Một chiều, khi cái "nắng cháy da cháy thịt" như đang đùa giỡn trên đường phố Đà thành, tôi đến nhà riêng của Đại tá Nguyễn Viết Hiệu, nguyên Chỉ huy trưởng BĐBP Quảng Nam - Đà Nẵng. May mắn, vị Đại tá BP có nhà. Tôi cứ ngỡ sẽ gặp một người nghiêm nghị, đậm "chất chỉ huy" trong quân ngũ, nhưng khi gặp ông, tôi thực sự bất ngờ... Dáng vẻ thâm trầm, "chở nặng" suy tư của vị chỉ huy già với ký ức khó quên của một thời khiến tôi nhớ mãi…
Phút lãng mạn của Lão "thi sĩ Biên phòng". Ảnh: B.M
Chuyện thơ...
Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo ở xã Cẩm Long, nay là thị trấn Thiên Cầm, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh, mồ côi cha nên ở tuổi niên thiếu, ông đã trải qua nhiều công việc nặng nhọc để phụ giúp gia đình. Chính những năm tháng đó đã cho ông những góc nhìn đầu tiên về cuộc sống. Có lẽ những trắc trở, gian khó, sau này đã cho ông những vần thơ kiệm lời, giàu tính tư tưởng.
Trải qua gần 40 năm trong đời "binh nghiệp", dẫu bị chi phối nhiều bởi nhiệm vụ của người lính nhưng vốn là người yêu thơ nên khi cảm xúc mạnh, ông vẫn lặng lẽ cầm bút. "Đó như là một thú tiêu khiển vừa để quên đi gian khó, nhọc nhằn, vừa tự động viên mình"- Ông tâm sự.
Ký ức... thời phân giới, cắm mốc
Năm 1975, đất nước hoàn toàn giải phóng. Khi toàn dân ta phấn khởi ăn mừng niềm vui chiến thắng thì lực lượng Công an vũ trang (nay là BĐBP) lại chuẩn bị cho nhiệm vụ mới - phân giới cắm mốc, khẳng định chủ quyền đất nước. Ông kể lại những câu chuyện cách đây 32 năm mà như mới xảy ra ngày hôm qua: "Thời đó, ta thành lập những tổ công tác đi khảo sát các mốc giới. Mỗi đợt khảo sát thường kéo dài hàng tháng trời. Tổ công tác phải đi qua nhiều vùng địa hình đặc biệt khó khăn, có nhiều đoạn thác cao, vực sâu, dốc thẳng đứng, thậm chí còn gặp hổ báo và bom mìn do chiến tranh để lại. Người cán bộ làm nhiệm vụ này chỉ cần sơ ý là có thể nguy hiểm đến tính mạng. Lúc đó, anh em đi phân giới cắm mốc bỡ ngỡ lắm vì chưa có kinh nghiệm mà điều kiện làm việc lại cực kỳ thiếu thốn, nguy hiểm".
Trước hoàn cảnh đó, ông đã tham mưu cho tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng cách khảo sát thực địa, bằng cách chia nhỏ quãng đường khảo sát cộng với các trạm tiếp tế lương thực. Nhờ vậy đã giảm bớt được khó khăn cho những người đi phân giới cắm mốc Quảng Nam - Đà Nẵng sau này.
Có lẽ, nhiều người nghĩ kết thúc chiến tranh là hết gian khổ chứ ít người nghĩ cảnh xỏ giày chống vắt, mang theo xoong nồi, lương thực lên vùng rừng núi âm u, chiến đấu với hổ báo rồi đương đầu với sốt rét, thậm chí có nhiều người đã nằm lại nơi biên thùy bởi những cơn sốt ác tính "ập" đến như cơn lũ. Vị Đại tá già vẫn còn nhớ như in cái cảm giác "trèo đèo lội suối" cách đây đã hơn ba chục năm: "Mỗi người cõng 30kg trên lưng, nào lương thực, thực phẩm, máy móc…
Những ngày đi bộ, chân mỏi nhừ, chùng cả xuống vì liên tục leo dốc. Có những lúc "chơi vơi" qua những đỉnh núi cao gió lạnh thổi ào ào nhưng ai nấy đều vã mồ hôi. Cái cảm giác khi chạng vạng tối mới đặt chân đến lán trại của đội xây dựng cột mốc khi các khớp xương như muốn rời ra. Mỗi chuyến đi đó kéo dài trong 3 tháng và cứ lặp đi lặp lại trong nhiều năm"...
Tuy khó khăn là thế nhưng cũng không có ít kỷ niệm vui. Vị Đại tá già bảo thế. Mắt ông như sáng lên khi nhớ về những đêm quây quần bên bếp lửa uống rượu giữa rừng, những bài tình ca biên ải vang lên như những chiến sĩ Trường Sơn thủa nào. Hay những lần đi dọc qua bản làng của người dân tộc Giẻ Triêng, được họ mời những chén nước. Sau này nhờ có nhiều sáng kiến độc đáo trong việc phân giới cắm mốc, ông được bổ nhiệm vào các cương vị khác nhau. Cuối cùng là Chỉ huy trưởng BĐBP Quảng Nam - Đà Nẵng và nghỉ hưu vào năm 2001, với quân hàm Đại tá.
Nhìn ông vẽ sơ đồ giảng giải các khái niệm một cách rành rọt trên giấy với những con số cụ thể, thú thật tôi cũng chỉ hiểu láng máng nhưng lại cho tôi một cảm giác khác. Nhiều năm tháng đi qua, đời người cũng trải qua nhiều thăng trầm, vậy mà đối với vị Đại tá già, những kỷ niệm cái "thời vất vả" như không thể phai mờ. Bất giác, tôi hỏi ông: Nếu cho bác được "chọn lại", bác có chọn con đường vất vả này không? Ông chỉ nhìn tôi và nhoẻn miệng cười. Tôi chợt nhận ra mình đã hỏi một câu hỏi thừa.
Bình Minh
Theo bienphong.com.vn