Biên giới lãnh thổ

Trong tuần qua, các hoạt động đối ngoại cấp cao tiếp tục khẳng định vai trò của luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982, trong duy trì hòa bình, ổn định và giải quyết tranh chấp trên biển. Đáng chú ý, việc trình dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) cho thấy trọng tâm hoàn thiện thể chế quản lý, sử dụng không gian biển theo hướng minh bạch, hiệu quả, gắn phát triển kinh tế biển bền vững với bảo đảm quốc phòng, an ninh và chủ quyền quốc gia. Cùng với đó, Việt Nam tiếp tục tăng cường hợp tác bảo đảm an ninh biển, thúc đẩy phát triển kinh tế cửa khẩu và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, thể hiện sự gắn kết giữa đối ngoại, quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế trong quản lý, bảo vệ biên giới, biển đảo.

1. Ủng hộ giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình phù hợp với luật pháp quốc tế

Từ ngày 19 - 21/10, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm đã thăm cấp Nhà nước tới Vương quốc Đan Mạch. Trong Tuyên bố chung, hai bên tái khẳng định tầm quan trọng của UNCLOS 1982; nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, an ninh, ổn định, an toàn và tự do hàng hải và hàng không, cũng như thương mại không bị cản trở trên các vùng biển và đại dương, bao gồm Biển Đông; ủng hộ giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình phù hợp với luật pháp quốc tế, không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực; nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực hiện đầy đủ và hiệu quả DOC và hoan nghênh những tiến triển tiếp theo hướng tới sớm hoàn tất COC hiệu quả và thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế. Bên cạnh đó, Đan Mạch bày tỏ sẵn sàng, khi có thể, hỗ trợ các nỗ lực của ASEAN trong thúc đẩy kết nối hàng hải, cũng như an toàn và an ninh hàng hải.

Nhân chuyến thăm chính thức đến Vương quốc Bỉ từ ngày 23 - 24/10 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, trong tuyên bố chung, Việt Nam và Bỉ nhất trí tiếp tục tăng cường phối hợp chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), thúc đẩy quản lý nghề cá bền vững và bảo đảm thực thi hiệu quả các quy định liên quan của EU; tái khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải, hàng không, và thương mại không bị cản trở, cũng như việc giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982; hoan nghênh các nỗ lực hiện nay hướng tới việc sớm hoàn tất COC hiệu quả và thực chất, hoàn toàn phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS.

Ngày 24 – 26/10, nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk, Việt Nam và Ba Lan đã ra tuyên bố chung, trong đó, hai bên tái khẳng định ủng hộ UNCLOS 1982; ủng hộ nguyên tắc giải quyết hòa bình các tranh chấp và kiên quyết phản đối mọi hành vi sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trái với luật pháp quốc tế; tái khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không, cũng như thương mại không bị cản trở ở Biển Đông và trên toàn thế giới; bày tỏ ủng hộ các nỗ lực của khu vực nhằm xây dựng COC hiệu quả, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982.

 2. Hoàn thiện các chính sách phát triển kinh tế biển và cửa khẩu

Ngày 24/10, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Chính phủ trình dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), trong đó đề xuất đấu giá quyền sử dụng khu vực biển nhằm tăng tính công khai, minh bạch, nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên biển. Kết quả đấu giá là căn cứ để giao hoặc cho thuê khu vực biển và không thay thế các thủ tục chuyên ngành liên quan. Ngoài ra, Dự thảo Luật sửa đổi cũng bổ sung các cơ chế giao, cho thuê, đăng ký quyền sử dụng khu vực biển; giải quyết chồng lấn, xung đột trong sử dụng không gian biển; tăng cường phân cấp cho địa phương, đồng thời bảo đảm vai trò quản lý của Trung ương đối với các vấn đề liên ngành, liên vùng, có yếu tố nước ngoài và liên quan đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại, chủ quyền. Dự thảo cũng đề xuất các chính sách ưu đãi phát triển kinh tế biển xanh, bền vững.

Ngày 19/10, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chủ trì cuộc họp với tỉnh Lạng Sơn và các bộ, ngành liên quan về tình hình triển khai Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại Lạng Sơn. Việc xây dựng cửa khẩu thông minh có ý nghĩa quan trọng trong tạo thuận lợi thương mại, giảm chi phí logistics, đồng thời nâng cao hiệu quả phòng, chống gian lận thương mại. Đối với hàng nông sản, thủy sản, việc rút ngắn thời gian thông quan còn góp phần bảo đảm chất lượng, giá trị hàng hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam. Để cửa khẩu thông minh hoạt động hiệu quả, hai bên phải bảo đảm kết nối đồng bộ, không chỉ về hạ tầng vật chất mà còn về cơ sở dữ liệu, hệ thống pháp lý và quy trình vận hành. Đây là nhiệm vụ của quốc gia, chứ không phải coi đây là nhiệm vụ của Lạng Sơn. Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh, việc triển khai cửa khẩu thông minh tại Lạng Sơn có ý nghĩa quan trọng trong thực hiện các cam kết hợp tác giữa lãnh đạo cấp cao hai nước, tạo thuận lợi thương mại, giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam. Các bộ, ngành và địa phương phải phối hợp chặt chẽ, tập trung đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Ngày 20/10, Tỉnh ủy Đồng Tháp tổ chức hội nghị tổng kết thực hiện Nghị quyết 16-NQ/TW ngày 10/10/2017 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế - xã hội các xã biên giới đất liền kết hợp với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Sau gần 10 năm thực hiện Nghị quyết 16 của Bộ Chính trị, kinh tế khu vực biên giới Đồng Tháp có nhiều chuyển biến tích cực. Năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu biên mậu đạt hơn 1,25 tỷ USD, tăng 15 lần so với năm 2017; thu nhập bình quân của người dân vùng biên tăng hơn gấp đôi so với năm 2017. Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp Ngô Chí Cường nhấn mạnh nhiệm vụ phát triển thương mại biên giới, kinh tế cửa khẩu, dịch vụ và du lịch biên giới theo hướng văn minh, hiện đại; thúc đẩy hợp tác với các địa phương, doanh nghiệp Campuchia, hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu chính ngạch; phát huy sức mạnh của nhân dân, duy trì và nhân rộng các mô hình tự quản hiệu quả; mỗi người dân là một chủ thể tích cực tham gia giữ gìn đường biên, cột mốc và an ninh địa bàn.

