Biên giới lãnh thổ

1. Hoạt động của Lãnh đạo cấp cao

Ngày 06/01/2024, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã có cuộc hội đàm với Thủ tướng Lào Sonexay Siphando trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm. Hai Thủ tướng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, an ninh, ổn định ở khu vực, trong đó có duy trì đoàn kết, lập trường chung và vai trò trung tâm của ASEAN đối với những vấn đề an ninh, chiến lược của khu vực, trong đó có vấn đề Biển Đông; nhất trí tiếp tục phối hợp chặt chẽ, ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn khu vực và quốc tế như ASEAN, Liên hợp quốc, các cơ chế hợp tác tiểu vùng Mê Công và đặc biệt là không ngừng thúc đẩy quan hệ hợp tác gắn bó giữa Việt Nam - Lào - Campuchia.^[1]

2. Thông tin quốc tế

Philippines

Ngày 05/01/2024, bình luận về hoạt động diễn tập chung giữa Philippines và Mỹ trên Biển Đông, Cố vấn An ninh Quốc gia Philippines Eduardo Año khẳng định các hoạt động hợp tác hàng hải giữa Philippines và Mỹ được thực hiện trong vùng đặc quyền kinh tế của nước này và phù hợp với luật pháp quốc tế và UNCLOS 1982, không phải là một hoạt động quân sự mang tính khiêu khích. Ông Año cho biết Philippines đang thực thi quyền chủ quyền của mình và lưu ý rằng các cuộc tập trận nhằm mục đích nâng cao năng lực hàng hải và khả năng tương tác của nước này, góp phần đảm bảo an ninh và ổn định trong khu vực.^[2]

Bên cạnh đó, ông Eduardo khẳng định sẵn sàng thảo luận ngoại giao với Trung Quốc và tin rằng hai nước có thể đạt được giải pháp cho các tranh chấp ở Biển Đông thông qua đối thoại hòa bình; Philippines tin rằng thông qua đối thoại hòa bình và tuân thủ luật pháp quốc tế, có thể đạt được một giải pháp phục vụ lợi ích tốt nhất của tất cả các bên liên quan trong khu vực.^[3]

ASEAN

Ngày 30/12/2023, Bộ trưởng Ngoại giao các nước ASEAN đã ra Tuyên bố về duy trì và thúc đẩy ổn định không gian biển ở Đông Nam Á. Trong Tuyên bố, các Bộ trưởng bày tỏ quan ngại về những diễn biến gần đây ở Biển Đông, tái khẳng định tính cấp thiết của việc khôi phục và tăng cường lòng tin và tin cậy; tự kiềm chế khi tiến hành các hoạt động có thể làm phức tạp hoặc leo thang tranh chấp và ảnh hưởng tới hòa bình, ổn định; tránh các hành động có thể làm phức tạp thêm tình hình và giải quyết hòa bình các tranh chấp trên cơ sở tuân thủ các nguyên tắc được thừa nhận rộng rãi của luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982. Các Bộ trưởng đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực hiện đầy đủ và hiệu quả toàn bộ DOC và cam kết hợp tác chặt chẽ để sớm đạt được COC hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982. Bên cạnh đó, các Bộ trưởng “hoan nghênh việc Mỹ và Trung Quốc vừa qua đã tổ chức tham vấn về biển tại Bắc Kinh” và “hy vọng những đối thoại như vậy sẽ tiếp tục thúc đẩy nỗ lực của ASEAN nhằm tăng cường ổn định và hợp tác trong không gian biển ở khu vực”.^[4]

Indonesia

Tại cuộc tranh cử Tổng thống ngày 07/01/2024, các ứng viên Tổng thống Indonesia đã có cuộc thảo luận về vấn đề Biển Đông và vai trò của ASEAN trong việc duy trì hòa bình trên biển. Về căng thẳng ở Biển Đông, cựu Tỉnh trưởng Trung Java Ganjar Pranowo cho rằng cần thúc đẩy một thỏa thuận tạm thời giữa các bên liên quan để tránh xung đột leo thang. Ngoài ra, ông cho rằng ASEAN cần được “hồi sinh”, do sự phức tạp trong các mối quan hệ của khối khiến các quyết định chung trở nên phức tạp. Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Prabowo Subianto nhấn mạnh căng thẳng ở Biển Đông cho thấy tầm quan trọng của việc Indonesia dù không trực tiếp tham gia nhưng cũng cần có một hệ thống phòng thủ quốc gia vững mạnh.^[5]

Campuchia

Theo Khmer Times ngày 01/01/2024 đưa tin, ngày 31/12/2023, ông So Naro, Đặc phái viên của Thủ tướng Campuchia Hun Manet, phụ trách các vấn đề ASEAN, tuyên bố nước này giữ lập trường trung lập trong tranh chấp Biển Đông trong bối cảnh các nước thành viên ASEAN bày tỏ lo ngại về căng thẳng gia tăng giữa Philippines và Trung Quốc. Ông nhấn mạnh: “Quan điểm của Campuchia là các bên liên quan cần kiên trì giải quyết tranh chấp một cách hòa bình dựa trên đối thoại và đàm phán, đồng thời thực hiện nghiêm túc DOC để tránh làm tình hình trở nên trầm trọng hơn”. Ông bày tỏ hy vọng các bên liên quan giải quyết tranh chấp dựa trên luật pháp quốc tế, chủ yếu là UNCLOS 1982.^[6]

[1] https://baochinhphu.vn/viet-nam-lao-tang-cuong-ket-noi-hai-nen-kinh-te-thuc-day-cac-du-an-hop-tac-trong-diem-102240106110629512.htm

[2] https://www.pna.gov.ph/articles/1216427

[3] https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/philippines-remains-open-to-diplomacy-with-china-national-security-adviser

[4] https://asean.org/asean-foreign-ministers-statement-on-maintaining-and-promoting-stability-in-the-maritime-sphere-in-southeast-asia/

[5] https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/south-china-sea-and-asean-among-topics-discussed-at-indonesia-s-third-presidential-debate

[6] https://www.khmertimeskh.com/501415901/call-for-calm-cambodia-urges-parties-in-south-china-sea-dispute-to-stick-to-dialogue-avoid-confrontation/