Công viên địa chất toàn cầu UNESCO: Cao nguyên đá Đồng Văn

27/10/2020 15:44

Việt Nam từ lâu đã trở thành một điểm đến hấp dẫn đối với khách du lịch bởi những cảnh quan địa lý - địa chất đặc sắc, chứa đựng những dấu ấn tiêu biểu về lịch sử phát triển trái đất, những hiện tượng tự nhiên, tính đa dạng sinh học cao, với những dân tộc trong các bộ trang phục màu sắc rực rỡ, những truyền thống văn hoá lâu đời của cộng đồng dân cư bản địa và cả những sản vật địa phương đa dạng.

Tất cả những điểm đặc sắc ấy, bạn đều có thể tìm thấy được ở ba công viên địa chất toàn cầu của Việt Nam. Ngày 3/10/2010, Cao nguyên đá Đồng Văn đã trở thành công viên địa chất UNESCO đầu tiên của Việt Nam và thứ hai ở Đông Nam Á.

Năm 2014 và năm 2019, UNESCO đã tái công nhận Cao nguyên đá Đồng Văn là thành viên của mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu UNESCO giai đoạn 2015-2018 và giai đoạn 2019-2022.

Đánh giá cao giá trị của cao nguyên đá, Thủ tướng đã phê duyệt quy hoạch tổng thể bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị công viên địa chất toàn cầu cao nguyên đá Đồng Văn giai đoạn 2012-2020 và tầm nhìn 2030.

Đặc sắc địa lý-địa chất

Cao nguyên đá Đồng Văn có trên 70% diện tích đá vôi lộ diện.

“Tsi muaj lub roob siab dua koj lub hauv caug” “Không có ngọn núi nào cao hơn đầu gối” - câu thành ngữ này của người Mông nghe tự hào biết mấy. Bạn sẽ càng thấy câu nói này tuyệt đẹp khi tới Cao nguyên đá Đồng Văn, đặt chân lên một vùng núi đá vôi hùng vĩ có độ cao trên 1.000m.

Công viên địa chất này gồm 4 huyện Quản Bạ, Yên Minh, Đồng Văn và Mèo Vạc với tổng diện tích tự nhiên là 2.356km2, nằm ở miền Bắc Việt Nam có trên 70% diện tích đá vôi lộ diện.

Vùng đất này là sự kết hợp ngoạn mục và độc đáo giữa những đỉnh núi cao vun vút và hẻm vực sâu thăm thẳm tại phần kéo dài của dãy núi phía Đông rặng Himalaya, với đỉnh cao nhất - Mạc Vạc (1.971m) và hẻm sâu nhất - Tu Sản, cũng là hẻm vực sâu nhất của Đông Nam Á, với chiều sâu vách đá lên tới hơn 700m.

Có niên đại từ kỷ Cambrian (khoảng 550 triệu năm trước), đến nay, Cao nguyên đá Đồng Văn đã trải qua 7 thời kỳ địa chất khác nhau. Du khách đến đây, có thể nhìn tận mắt những dấu vết còn lưu lại trong các di chỉ cổ sinh vật học, địa tầng, địa mạo, kiến tạo, karst, hang động và đứt gãy quan trọng.

Những "vết tích" này còn phản ánh hai trong số năm sự kiện lớn trong lịch sử sinh giới của Trái đất là những ranh giới tuyệt chủng sinh giới hàng loạt. Cụ thể là Biến cố sinh học Devon muộn xảy ra ở ranh giới Frasnian-Famennian, khoảng 364 triệu năm trước, làm cho 19% số họ và 50% số giống cổ sinh bị tuyệt diệt và Biến cố sinh học Permi-Trias xảy ra cách đây 251 triệu năm trước, là sự kiện lớn nhất trong 5 biến cố của sinh giới, làm tuyệt diệt khoảng 90% số giống và loài sinh vật biển.

Đa dạng sinh học

Không chỉ đa dạng về cổ sinh vật, Cao nguyên đá Đồng Văn còn có hai khu bảo tồn thiên nhiên là Khu bảo tồn thiên nhiên Du Già và Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Khau Ca. Hai khu bảo tồn này phong phú về các loài động, thực vật như cây lá kim, sơn dương phương Nam (một loài dê núi đơn độc) và nhiều loài chim bản địa.