3. Tăng cường tuyên truyền pháp luật biển, đảo và chống khai thác IUU

Ngày 22/10, tại Cảng cá Đông Tác (tỉnh Đắk Lắk), Lữ đoàn 682, Vùng 4 Hải quân phối hợp với chính quyền địa phương và các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức chương trình “Hải quân Việt Nam làm điểm tựa cho ngư dân vươn khơi bám biển”. Đây là năm thứ 7 chương trình “Hải quân Việt Nam làm điểm tựa cho ngư dân vươn khơi bám biển” được triển khai tại địa bàn tỉnh Phú Yên cũ (nay là tỉnh Đắk Lắk). Tại chương trình, Lữ đoàn 682 đã tuyên truyền, phổ biến pháp luật về biển đảo và cấp phát 400 bộ tài liệu tuyên truyền giúp bà con ngư dân nắm vững các quy định về khai thác thủy sản bền vững, an toàn, chung tay cùng cả nước tháo gỡ “thẻ vàng” IUU của Ủy ban Châu Âu (EC).

Ngày 22 - 23/10, Đồn Biên phòng Tuy Hòa (Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk) tổ chức kết nghĩa với Trường THPT Nguyễn Huệ. Hoạt động này nhằm góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục truyền thống, ý thức chấp hành pháp luật cho học sinh. Theo nội dung ký kết, Đồn Biên phòng Tuy Hòa và Trường THPT Nguyễn Huệ phối hợp tuyên truyền về chủ quyền biển, đảo, Luật Biên phòng Việt Nam, truyền thống Quân đội nhân dân Việt Nam; giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, phổ biến kiến thức pháp luật và trang bị kỹ năng sống cho học sinh. Trọng tâm là nâng cao nhận thức, kỹ năng phòng, chống ma túy, bạo lực học đường, đuối nước; bảo đảm an toàn giao thông và an toàn trên không gian mạng.

Ngày 21/10, liên quan đến nỗ lực của Việt Nam trong phòng chống, ngăn chặn các hoạt động khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) để phát triển bền vững ngành thủy sản, Thanh tra Chính phủ chuyển thông tin đến Bộ Công an để xem xét, điều tra, xử lý theo quy định đối với 5.107 vụ tàu cá tại Cà Mau mất kết nối thiết bị giám sát hành trình và không báo cáo theo quy định dưới 10 ngày, không được cơ quan chức năng kiểm tra, xác minh, xử lý theo quy định và đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính tính đến ngày 31/12/2025. Theo kết luận thanh tra, các vụ việc này dẫn đến nguy cơ bỏ lọt vi phạm và không thu được tiền xử phạt nộp ngân sách nhà nước, ước tính khoảng 127,67 tỷ đồng. Vụ việc đặt ra yêu cầu tăng cường trách nhiệm quản lý, kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác thủy sản và thực thi pháp luật về chống khai thác IUU.

4. Hợp tác quản lý hiệu quả và bảo đảm an ninh biển

Ngày 21/10, tại TP Hồ Chí Minh, Bộ tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã có buổi hội đàm với Bộ tư lệnh Hải quân Hoàng gia Campuchia. Hai bên đánh giá, thời gian qua, lực lượng Bộ đội Biên phòng Việt Nam và Hải quân Hoàng gia Campuchia đã triển khai phối hợp quản lý hiệu quả, giữ gìn an ninh trật tự tại vùng biển tiếp giáp giữa hai nước. Hai bên đã chỉ đạo các đơn vị thuộc quyền thực hiện nghiêm túc Hiệp định về Vùng nước lịch sử Việt Nam - Campuchia ký ngày 7/7/1982, phối hợp quản lý các hoạt động trên biển, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động kinh tế, dân sinh trong khu vực; trao đổi, thống nhất một số nội dung liên quan đến phối hợp giữ gìn an ninh trật tự trên vùng nước lịch sử Việt Nam - Campuchia và phương hướng hợp tác giữa hai lực lượng trong thời gian tới. Theo đó, hai bên tiếp tục phối hợp bảo đảm an ninh, an toàn, tạo điều kiện thuận lợi cho ngư dân hai bên khai thác thủy sản đúng quy định; quan tâm phối hợp tuyên truyền, vận động ngư dân chấp hành các quy định của pháp luật mỗi nước, quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Ngày 22 - 23/10, tại thành phố Hải Phòng, Hải quân nhân dân Việt Nam và Hải quân Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc tổ chức Tham vấn Hải quân song phương lần thứ nhất. Hai bên trao đổi quan điểm về tình hình thế giới, khu vực và an ninh trên biển. Trong bối cảnh tình hình tiếp tục diễn biến phức tạp, hai bên nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, bảo đảm an ninh các tuyến hàng hải trọng yếu; đồng thời nhất trí tiếp tục tăng cường lòng tin, thúc đẩy hợp tác an ninh hàng hải, góp phần giữ gìn môi trường hòa bình, ổn định và phát triển trong khu vực./.