. Tuy nhiên, độ dăm năm trở lại đây, ý thức bảo vệ rừng của bà con nâng lên rõ rệt đã giảm áp lực tuần tra, kiểm soát cho lực lượng chức năng. Bây giờ, các vụ việc khai thác lâm sản trái phép trên địa bàn xã Sơn Kim I nói riêng, huyện Hương Sơn nói chung gần như đã được ngăn chặn triệt để./.

Nguồn: nongnghiep.vn
Cùng chuyên mục
Thông tin liên quan Biển Đông từ 30/3-6/4/2020
Thông tin liên quan Biển Đông từ 30/3-6/4/2020

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh điện đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Philippines/ Phát biểu của Người Phát ngôn Bộ...

Bộ Công an hướng dẫn cấp thị thực, gia hạn tạm trú cho công dân nước ngoài
Bộ Công an hướng dẫn cấp thị thực, gia hạn tạm trú cho công dân nước ngoài

Cục Quản lý xuất nhập cảnh (A08), Bộ Công an vừa có Công văn số 4286/V08-P1 hướng dẫn việc tạo điều kiện về thủ tục...

Liên minh Châu Âu hoàn thành tiến trình phê chuẩn Hiệp định Thương mại Tự do với Việt Nam
Liên minh Châu Âu hoàn thành tiến trình phê chuẩn Hiệp định Thương mại Tự do với Việt Nam

Tối ngày 30/3/2020 (giờ Việt Nam), Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) đã chuẩn y quyết định của Nghị viện Châu Âu phê chuẩn...

Thông tin liên quan Biển Đông từ 23-29/3/2020
Thông tin liên quan Biển Đông từ 23-29/3/2020

Hải quân Trung Quốc diễn tập trên không tại Biển Đông/ Hải quân Mỹ diễn tập trên Biển Đông/ Phát biểu của Người Phát ngôn/...

Lào đóng cửa toàn bộ cửa khẩu quốc tế
Lào đóng cửa toàn bộ cửa khẩu quốc tế

Ngày 29/3, Lào tuyên bố nước này sẽ đóng cửa toàn bộ cửa khẩu quốc tế từ ngày 30/3 đến 19/4...

Thủ tướng Lào kêu gọi toàn dân phòng, chống dịch Covid-19
Thủ tướng Lào kêu gọi toàn dân phòng, chống dịch Covid-19

Ngày 25/3, Thủ tướng Lào Thongloun Sisoulith tuyên bố, Lào đang đối mặt tình hình khẩn cấp do phát hiện các ca nhiễm dịch bệnh...

ASEAN cần một Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông 'chất' để quản trị hành vi và rủi ro
ASEAN cần một Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông 'chất' để quản trị hành vi và rủi ro

Nguyên Thứ trưởng Ngoại giao Phạm Quang Vinh cho rằng chặng đường để ASEAN có được một Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông...

Thông tin liên quan Biển Đông từ 9-22/3/2020
Thông tin liên quan Biển Đông từ 9-22/3/2020

Chiến hạm USS McCampbell đi qua vùng biển gần Quần đảo Hoàng Sa; Phái đoàn thường trực của Philippines tại Liên Hợp Quốc bác bỏ...

Vun đắp quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào đời đời bền vững
Vun đắp quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào đời đời bền vững

Là người đồng chí, anh em thân thiết, ngày 22/3, Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam hòa chung niềm vui với Đảng, Nhà...

Cần đổi mới mạnh mẽ, sáng tạo công tác đối ngoại Biên phòng
Cần đổi mới mạnh mẽ, sáng tạo công tác đối ngoại Biên phòng

Ngày 19/3, tại Hà Nội, Trung tướng Hoàng Xuân Chiến, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Tư lệnh Bộ đội...

Vùng 2 Hải quân: Đẩy mạnh xây dựng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới
Vùng 2 Hải quân: Đẩy mạnh xây dựng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới

Trước yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo, thềm lục địa của Tổ quốc trong tình hình mới, ngày 19/3/2009, Bộ trưởng...

Xuất bản bộ sách đồ sộ khẳng định chủ quyền biển, đảo của Việt Nam
Xuất bản bộ sách đồ sộ khẳng định chủ quyền biển, đảo của Việt Nam

Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông đã phối hợp với các cơ quan, tổ chức, các học giả, nhà sử học, các nhân...

Nhà trưng bày Hoàng Sa thể hiện quyết tâm bảo vệ chủ quyền
Nhà trưng bày Hoàng Sa thể hiện quyết tâm bảo vệ chủ quyền

Đã tròn 2 năm kể từ khi đi vào hoạt động, Nhà trưng bày Hoàng Sa (quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng) là minh...

Liên minh châu Âu đã đóng cửa biên giới bên ngoài
Liên minh châu Âu đã đóng cửa biên giới bên ngoài

Người từ bên ngoài Liên minh châu Âu không được đi du lịch hay đi công tác tại 27 nước thành viên Liên minh châu...

“Tổ quốc nhìn từ biển
“Tổ quốc nhìn từ biển

Tối ngày 14.3 tại Hà Nội, Chương trình “Tổ quốc nhìn từ biển” đã diễn ra và được trực tiếp trên Kênh H1 Đài phát...

Tin đọc nhiều
Cuộc họp hai Đoàn Chuyên viên biên giới Việt Nam – Lào
Tăng cường kiểm soát xuất-nhập khẩu tại biên giới Việt-Trung
Chính thức quy hoạch Vân Đồn là khu kinh tế biển đa ngành
Việt Nam coi trọng và tham gia tích cực hợp tác Mekong-Lan Thương
Xuất nhập khẩu hàng hóa biên giới đất liền Việt Nam – Trung Quốc đang dần được cải thiện
Xây dựng quy trình kiểm soát dịch bệnh tại biên giới theo hướng giảm thiểu tác động đến xuất nhập khẩu
Lào Cai tạm dừng hoạt động vận tải khách công cộng
Nhật Bản tài trợ 49 triệu Yên tăng cường quản lý biển đảo Cát Bà
Thông tin liên quan Biển Đông từ 17-23/02/2020
Tặng thiết bị y tế cho các lực lượng liên ngành cửa khẩu Kim Thủy Hà, tỉnh Vân Nam
Ứng phó với hạn hán, xâm nhập mặn trong mùa khô
Kiểm soát chặt chẽ các biện pháp phòng chống dịch trên địa bàn khu vực biên giới biển, đảo, cửa khẩu Cảng thành phố Hải Phòng
Australia và Indonesia phản đối hành vi quân sự hóa trên Biển Đông
Bộ Công Thương: ‘Thắt’ chống dịch COVID-19, ‘mở’ cửa khẩu
Nhóm tàu sân bay Theodore Roosevelt của Hoa Kỳ cập cảng Đà Nẵng
Siết chặt tuần tra, kiểm soát đường biên
Đề nghị báo cáo quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và hải đảo
Lễ buộc chỉ cổ tay - nét văn hóa độc đáo của người Lào
Hải quân Việt Nam và Hải quân Hoàng gia Campuchia tuần tra chung
Nhiều hoạt động hướng về biển đảo tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam
Campuchia thông báo tạm ngừng hoạt động các cửa khẩu biên giới với Việt Nam
Chăm lo cho đồng bào biên giới
Các cửa khẩu lại tồn ứ gần 780 xe nông sản, trái cây
Lập điểm trao đổi hàng hóa hỗ trợ người dân Campuchia
Cửa khẩu Hoành Mô (Quảng Ninh) thông quan trở lại
Thiêng liêng cột mốc đặc biệt ba biên Việt Nam- Lào- Campuchia
ĐSQ Việt Nam tại Hàn Quốc thông tin về 5 thuyền viên Việt Nam mất tích trong vụ cháy tàu ngoài khơi đảo Jeju
Khủng hoảng khí hậu sẽ xóa sổ nhiều bãi biển trên thế giới
Tăng cường chốt chặn, tuần tra, khép kín biên giới
ASEAN cần một Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông 'chất' để quản trị hành vi và rủi ro