Nếu bạn quan tâm đến địa chất học, bạn hẳn sẽ thấy rất thú vị được quan sát 3 nhóm đá trầm tích, đá lửa và đá biến chất, cũng như các đặc trưng địa tầng, thạch địa tầng và sinh địa tầng.

Đối với những người nghiên cứu cổ sinh vật học, từng vách đá vôi hãy còn ghi lại hóa thạch của 19 nhóm sinh vật cổ có giá trị như cá cổ, hệ thực vật cổ đại, động vật tay cuộn (eurispirifer tonkinesis), hai mảnh vỏ, foraminifera, san hô, conodonta, crinoidea và động vật thân mềm. Tất cả tái hiện lại một câu chuyện cổ về một thời kỳ xa xưa của trái đất.

Do đó, nơi này có hệ động thực vật rất phong phú, bao gồm 289 loài thực vật bậc cao, thuộc 83 họ; hệ động vật trên núi đá vôi với 171 loài trong 73 họ và 24 bộ. Có 27 loài gồm 17 loài thú, 2 loài chim và 8 loài bò sát là những động vật quý hiếm được ghi trong Sách đỏ Việt Nam.

Nổi tiếng nhất nơi này là loài voọc mũi hếch. Voọc mũi hếch, còn được gọi là voọc lông tuyết (Rhinopithecus avunculus) thuộc họ Khỉ Cựu, là một trong năm loài linh trưởng đặc hữu của Việt Nam. Loài vật này còn được phát hiện ở vùng núi châu Á, phía Nam Trung Quốc, thường sống ở những khu vực núi cao hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt.

Đây là một trong 25 loài linh trưởng có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất trên thế giới, được xếp vào mức độ nguy cấp cao nhất trong Sách đỏ về các loài động vật bị đe dọa của Hiệp hội Bảo tồn thiên nhiên thế giới và Việt Nam. Loài voọc mũi hếch đã từng được coi cho là đã tuyệt chủng cho đến khi được phát hiện lại vào đầu những năm 1990, chỉ được tìm thấy ở tỉnh Hà Giang với 200 cá thể.

Phát triển bền vững

Cao nguyên đá Đồng Văn là nơi sinh sống của hơn 250.000 người dân thuộc 17 dân tộc anh em Mông, Na Chí, Pu Péo, Lô Lô, Nùng, Hoa, Giấy… của dải đất Việt. Mỗi dân tộc có một nét sinh hoạt và tập tục lễ hội riêng tạo nên di sản văn hóa độc đáo và phong phú của khu vực này với những “Chợ tình Khau Vai”, Lễ hội “Gầu Tào” của người Mông, Lễ hội “Cúng thần rừng” của người Pu Péo, Lễ ấp sắc của người Dao...

Kể từ khi cao nguyên đá Đồng Văn được trao danh hiệu Công viên địa chất toàn cầu UNESCO, lượng khách du lịch đến đây liên tục tăng, người dân cũng được hưởng lợi hơn nhờ du lịch. Đến nay 100% thôn bản, trường học trên vùng cao nguyên đá Đồng Văn được tuyên truyền giáo dục về công tác bảo vệ, giữ gìn di sản.

Tại Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn, bạn sẽ được đích thân các chàng trai, cô gái người dân tộc hướng dẫn tham quan các di chỉ địa chất, di tích lịch sử và đến từng gia đình tham quan đời sống thường ngày và văn hóa của người dân bản xứ.

Vào tháng 1-2, du khách sẽ đến với mùa hoa đào, hoa mận nở rộ khắp các triền núi, tháng 3-4 là mùa hoa gạo đỏ rực rỡ cổng trời, tháng 4-5 là mùa nước đổ, những thửa ruộng bậc thang tấp nập rộn ràng, tháng 6-8 là mùa trồng trọt, tháng 9-10 bạn sẽ đến với mùa lúa chín vàng no ấm, đặc biệt được quan tâm là tháng 10-12 với mùa hoa Tam Giác Mạch cánh mỏng manh chuyển từ trắng sang phớt hồng, ánh tím và đỏ sậm rất đặc trưng, tháng 12 về lại là mùa cải vàng rộ nở….

Đến vùng đất này, là đến thăm vùng đất địa đầu Tổ Quốc với cột cờ Lũng Cú đánh dấu điểm cực Bắc của đất nước, cùng nhau vượt qua đèo Mã Pí Lèng, cung đường đèo hiểm trở dài 20km, cao 1.200m, nằm trên con đường mang tên Hạnh Phúc, nối liền thành phố Hà Giang, Đồng Văn và thị trấn Mèo Vạc, ngắm nhìn những cô gái Mông ngồi dệt bên khung cửi, những nếp nhà trình tường đơn sơ, giản dị, những bờ rào đá bền bỉ, vững vàng…

Đến với Đồng Văn, đến với vùng đất “cúi mặt sát đất, ngẩng mặt đụng trời” này, bạn không chỉ có được những trải nghiệm vô cùng phong phú. Đến nơi đây là bạn sẽ góp phần vào công cuộc phát triển du lịch, đem lại cho người dân và Công viên địa chất toàn cầu nơi đây một sinh kế phát triển kinh tế bền vững, chú trọng tới việc nâng cao đời sống cho người dân, bằng cách khai thác văn hóa bản địa, trong sự hòa hợp với thiên nhiên./.

Cùng chuyên mục
Chùa Tân Thanh: Cột mốc tâm linh nơi biên cương phía Bắc
Chùa Tân Thanh: Cột mốc tâm linh nơi biên cương phía Bắc

Chùa Tân Thanh không chỉ là nơi đáp ứng đời sống tâm linh, phục vụ nhu cầu tín ngưỡng tôn giáo của người dân địa...

Mảng xanh trên vùng biển đảo Tây Nam của Tổ quốc
Mảng xanh trên vùng biển đảo Tây Nam của Tổ quốc

Giữa trùng khơi nơi vùng biển đảo Tây Nam của Tổ quốc, Khu tăng gia sản xuất tập trung là một màu xanh trải rộng...

Đảo Quan Lạn ghi dấu chiến công của cha ông
Đảo Quan Lạn ghi dấu chiến công của cha ông

Đến với đảo Quan Lạn (huyện Vân Đồn, Quảng Ninh), du khách không chỉ khám phá vẻ đẹp của hòn đảo tiền tiêu của Tổ...

Đời sống chan hòa, phát triển của đồng bào Chăm ở An Giang
Đời sống chan hòa, phát triển của đồng bào Chăm ở An Giang

Như cánh chim Thiên Di, từ hàng trăm năm trước, người Chăm đã tìm đến nơi đầu dòng sông Hậu, tỉnh An Giang để lập...

Bí ẩn nhà cổ ở Há Súng
Bí ẩn nhà cổ ở Há Súng

Khi nói về các kiệt tác kiến trúc nổi tiếng tại Cao nguyên đá Đồng Văn (Hà Giang) du khách thường nghĩ tới Dinh thự...

Áo dài Tày và câu chuyện bảo tồn trang phục dân tộc thời đại 4.0
Áo dài Tày và câu chuyện bảo tồn trang phục dân tộc thời đại 4.0

Mỗi dân tộc đều có một trang phục truyền thống của riêng mình, đó vừa là sản phẩm sáng tạo của dân tộc từ quá...

Rừng trâm quý giữa trùng khơi
Rừng trâm quý giữa trùng khơi

Trong những điểm đến đẹp và đáng nhớ trên xã đảo Minh Châu, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh ấn tượng với tôi hơn cả...

Ấn tượng nhà rông của người Giẻ Triêng
Ấn tượng nhà rông của người Giẻ Triêng

Cùng được làm từ vật liệu (gỗ, tranh, tre, mây…) có trong tự nhiên như nhà rông của các dân tộc thiểu số (DTTS) khác,...

Lễ Kỳ Yên của người Nam Bộ
Lễ Kỳ Yên của người Nam Bộ

Hằng năm, từ giữa tháng Giêng đến hết tháng 3 âm lịch, hầu hết các đình, miếu tại các tỉnh Nam Bộ đều diễn ra...

Nét độc đáo lễ Sene Neak Ta của người Khmer ở Bình Phước
Nét độc đáo lễ Sene Neak Ta của người Khmer ở Bình Phước

Vào khoảng giữa tháng 4 đến đầu tháng 5 hằng năm, tức vào đầu mùa mưa, đồng bào dân tộc Khmer ở Bình Phước lại...

