'Báu vật' rừng lim xanh trăm tuổi đầu nguồn biên giới Việt – Lào

18/03/2020 10:12

Ở xã Sơn Kim 1, huyện Hương Sơn, không ít hộ dân bảo vệ được hàng trăm cây lim xanh trăm tuổi - những cây lim nhiều hơn tuổi đời của chính họ.

Rừng lim xanh trăm tuổi được người dân thôn Khe Năm bảo vệ như "báu vật". Ảnh: Thanh Nga.

Một đời người, một rừng cây

Cả rừng cây bản địa như lim, kiền kiền, dổi, chua, dẻ… nằm san sát nhau, xếp tầng tầng, lớp lớp. Trong đó, có nhiều gốc lim xanh tuổi đời vượt qua con số 100, chu vi lên đến 300 cm, vỏ sần sùi, khép tán, đứng sừng sững giữa đại ngàn.

Đáng nói, chủ rừng của những gốc lim này không phải doanh nghiệp hay tổ chức nhà nước mà là những cá nhân, hộ gia đình đang nằm trong diện khó khăn, kinh tế eo hẹp.

Năm 1980, ông Trần Ngọc Lâm (sinh năm 1960), thôn Khe Năm, xã Sơn Kim I gia nhập quân ngũ, công tác chính thức tại Quân Khu 4, còn vợ ông - bà Trần Thị Đào (SN 1961) làm công nhân tại Lâm trường Hương Sơn (nay là Cty TNHH MTV lâm nghiệp và dịch vụ Hương Sơn).

Lúc bấy giờ, kiếm được việc làm với mức thu nhập ổn định như ông bà Lâm Đào không hề dễ dàng. Tuy nhiên, bất cập là cảnh vợ chồng xa cách, khó khăn trong việc nuôi dạy con cái.

Cuối năm 1990, chính quyền năm lần bảy lượt vận động người dân thôn Khe Năm nhận rừng để chăm sóc, bảo vệ nhưng chẳng ai ngó ngàng. Ông Lâm vì muốn ở gần vợ con nên đứng ra nhận gần 27 ha rừng ở tiểu khu 51, thôn Khe Năm trong đó, rừng tự nhiên 21,8 ha; rừng trồng 5 ha.

“Lúc bấy giờ cả khu rừng gần như không còn gì, cây gỗ nào chu vi trên 100 cm đều bị khai thác hết. Ban đầu chúng tôi nhận rừng vì nghĩ khi cần que củi, cây nứa có để chặt phục vụ nhu cầu trong gia đình nhưng về sau mới thấm thía giá trị của rừng là vô giá”, ông Lâm trải lòng.

Người đàn ông tuổi lục tuần kể lại, khoảng năm 1990 – 1992, rừng bị tổn thương nghiêm trọng do quá trình khai thác vô tội vạ nên mùa hè giếng nước của các hộ dân trong thôn cạn trơ đáy, nhiều hộ đào giếng sâu hơn 20 m nhưng vẫn không có giọt nước nào. Mọi sinh hoạt phải dựa vào nước trời và các khe suối.

Nhận thấy tác hại của việc mất rừng quá nghiêm trọng, ngoài bảo vệ nghiêm ngặt diện tích cây rừng hiện có, gia đình ông Lâm vay vốn trồng keo trên diện tích rừng sản xuất và làm giàu diện tích rừng tự nhiên bằng các loài cây bản địa như lim xanh, dổi, kiền kiền... bình quân mỗi năm ông trồng 3.000 cây. 

Hiện hàng vạn cây bản địa trồng từ năm 1992 – 1993 đã phát triển đạt chu vi trên 60 cm; tỷ lệ cây sống hàng năm đạt trên 60%.

“Nhờ bảo vệ tốt rừng và thảm thực vật nên hơn chục năm nay dù hạn hán gay gắt người dân Khe Năm cũng không bao giờ thiếu nước sinh hoạt. Chất lượng nước từ các khe suối được chuyên gia Nhật Bản đánh giá rất sạch”, bà Trần Thị Đào tiếp lời chồng.

Theo rà soát, đánh giá của lực lượng chức năng, trong diện tích rừng hộ ông Lâm quản lý có khoảng 150 cây lim xanh có chu vi từ 150 – 300 cm và hàng nghìn cây chu vi dưới 150 cm. Trong đó, nhiều gốc tồn tại hơn 100 năm, nhiều hơn tuổi đời của chính ông.

