Làng Chăm An Giang với những nét văn hóa độc đáo

06/10/2020 17:09

Những lễ hội đặc sắc, đa dạng và phong phú trong đời sống văn hoá, tinh thần đã làm nên nét độc đáo của những làng Chăm.

Làng Chăm An Giang, với hàng chục ngôi thánh đường lớn nhỏ

Những ngôi thánh đường với lối kiến trúc cổ kính và ấn tượng, đây chính là nơi mà những người đàn ông, thanh niên hành lễ 5 lần mỗi ngày. Còn những người phụ nữ Chăm duyên dáng, miệt mài bên khung dệt. Những lễ hội đặc sắc, đa dạng và phong phú trong đời sống văn hoá, tinh thần đã làm nên nét độc đáo của những làng Chăm vùng đầu nguồn Châu thổ Cửu Long.

Tỉnh An Giang hiện có 9 làng Chăm thuộc 9 xã, phường trên địa bàn, với khoảng 5 ngàn hộ dân, hơn 17 ngàn người; tập trung chủ yếu ở thị xã Tân Châu và huyện An Phú; một số ít là huyện Châu Phú, huyện Châu Thành và một làng nhỏ ở phường Mỹ Long, TP Long Xuyên.

Các làng Chăm được phân bố dọc theo hai bên bờ sông Hậu và các nhánh sông Hậu với những ngôi nhà sàn bằng gỗ rất đặc trưng, hàng chục ngôi thánh đường lớn nhỏ, nổi bật với kiểu kiến trúc mái vòm, bốn tháp ở bốn góc, rất giống các thánh đường tại các nước Hồi giáo Trung Đông. Trong đó, nổi tiếng và ấn tượng nhất là thánh đường Mubarắk. Thánh đường này được công nhận là di tích cấp quốc gia về nghệ thuật kiến trúc từ năm 2011.

Điều đặc biệt là người Chăm có đời sống tâm linh và tín ngưỡng tôn giáo rất đặc trưng, tất cả đều hướng về ngôi thánh đường để cầu nguyện. Ngày nay, Thánh đường còn được dùng làm nơi sinh hoạt động đồng, tuyên truyền chính sách pháp luật của Đảng, Nhà nước cho bà con giáo dân vào mỗi thứ sáu hàng tuần.

Chia sẻ về vấn đề này, ông So Ro Les, Trưởng Phòng Dân tộc thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang cho biết, “Đặc biệt là thứ 6, các tín đồ đều tập trung ở thánh đường cùng các vị giáo cả đứng lên đọc về giáo lý, khuyên dăn các tín đồ chấp hành tôn giáo, chấp hành pháp luật, sống nếp sống văn minh… ngày thứ 6, nói rất nhiều, không chỉ mỗi giáo lý Islam".

Đồng bào Chăm An Giang hầu hết theo đạo Hồi giáo Islam có nguồn gốc từ Ả Rập Saudi. Trong thánh đường không thờ tranh, tượng hay bất cứ vị thần linh nào. Nhưng một sản vật được tôn thờ nhất là kinh Koran. Người theo đạo Hồi tin rằng, những điều được đấng tối cao viết ra và truyền lại trong kinh Koran đều sẽ trở thành hiện thực và họ phải thực hiện đúng theo giáo lý. Và trong đời mỗi người Hồi giáo Islam phải làm một cuộc hành hương đến thánh địa Mecca, còn gọi là Haji thì mới coi như tròn trách nhiệm và không còn nuối tiếc gì nữa.

Ông Haji Chau Ka Đưa, Thư ký Ban quản trị Thánh đường Mubarắk chia sẻ, “Nó nằm trong năm điều của luật đạo Hồi giáo. Điều thứ nhất, thừa nhận là có thượng đế Allah, thứ 2 là cúng lạy một đêm 5 lần, thứ 3 là bố thí, thứ tư là ăn chay Lễ Ramadam, thứ 5, nếu người đó có điều kiện đầy đủ và dư tiền của, bắt buộc người đó phải đi hành hương làm lễ Haji, còn nếu không có điều kiện thì thôi”.

