Thời gian qua, Tổng cục Biển và Hảo đảo Việt Nam đã tổ chức khá nhiều lớp tập huấn cho các tầng lớp nhân dân, cán bộ, lãnh đạo các bộ ngành về phương thức quản lý tổng hợp đới bờ nhằm tăng cường sự hiểu biết và thúc đẩy việc thực hiện các giải pháp cụ thể nhằm sử dụng hợp lý và tiết kiệm nguồn tài nguyên biển.

Tích cực bảo vệ môi trường sinh thái

Thông điệp từ các nhà nghiên cứu biển mang đến là môi trường biển – ven biển, các hệ sinh thái, đa dạng sinh học là nguồn tài nguyên tái tạo, là nền tảng đối với sự phát triển bền vững các ngành kinh tế biển của đất nước. Vì thế, việc đảm bảo “an ninh sinh thái” cần được tiến hành song song với nhiệm vụ bảo vệ an ninh chủ quyền trên biển. Vấn đề này cần được truyền thông nhân rộng, phải được xem là một hành động thiết thực và mang tầm chiến lược thực hiện mục tiêu chính trị, xã hội của các ngành và địa phương ven biển đối với vấn đề biển của đất nước và trong công cuộc xóa đói giảm nghèo cho người dân địa phương có biển.

Có thể nói, hệ sinh thái vùng bờ biển nước ta như hệ sinh thái, rừng ngập mặn, thảm ỏ biển, vùng triều cửa sông, đầm phá và vùng nước trồi có năng suất sinh học cực cao và quyết định hầu như toàn bộ năng suất sơ cấp của toàn vùng biển phía ngoài. Khoản lợi nhuận đơn thuần có thể thu được từ các hệ sinh thái này sơ bộ ước tính 60 – 80 triệu USD/năm. Những năm qua, khai thác thủy sản biển đạt trung bình khoảng 2,3 triệu tấn, nuôi trồng thủy sản nước lợ trên 2 triệu tấn, đã góp phần đưa ngành thủy sản nước ta đạt mốc kim ngạch xuất khẩu khoảng 4,5 tỷ USD/năm. Điều gì sẽ xảy ra khi những nguồn tài nguyên này sẽ “một đi không trở lại” bởi sự tàn phá môi trường và việc đánh bắt tận diệt của con người?

Chống ô nhiễm: Phòng là chính

Phòng ngừa, ngăn chặn là một trong những nguyên tắc quan trọng được áp dụng trong việc bảo vệ môi trường sinh thái. Song hiện nay, liên quan tới các giải pháp phòng ngừa của chúng ta con rất thiếu và yếu. Luật Bảo vệ môi trường đã  quy định  các hành vi hủy hoại môi trường bị nghiêm cấm trong các điều 14 – 16 – 20 – 29, những mới chủ yếu tập trung  điều chỉnh trong môi trường nước ngọt, trên cạn với các “công cụ điều chỉnh yếu”, thường là kế hoạch, chương trình hanh động bảo vệ môi trường. Còn các nhóm chất gây ô nhiễm biển từ nguồn lục địa chưa được Luật ày đề cập đầy đủ, tức là chưa thấy hết được tác động xấu của các hoạt động phát triển trên các lưu vực đến vùng cửa sông, ven biển và vùng biển phía ngoài. Do vậy, việc theo dõi, xử lý tại nguồn đối  với các chất gây ô nhiễm biển và vùng ven biển còn gặp nhiều khó khăn. Muốn quản lý hiệu qủa vùng ven biển, ven bờ, theo nguyên tắc phòng ngừa cần phối hợp quản lý tốt các hoạt động phát triển trên lưu vực,. Không gian nguồn gây ô nhiễm này có thể chiếm tới 60 -70% tổng lượng ô nhiễm vùng biển ven bờ.

Để giải quyết vấn đề này, gần đây Chính phủ và bộ TN-MT đã ban hành và thực thi nhiều văn bản liên quan đến kiểm soát, thanh tra môi trường đối với các cơ sở sản xuất ở vùng ven biển, kiểm soát chất thải rắn đô thị, cấp phép…song đến nay tỷ lệ các dạng chất thải chưa qua sử lý đổ vào sông, ra biển còn khá cao.

Thực thi giải pháp tổng hợp

Trong đợt tập huấn truyền thông về quản lý tổng hợp tài nguyên môi trường biển cho các đối tượng là cán bộ quản lý các ngành liên quan vừa qua, GS.TS Nguyễn Chu Hồi đã đề cập tới các giải pháp cơ bản mà các ngành, các cấp cần phải triển khai sớm trong thời gian tới,  đó là cần đẩy mạnh việc thực thi phương thức biển theo cách tổng hợp trên cơ sở xác lập một cơ chế phối hợp liên ngành trong quản lý Nhà nước đối với biển, vùng ven biển và hải đảo. Trong đó, cần sớm xây dựng và thực thi cơ chế điều phối liên ngành, liên cơ quan để giải quyết đồng bộ các quan hệ khác nhau trong phát triển vùng bờ.

Hệ thống chính sách, pháp luật về biển, vùng ven biển trong đó có hệ thống cấp và thu hồi giấy phép khai thác sử dụng biển; thuế, lệ phí sử dụng biển và hải đảo…cần sớm được hoàn thiện. Đưa các vấn đề liên quan đến quản lý tổng hopự, thống nhất về biển, vùng bờ và đảo vào các luật pháp, chính sách biển quốc gia, địa phương. Đồng thời tăng cường hỗ trợ pháp lý cho người dân địa phương bao gồm cả việc nâng cao nhận thức về các công ước, chính sách và luật pháp quốc tế về biển. Áp dụng các tiêu chuẩn về chất lượng môi trường biển và tiêu chí đánh giá hiệu qủ sử dụng biển và hair đảo dựa theo tính bền vũng. Xây dựng cơ chế điều phối, kiểm ssoát môi trường biển từ các địa phương, lực lượng cảnh sát biển, bộ đội biên phòng…và xây dựng mạng lưới tuyên truyền biển đảo rộng khắp từ các hội, các tổ chức phi chính phủ trong nước quốc tế cho tới các viện nghiên cứu và hệ thống trường học trong cả nước.

Kim Liên

Theo monre.gov.vn