Cạnh rừng hộ ông Lâm, đại gia đình anh Lưu Trọng Bằng (46 tuổi) cũng chăm sóc, bảo vệ rất hiệu quả gần 8 ha rừng tự tiên được giao từ năm 1992.

Anh Bằng cho hay, sau khi bố mẹ anh qua đời, anh nhận “thừa kế” chăm sóc diện tích rừng nói trên với hai bàn tay trắng. Cuộc sống khó khăn, chật vật nhưng vì nhớ lời căn dặn của bố mẹ “giữ rừng là giữ môi trường sống cho con cháu” nên gần ba thập kỷ qua, gia đình anh chưa bao giờ chặt một cây gỗ đem bán.

Thậm chí, năm 1997 khi bắt quả tang một nhóm lâm tặc đang chặt trộm gỗ dổi trong rừng, gia đình anh còn bị các đối tượng chửi bới, dọa hành hung.

“Hàng năm chúng tôi chỉ trồng dặm làm giàu rừng và sẻ phát chăm sóc. Công tác bảo vệ rừng cực nhọc, nguy hiểm như vậy nhưng chính sách hỗ trợ của nhà nước dành cho đối tượng như chúng tôi chưa có nên rất thiệt thòi”, anh Bằng nói.

Đồng quan điểm, ông Trần Ngọc Lâm cho rằng, việc Chính phủ siết chặt quản lý, bảo vệ rừng tự nhiên, đặc biệt là rừng đầu nguồn biên giới Việt – Lào như xã Sơn Kim I là rất đúng đắn.

Tuy nhiên, quy định cũng cần căn cứ thực tiễn để xây dựng, như đặc thù ở thôn Khe Năm, 100% dân số sống dựa vào rừng nhưng rừng không được tác động, cũng không nhận được một chính sách hỗ trợ công bảo vệ nào thì rất bất cập.

Chính phủ cần nghiên cứu, cho phép hộ gia đình tận thu đối với những cây gỗ bị chết do yếu tố thiên tai. Như vậy vừa khai thác hiệu quả tài nguyên thiên nhiên vừa tạo thu nhập cho người dân, tăng thêm động lực cho hộ gia đình giữ rừng.

“Rừng là nhà, nhà là khách sạn”

Câu chuyện giữ rừng của gia đình ông Lâm, anh Bằng đã tạo thành sức lan tỏa cho cả cộng đồng dân cư ở thôn Khe Năm, xã Sơn Kim I.

Còn nhớ, khoảng gần 10 năm về trước, khi ý thức giữ rừng của người dân còn hạn chế, để bảo vệ diện tích rừng được giao, ông Lâm cùng 10 hộ dân trong thôn thành lập Chi hội bảo vệ rừng bền vững, phối hợp lực lượng Kiểm lâm, Bộ đội Biên phòng, chính quyền địa phương thay phiên nhau tuần tra, canh gác rừng, hỗ trợ xử lý lâm tặc chặt trộm gỗ.

Hay thời điểm tháng 4 đến tháng 7 âm lịch hàng năm, nhiều hộ dân xem rừng là nhà, nhà là khách sạn. Cứ 5 – 6h sáng đem theo cơm đùm cơm nắm, nước, sữa lên rừng lấy mật ong và “canh” lửa, đề phòng cháy rừng, đến khoảng 17 – 18h chiều mới về nhà.

Riêng hộ ông Lâm, nhờ siêng năng, chịu khó, mỗi năm gia đình tận thu được từ rừng (lấy mật ong và cây dược liệu) trên dưới 70 triệu đồng. Đặc biệt, 5 ha keo sắp đến kỳ thai thác, ước sẽ mang lại hàng trăm triệu đồng cho gia đình ông.

Ông Đoàn Doanh Tuyên, Kiểm lâm viên địa bàn đánh giá, gia đình ông Lâm, anh Bằng không chỉ là những hộ dân điển hình trong công tác quản lý, chăm sóc, bảo vệ rừng tự nhiên đầu nguồn mà còn tiên phong thay đổi tư tưởng sống dựa vào khai thác rừng của đại bộ phận dân Sơn Kim I.

Họ đã chủ động chuyển hướng sang sản xuất rừng gỗ lớn, nâng cao giá trị gia tăng của chuỗi lâm sản để đảm bảo tăng trưởng bền vững.

