Nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án tăng dày và tôn tạo mốc quốc giới, Ủy ban liên hợp hai nước Việt – Lào đã tổ chức 5 đợt khảo sát song phương cấp trung ương, xác định 16 vị trí mốc đại trên toàn tuyến biên giới Việt Nam – Lào. Đến nay, trên toàn tuyến biên giới Việt Nam – Lào hai bên đã xác định song phương 230 vị trí/ 247 cột mốc, tổ chức xây dựng 184 vị trí/198 cột mốc.

 Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam Hồ Xuân Sơn và Thứ trưởng Ngoại giao Lào Bounkeut Sangsomsak tại mốc quốc giới Cửa khẩu Na Mèo.

     Một thoáng Sầm Nưa

Cuộc họp của Ủy ban liên hợp hai nước Việt Nam – Lào nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án tăng dày và tôn tạo mốc quốc giới tại Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Na Mèo, Thanh Hóa kết thúc khi trời đã ngả về chiều. Con đường từ Cửa khẩu Na Mèo đến Thị xã Sầm Nưa của nước bạn Lào chừng 100 km uốn lượn quanh co, những rặng núi đá trùng điệp, những bản làng êm đềm trong khói lam chiều đẹp như tranh làm chúng tôi phấn khích. Một cơn mưa đá bất chợt đổ xuống, những viên đá như những hạt ngô trắng rơi lốp bốp trên nóc xe rồi văng tung tóe trên nắp capo, rừng núi bỗng chốc nhạt nhòa trong nước. Đoàn xe bò lên đỉnh đèo thì trời tạnh hẳn, thật lạ phía bên kia đèo trời đất vẫn khô rang, xe vừa đổ hết đèo đã thấy thị xã Sầm Nưa hiện ra trong thung lũng. Chúng tôi được các bạn Lào giới thiệu đến một khách sạn sang nhất thị xã. Nghe nói có đồng chí lãnh đạo cao cấp của ta sang làm việc cũng nghỉ ở đây. Khách sạn xây 3 tầng có khoảng 20 chục phòng nhưng không có điều hòa, chất lượng buồng phòng thì cũng như nhà nghỉ bình dân bên ta. Đưa chìa khóa phòng cho chúng tôi là một cô gái dân tộc Mông, mặt tròn mắt một mí, mặc váy hoa xòe đi lại súng sính, một mình cô làm tất cả mọi việc từ lễ tân đến dọn buồng rồi thu tiền của khách nghỉ. Đêm đầu tiên mất điện, cả thị xã tối om, cũng may khí hậu ở Sầm Nưa về đêm mát mẻ nên cả đoàn ngủ ngon. Sáng hôm sau, chúng tôi cùng các bạn Lào lên đường sớm để đến vị trí mốc 294 đang thi công cách Sầm Nưa gần 100 km. Lại băng đèo vượt suối, nhiều đoạn dốc trơn trượt xe phải cài cầu mà bánh vẫn quay tít…Gần trưa đoàn công tác mới đến được địa điểm đang thi công. Sau khi kiểm tra việc cắm mốc và tiến độ thi công, lãnh đạo 2 đoàn đã tặng quà cho cán bộ công nhân đang làm việc tại công trường. Trên đường về, đoàn xe dừng lại ở một bản bên suối để ăn trưa, chúng tôi chia nhau những gói cơm nếp mang đi từ sáng ăn với thịt trâu khô. Trẻ em trong bản hình như đã quen với cảnh tượng này nên khi thấy phiên dịch Phạm Tuấn Hùng hỏi xin ớt chúng đã chạy về mang cho đoàn 1 rổ ớt tươi mà mới cắn đã cay chảy nước mắt, nước mũi. Chiều tối chúng tôi về đến Sầm Nưa, tranh thủ dạo qua phố phường. Sầm Nưa, cái địa danh tôi đã nghe trong bài hát “Cô gái Sầm Nưa” từ thời chống Mỹ, cũng là thủ phủ của tỉnh Hủa Phăn. Cả thị xã duy nhất có một trục đường chính chạy ở giữa và một vài đường nhánh tỏa đi các ngả. Nhà cửa thấp lè tè, dân cư thưa thớt. Đối diện ủy ban tỉnh là khu hội nghị 3 tầng đang bắt đầu hoàn thiện, nghe nói do tỉnh Sơn La giúp bạn xây dựng. Cạnh khu chợ trung tâm, có một vài ngôi nhà 3 tầng của dân mới xây trang trí diêm dúa lòe loẹt… Ăn tối xong không ai bảo ai chúng tôi đều đi ngủ sớm để ngày mai lại tiếp tục lên đường đi Sơn La. Con đường đất đỏ gần 200 km từ Sầm Nưa đi cửa khẩu Lóng Sập – Pa háng như để thử thách tay nghề các bác tài. Đường đất nhỏ hẹp quanh co lúc thì chạy dọc theo sông Mã, lúc lại leo chót vót trên những đỉnh núi cao dưới là vực sâu hun hút với hàng trăm khúc cua tay áo cực kỳ nguy hiểm, chỉ lơ đễnh là có thể xuống vực sâu bất cứ lúc nào…