Những nét đặc sắc của văn hoá Chăm An Giang còn thể hiện từ tiếng nói, chữ viết riêng của mình. Để bảo tồn văn hoá, tiếng nói và chữ viết, hiện nay hầu hết các thánh đường đều có mở lớp dạy. Ban ngày các em học văn hoá tại các trường tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông, còn buổi tối tập trung tại thánh đường để học tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình. Đặc biệt, tại thánh đường Azhar ấp Châu Giang, xã Châu Phong còn có một lớp học chuyên dạy đọc, viết chữ bằng tiếng dân tộc cho trẻ em của cộng đồng người Chăm An Giang.

Ông Haji Abdolhamid, Phó Giáo cả thánh đường Chăm Azhar, ấp Châu Giang, xã Châu Phong cho biết, “Trước mắt là giúp các em học được kinh Koran, biết hành lễ, sâu xa hơn là giữ được bản sắc văn hóa dân tộc người Chăm, là người Chăm phải biết chữ, biết nói tiếng dân tộc Chăm…”.

Mỗi năm đồng bào Chăm An Giang có 3 lễ lớn, Lễ Roja vào ngày 10/12 Hồi lịch, Lễ Ramadam, hay còn gọi là lễ ăn chay kéo dài từ ngày 1 đến hết ngày 30/9 Hồi lịch, Lễ sinh nhật của Giáo chủ Muhammed vào ngày 12/3 Hồi lịch. Trong tháng Lễ Ramadan, bà con dù đi làm ăn nơi đâu cũng tranh thủ quay về quê nhà để thực hiện nghi thức tôn giáo, tất cả người Chăm kể cả trai gái từ 15 tuổi trở lên đều phải thực hành nhịn ăn, nhịn uống và hạn chế lao động nặng nhọc. Thời gian nhịn từ khi mặt trời mọc đến khi mặt trời khuất bóng. Sau đó, mọi người được ăn uống bình thường, cho đến thời điểm bắt đầu một ngày chay tịnh mới của sáng hôm sau.

Sau khi kết thúc Ramadan 70 ngày thì người Chăm bước vào lễ hội Roja hay còn gọi là Haij, là ngày Tết cổ truyền mừng tuổi mới. Tại các thánh đường, người dân mổ dê, bò để mở tiệc tùng sau một năm lao động vất vả. Đây cũng là thời điểm các hoạt động đời sống văn hoá tinh thần của đồng bào Chăm An Giang sôi nổi nhất. Họ tổ chức ca hát, múa, biểu diễn văn hoá văn nghệ với những giai điệu và bài hát riêng của mình.

Ông Haji Chau Ka Đưa, Thư ký Ban quản trị Thánh đường Mubarắk, thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang chia sẻ, “Tháng Ramadam là tháng thiêng liêng của đạo Hồi giáo, là tháng ăn chay, ăn chay là nhịn ăn nhịn uống,..., tất cả những gì mà trong kinh Koran cấm. Tháng Ramadam nhịn ăn để biết được nỗi khổ của người nghèo khó người như vậy để chia sẻ”.

Một nét văn hóa đặc trưng khác là trang phục của nam và nữ đều mặc sarông, trong cả việc học hành, giao tế, tiệc tùng và sinh hoạt cộng đồng. Đối với người nam thì đội nón vải, còn phụ nữ thì choàng khăn Matơra hay còn gọi là khăn Khanh Ma-om. Hình ảnh cô gái Chăm với trang phục truyền thống bên khung cửi không chỉ thể hiện bản sắc văn hóa, của dân tộc mà còn là điểm nhấn độc đáo, duyên dáng đặc trưng của phụ nữ Chăm ở An Giang.

Ngày nay, những thánh đường Hồi giáo với kiến trúc nghệ thuật ấn tượng cùng với nét văn hoá đặc trưng trong đời sống sinh hoạt và nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Chăm An Giang ngày càng thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến tham quan, tìm hiểu, khám phá. Vì thế một bộ phận người Chăm đã nhanh chóng đón nhận xu thế, tham gia làm du lịch để giới thiệu về những giá trị văn hoá đặc sắc của dân tộc mình.