Theo ông Tuyên, trước đây dù lực lượng chức năng siết chặt cỡ nào thì đâu đó cũng có một số diện tích rừng bị “chảy máu”. Tuy nhiên, độ dăm năm trở lại đây, ý thức bảo vệ rừng của bà con nâng lên rõ rệt đã giảm áp lực tuần tra, kiểm soát cho lực lượng chức năng. Bây giờ, các vụ việc khai thác lâm sản trái phép trên địa bàn xã Sơn Kim I nói riêng, huyện Hương Sơn nói chung gần như đã được ngăn chặn triệt để./.

Nguồn: nongnghiep.vn
Cùng chuyên mục
Việt Nam và Campuchia trao đổi các hình thức nới lỏng xuất nhập cảnh
Việt Nam và Campuchia trao đổi các hình thức nới lỏng xuất nhập cảnh

Trả lời câu hỏi về việc Bộ Ngoại giao và hợp tác quốc tế Campuchia thông báo bãi bỏ hiệu lực công hàm số 698...

Doanh nghiệp Việt Nam tại Campuchia hỗ trợ cộng đồng trong đại dịch Covid-19
Doanh nghiệp Việt Nam tại Campuchia hỗ trợ cộng đồng trong đại dịch Covid-19

Ngày 2/7, Ban Chấp hành Câu lạc bộ Doanh nghiệp Việt Nam tại Campuchia (VBCC) tổ chức họp tổng kết công tác sáu tháng đầu...

Thông tin liên quan Biển Đông từ 22-29/6/2020
Thông tin liên quan Biển Đông từ 22-29/6/2020

Tuyên bố Chủ tịch Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36 / Nhật Bản quan ngại tình hình Biển Đông / Nên nối lại...

Thông tin liên quan Biển Đông từ 15-21/6/2020
Thông tin liên quan Biển Đông từ 15-21/6/2020

Indonesia gửi công hàm lên LHQ / Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ chỉ trích Trung Quốc / NATO đang theo dõi sát tình hình ở...

Campuchia bỏ công hàm hạn chế qua lại biên giới của công dân Việt Nam
Campuchia bỏ công hàm hạn chế qua lại biên giới của công dân Việt Nam

Trong thông báo đề ngày 22/6 gửi Đại sứ quán Việt Nam tại Campuchia, Bộ Ngoại giao và Hợp tác Quốc tế Campuchia thông báo...

Vùng 5 Hải quân: Sẵn sàng chiến đấu bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo
Vùng 5 Hải quân: Sẵn sàng chiến đấu bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo

Vùng 5 Hải quân không ngừng khắc phục mọi khó khăn, sẵn sàng chiến đấu hy sinh để bảo vệ vững chắc chủ quyền biển...

Hội thảo trực tuyến về tình hình Biển Đông
Hội thảo trực tuyến về tình hình Biển Đông

Ngày 20/6, Viện Đông phương học - Viện Hàn lâm Khoa học Nga đã tổ chức Hội thảo trực tuyến về tình hình hiện nay...

Hướng dẫn kiểm dịch y tế phòng lây nhiễm Covid-19 tại cửa khẩu
Hướng dẫn kiểm dịch y tế phòng lây nhiễm Covid-19 tại cửa khẩu

Ngày 18/6, Bộ Y tế ra Quyết định số 2553/QĐ-BYT về việc ban hành "Hướng dẫn tạm thời công tác kiểm dịch y tế phòng,...

Thông tin liên quan Biển Đông từ 8-14/6/2020
Thông tin liên quan Biển Đông từ 8-14/6/2020

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tiếp tân Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản / Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh điện đàm với Thứ...

Luật Biên phòng: ‘Kim chỉ nam’ cho các hoạt động ở khu vực biên giới
Luật Biên phòng: ‘Kim chỉ nam’ cho các hoạt động ở khu vực biên giới

Chiều 9/6, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng (BĐBP) đã thông tin với báo chí về dự án Luật Biên phòng Việt Nam.

Hiệp định EVFTA và EVIPA – Bước triển khai quan trọng Chiến lược tổng thể hội nhập quốc tế đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030
Hiệp định EVFTA và EVIPA – Bước triển khai quan trọng Chiến lược tổng thể hội nhập quốc tế đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030

Ngày 08/6 vừa qua, Quốc hội nước ta đã phê chuẩn Hiệp định Thương mại tự do (EVFTA) và Hiệp định Bảo hộ đầu tư...