Việt – Lào Sạ Ma khi

Tại cửa khẩu chính Lóng sập – Pa háng, đoàn công tác liên hợp hai nước đã khảo sát kiểm tra vị trí mốc cửa khẩu, làm việc với đội phân giới cắm mốc tỉnh Sơn La, sau đó ngược lên Điện Biên kiểm tra việc hoàn thành mốc đại tại cửa khẩu quốc tế Tây Trang. Sau 1 tuần làm việc khảo sát song phương tại thực địa, đoàn công tác của Ủy ban liên hợp hai nước đã đi trên 2000 ngàn km từ Thanh Hóa, qua Hủa Phăn, Phộng Sả Lỳ, Sơn La, Luông Pha Băng, Điện Biên, nhằm giải quyết các vấn đề phát sinh, thúc đẩy việc triển khai dự án đúng tiến độ. Nói về kế hoạch cắm mốc năm 2010 Thứ trưởng ngoại giao, Chủ nhiệm Ủy ban Biên giới quốc gia Hồ Xuân Sơn cho biết: “Tại cuộc họp thường niên lần thứ XIX giữa hai Đoàn đại biểu biên giới Việt Nam – Lào hai bên tiếp tục khẳng định mục tiêu hoàn thành kế hoạch cắm mốc năm 2010, coi đây là năm tăng tốc của dự án. Đến nay, hai bên đã phối hợp tổ chức 2 cuộc họp cấp Ủy ban Liên hợp, 6 cuộc họp cấp chuyên viên, xây dựng và thống nhất các văn bản về pháp lý, kỹ thuật. Tổ chức 5 đợt khảo sát song phương cấp trung ương, xác định 16 vị trí mốc đại trên toàn tuyến biên giới Việt Nam – Lào và các vị trí mà các đội cắm mốc không thống nhất được vị trí. Đến nay trên toàn tuyến biên giới Việt Nam – Lào hai bên đã xác định song phương 230 vị trí/247 cột mốc, tổ chức xây dựng 184 vị trí/ 198 cột mốc (trong đó xây dựng xong 128 vị trí/138 mốc; đang xây dựng 56 vị trí/60 cột mốc). Tổ chức khánh thành mốc đại tại các cặp cửa khẩu Nam Giang – Đắc Tà Ooc, Cha Lo – Na Phàu, Nậm Cắn – Nậm Cằn, Hồng Vân – Cô Tai.” Còn Thứ trưởng ngoại giao Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Bun Kợt Sẳng Sổm Sắc trong buổi tổng kết chuyến công tác tại Điên Biên đã đánh giá cao tinh thần làm việc của Ủy ban biên giới hai nước và các đội phân giới cắm mốc của các địa phương đã vượt qua muôn vàn khó khăn đường sá, thời tiết, cơ sở vật chất để hoàn thành tốt nhiệm vụ đăc biệt cao cả vì một đường biên hữu nghị, ổn định lâu dài. Đêm liên hoan chia tay diễn ra trong không khí đầm ấm. Trong ánh lửa trại, mọi người cùng uống rượu cần, tay trong tay múa Lăm Vông và cùng hát vang bài ca truyền thống Việt – Lào Sạ Ma khi (Việt Lào đoàn kết)

Hà Huy Hoàng Phóng viên cơ động TG&VN