Khi hoàng hôn buông xuống, cũng là lúc tiếng kinh cầu lại bắt đầu vang lên từ phía những ngôi thánh đường bên dòng Hậu giang thơ mộng. Những làng Chăm hiền hoà nghiêng mình soi bóng nước Cửu Long. Những thiếu nữ Chăm e ấp sau chiếc khăn Khanh Ma-om như níu kéo bước chân người lữ khách. Tiếng trống Paranưng lại rộn ràng báo hiệu mùa Lễ Ramadan mới lại sắp bắt đầu./.

Nguồn: vov.vn
Cùng chuyên mục
Đời sống chan hòa, phát triển của đồng bào Chăm ở An Giang
Đời sống chan hòa, phát triển của đồng bào Chăm ở An Giang

Như cánh chim Thiên Di, từ hàng trăm năm trước, người Chăm đã tìm đến nơi đầu dòng sông Hậu, tỉnh An Giang để lập...

Bí ẩn nhà cổ ở Há Súng
Bí ẩn nhà cổ ở Há Súng

Khi nói về các kiệt tác kiến trúc nổi tiếng tại Cao nguyên đá Đồng Văn (Hà Giang) du khách thường nghĩ tới Dinh thự...

Áo dài Tày và câu chuyện bảo tồn trang phục dân tộc thời đại 4.0
Áo dài Tày và câu chuyện bảo tồn trang phục dân tộc thời đại 4.0

Mỗi dân tộc đều có một trang phục truyền thống của riêng mình, đó vừa là sản phẩm sáng tạo của dân tộc từ quá...

Rừng trâm quý giữa trùng khơi
Rừng trâm quý giữa trùng khơi

Trong những điểm đến đẹp và đáng nhớ trên xã đảo Minh Châu, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh ấn tượng với tôi hơn cả...

Ấn tượng nhà rông của người Giẻ Triêng
Ấn tượng nhà rông của người Giẻ Triêng

Cùng được làm từ vật liệu (gỗ, tranh, tre, mây…) có trong tự nhiên như nhà rông của các dân tộc thiểu số (DTTS) khác,...

Lễ Kỳ Yên của người Nam Bộ
Lễ Kỳ Yên của người Nam Bộ

Hằng năm, từ giữa tháng Giêng đến hết tháng 3 âm lịch, hầu hết các đình, miếu tại các tỉnh Nam Bộ đều diễn ra...

Nét độc đáo lễ Sene Neak Ta của người Khmer ở Bình Phước
Nét độc đáo lễ Sene Neak Ta của người Khmer ở Bình Phước

Vào khoảng giữa tháng 4 đến đầu tháng 5 hằng năm, tức vào đầu mùa mưa, đồng bào dân tộc Khmer ở Bình Phước lại...

Văn hóa Lào bên dòng sông Sêrêpốk
Văn hóa Lào bên dòng sông Sêrêpốk

Tính cách hồn nhiên, sôi nổi và đặc biệt thích ca hát, nhảy múa, người Việt gốc Lào tại xã biên giới Krông Na, huyện...

Nghề chạm bạc của người Mông ở Lao Xa
Nghề chạm bạc của người Mông ở Lao Xa

Bản Lao Xa, xã Sủng Là là cái nôi của nghề chạm bạc truyền thống của người Mông trên Cao nguyên đá Đồng Văn (Hà...

Du lịch Mộc Châu: Khám phá thiên nhiên hoang sơ hùng vĩ
Du lịch Mộc Châu: Khám phá thiên nhiên hoang sơ hùng vĩ

Thác Chiềng Khoa thuộc địa phận xã Chiềng Khoa, huyện Vân Hồ, cách trung tâm Mộc Châu tầm 12km. Để đến với thác Chiềng Khoa,...

Lễ hội Phá Bàu được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia
Lễ hội Phá Bàu được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 31/3, tại ấp Sóc Lớn, xã Lộc Khánh, huyện Lộc Ninh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bình Phước phối hợp...

Bảo tồn và phát huy nghề thêu, may trang phục dân tộc Mông ở Vân Hồ
Bảo tồn và phát huy nghề thêu, may trang phục dân tộc Mông ở Vân Hồ

Công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, trong đó có nghề thêu may trang phục của đồng bào...