Thông tin liên quan Biển Đông từ 01-07/6/2020
Thông tin liên quan Biển Đông từ 01-07/6/2020

Mỹ gửi công hàm phản đối yêu sách chủ quyền của Trung Quốc / Úc, Ấn Độ ký thỏa thuận quân sự trên biển /...

Tạo thế trận liên hoàn ‘hạ nhiệt’ ma túy vùng biên Việt-Lào
Tạo thế trận liên hoàn ‘hạ nhiệt’ ma túy vùng biên Việt-Lào

Lực lượng chức năng của Việt Nam và Lào xác định phòng chống ma túy (PCMT) là cuộc đấu tranh chung và trong cuộc đấu...

Thông tin “Ngày Đại dương thế giới, Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam; Ngày Môi trường thế giới và Tháng hành động vì môi trường năm 2020”
Thông tin “Ngày Đại dương thế giới, Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam; Ngày Môi trường thế giới và Tháng hành động vì môi trường năm 2020”

Ngày 2/6, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã thông tin về “Ngày Đại dương thế giới, Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam;...

Lào tiếp tục cho phép công dân Việt Nam xuất cảnh về nước
Lào tiếp tục cho phép công dân Việt Nam xuất cảnh về nước

Chiều 1/6, Đại sứ quán Việt Nam tại Lào ra Thông báo số 78-20/LS/ĐSQLA, về việc công dân Việt Nam tiếp tục đăng ký để...

Tin đọc nhiều
Khắc phục 'thẻ vàng' IUU: Kiểm soát chặt hoạt động tàu cá
Xây dựng biên giới biển và cửa khẩu cảng ngày càng vững mạnh
Cơ chế hợp tác của các tỉnh có chung đường biên giới giữa Việt Nam và Lào trong việc thực hiện Hiệp định về Quy chế quản lý biên giới và cửa khẩu biên giới trên đất liền Việt Nam - Lào  được quy định như thế nào?
Thứ trưởng Lê Hoài Trung làm việc với tỉnh Bình Dương về công tác đối ngoại
Khánh Hòa công bố chương trình kích cầu du lịch
Lớp học cho trẻ em Việt kiều Campuchia - sợi dây gắn kết với quê hương
Lào tiếp tục cho phép công dân Việt Nam xuất cảnh về nước
 Ý nghĩa lớn từ dự án phát triển rừng ngập mặn ở Quảng Ninh
Gần 50.000 tấn thép xuất khẩu qua cảng quốc tế Long An
Đại dương nào lớn nhất thế giới
Thông tin liên quan Biển Đông từ 18-25/5/2020
Lễ cầu mưa của người H’rê
Chung sức đồng lòng, bám dân xây cơ sở
Chuẩn bị tốt nhất cho Giao lưu hữu nghị Quốc phòng biên giới Việt Nam - Campuchia
Phát triển hệ thống cảng biển và dịch vụ hậu cần cảng khu vực Cái Mép - Thị Vải theo hướng hiện đại
Điện Biên tăng cường liên kết cộng đồng bảo vệ môi trường không khí
Cà Mau mở tuyến du lịch biển đảo
Ngành thủy sản Việt Nam: Tận dụng cơ hội vàng để bứt phá
Thông tin liên quan Biển Đông từ 30/4-10/5/2020
Mở các cửa khẩu phụ dọc biên giới Việt - Lào để giao thương hàng hóa
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc dự Quốc tang Đại tướng Sisavath Keobounphanh
Tặng nhà cho hộ nghèo vùng biên giới
Tuyên truyền pháp luật cho ngư dân tỉnh Bình Định
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tham dự Khoá 73 Đại hội đồng Tổ chức Y tế thế giới
Cảng Container Quốc tế Tân cảng Hải Phòng đón tuyến dịch vụ mới xuyên Thái Bình Dương
Tổng cục Hải quan tiếp tục cải cách, hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu sau Covid-19
Quảng Trị: Thành lập Ban Chỉ đạo Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển
Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2020
Hiện đại hóa cơ sở vật chất phục vụ quản lý tài nguyên, môi trường biển và hải đảo
Phiên đối thoại của các nhà Lãnh đạo ASEAN với đại diện Đại hội đồng liên nghị viện ASEAN (AIPA), Hội đồng tư vấn kinh doanh ASEAN (ASEAN-BAC) và Thanh niên ASEAN