Văn hóa Lào bên dòng sông Sêrêpốk
Văn hóa Lào bên dòng sông Sêrêpốk

Tính cách hồn nhiên, sôi nổi và đặc biệt thích ca hát, nhảy múa, người Việt gốc Lào tại xã biên giới Krông Na, huyện...

Nghề chạm bạc của người Mông ở Lao Xa
Nghề chạm bạc của người Mông ở Lao Xa

Bản Lao Xa, xã Sủng Là là cái nôi của nghề chạm bạc truyền thống của người Mông trên Cao nguyên đá Đồng Văn (Hà...

Du lịch Mộc Châu: Khám phá thiên nhiên hoang sơ hùng vĩ
Du lịch Mộc Châu: Khám phá thiên nhiên hoang sơ hùng vĩ

Thác Chiềng Khoa thuộc địa phận xã Chiềng Khoa, huyện Vân Hồ, cách trung tâm Mộc Châu tầm 12km. Để đến với thác Chiềng Khoa,...

Lễ hội Phá Bàu được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia
Lễ hội Phá Bàu được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 31/3, tại ấp Sóc Lớn, xã Lộc Khánh, huyện Lộc Ninh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bình Phước phối hợp...

Bảo tồn và phát huy nghề thêu, may trang phục dân tộc Mông ở Vân Hồ
Bảo tồn và phát huy nghề thêu, may trang phục dân tộc Mông ở Vân Hồ

Công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, trong đó có nghề thêu may trang phục của đồng bào...

Tin đọc nhiều
Giáo dục đạo đức học sinh qua tuyên truyền sinh động biên giới, hải đảo
Thông tin liên quan Biển Đông từ 26/4-10/5/2021
Khi xảy ra tai nạn tàu thuyền tại Khu vực tự do đi lại ở cửa sông Bắc Luân, cơ quan chức năng hai Bên Việt Nam-Trung Quốc cần làm gì?
Khánh thành tượng đài “Bác Hồ với chiến sĩ Biên phòng”
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn: Hợp tác đa phương là cách thức hiệu quả nhất để giải quyết các thách thức toàn cầu
Hội nghị Quan chức cao cấp ASEAN-Trung Quốc về Thực hiện Tuyên bố về Ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) lần thứ 19
Nhân rộng mô hình “tiếng loa biên phòng”
Phát huy vai trò dân quân trong
Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Mê Công – Lan Cang (Lan Thương) lần thứ 6
Trao tặng vật chất, thiết bị và vật tư y tế cho Quân đội Hoàng gia Campuchia
Lễ tiếp nhận khoản hỗ trợ của Trung tâm Cứu trợ và Nhân đạo Quốc vương Salman ủng hộ các tỉnh miền Trung
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc
Quảng Ninh: Mở cửa trở lại du lịch nội tỉnh
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn điện đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Đức Heiko Maas
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn gặp song phương Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao và Hợp tác Quốc tế Campuchia
Quảng Bình bàn giao công trình “Ánh sáng vùng biên” cho 2 xã ven biển
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn điện đàm với Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Thái Lan Don Pramudwinai
Bài phát biểu của Thủ tướng tại hội nghị Tương lai Châu Á lần thứ 26 : Chung tay xây dựng châu Á trong kỷ nguyên hậu Covid-19
Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Quốc Dũng trả lời báo chí về kết quả Hội nghị đặc biệt Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Trung Quốc, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao hợp tác Mê Công - Lan Thương lần thứ 6
Thúc đẩy hợp tác quốc phòng Việt Nam-Trung Quốc ngày càng hiệu quả hơn
Tăng cường hợp tác giữa bốn tỉnh biên giới với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc)
Tuyên truyền về bầu cử tới đồng bào dân tộc thiểu số
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn điện đàm với Bộ trưởng Ngoại giao và Phát triển Anh Dominic Raab
Cột mốc Trường Sa trên đất Tổ
Phòng dịch nhưng đảm bảo thương mại thông suốt tại các cửa khẩu đường bộ
Điện Biên hỗ trợ sáu tỉnh Bắc Lào chống dịch Covid-19
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính điện đàm với Thủ tướng Cộng hòa Pháp Jean Castex
Bí ẩn nhà cổ ở Há Súng
Ðộng lực mới từ huyện vùng cao, biên giới Mường Khương
Đại sứ quán Việt Nam tại Lào khuyến cáo công dân phòng chống COVID-19