Độc đáo triển lãm dưới đại dương với tác phẩm điêu khắc nặng 10 tấn
Độc đáo triển lãm dưới đại dương với tác phẩm điêu khắc nặng 10 tấn

Jason deCaires Taylor, một nhà điêu khắc nổi tiếng người Anh vừa ra mắt triển lãm dưới đại dương ở ngoài khơi đảo Ile Sainte-Marguerite,...

Độc đáo 'chợ năm ngàn' ở huyện biên giới Tây Giang
Độc đáo 'chợ năm ngàn' ở huyện biên giới Tây Giang

Chợ nằm ở trung tâm huyện Tây Giang thuộc thôn A Grồng (xã A Tiêng, huyện Tây Giang, Quảng Nam).

Cuộc chiến Whisky: Tranh chấp lãnh thổ lịch sự nhất thế giới
Cuộc chiến Whisky: Tranh chấp lãnh thổ lịch sự nhất thế giới

Từ xưa đến nay, tranh chấp lãnh thổ vốn không có gì mới lạ nhưng thế giới có lẽ chưa hề thấy được một tranh...

Tin đọc nhiều
Giáo dục đạo đức học sinh qua tuyên truyền sinh động biên giới, hải đảo
Thông tin liên quan Biển Đông từ 26/4-10/5/2021
Khi xảy ra tai nạn tàu thuyền tại Khu vực tự do đi lại ở cửa sông Bắc Luân, cơ quan chức năng hai Bên Việt Nam-Trung Quốc cần làm gì?
Khánh thành tượng đài “Bác Hồ với chiến sĩ Biên phòng”
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn: Hợp tác đa phương là cách thức hiệu quả nhất để giải quyết các thách thức toàn cầu
Hội nghị Quan chức cao cấp ASEAN-Trung Quốc về Thực hiện Tuyên bố về Ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) lần thứ 19
Nhân rộng mô hình “tiếng loa biên phòng”
Phát huy vai trò dân quân trong
Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Mê Công – Lan Cang (Lan Thương) lần thứ 6
Trao tặng vật chất, thiết bị và vật tư y tế cho Quân đội Hoàng gia Campuchia
Lễ tiếp nhận khoản hỗ trợ của Trung tâm Cứu trợ và Nhân đạo Quốc vương Salman ủng hộ các tỉnh miền Trung
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc
Quảng Ninh: Mở cửa trở lại du lịch nội tỉnh
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn điện đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Đức Heiko Maas
Điện Biên: Chương trình GDPT mới đạt hiệu quả cao nhờ dạy học linh hoạt
Tiếng loa thanh niên góp sức phòng, chống dịch COVID-19
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn gặp song phương Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao và Hợp tác Quốc tế Campuchia
Quảng Bình bàn giao công trình “Ánh sáng vùng biên” cho 2 xã ven biển
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn điện đàm với Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Thái Lan Don Pramudwinai
Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang trả lời phỏng vấn báo chí về kết quả tháng Chủ tịch HĐBA LHQ 4/2021 của Việt Nam
Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt-Trung lần thứ 6
Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn điện đàm với Ngoại trưởng Canada Marc Garneau
Tăng cường thông tin tuyên truyền bầu cử ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số
Những chuyến hàng thắm tình hữu nghị
Kiên Giang: Ký kết hiệp đồng tăng cường tuần tra phòng, chống dịch Covid - 19
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn hội đàm với Ủy viên Quốc vụ, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Wang Yi (Vương Nghị)
Bài phát biểu của Thủ tướng tại hội nghị Tương lai Châu Á lần thứ 26 : Chung tay xây dựng châu Á trong kỷ nguyên hậu Covid-19
Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Quốc Dũng trả lời báo chí về kết quả Hội nghị đặc biệt Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Trung Quốc, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao hợp tác Mê Công - Lan Thương lần thứ 6
Thúc đẩy hợp tác quốc phòng Việt Nam-Trung Quốc ngày càng hiệu quả hơn
Tăng cường hợp tác giữa bốn tỉnh biên giới với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc)