Rộn ràng lễ mừng cơm mới của đồng bào Si La

02/07/2020 15:42

Lễ mừng cơm mới (ồ ứng khẹ ê) là một trong những nghi lễ quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của dân tộc Si La (xã Kan Hồ, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu), được cộng đồng người Si La trân trọng gìn giữ từ đời này sang đời khác, với mong muốn cầu cho mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu, bản làng ấm no, sung túc.

Các điệu múa mô phỏng sinh hoạt hàng ngày của đồng bào Si La như giã gao, sàng gạo....

Nét đẹp văn hóa

Theo truyền thống của người Si La, lễ mừng cơm mới được tổ chức đầu vụ thu hoạch vào ngày Hợi, Ngọ, Tỵ, Thân hoặc Thìn tháng 8 âm lịch hàng năm và diễn ra trong một ngày tại gia đình trưởng mỗi dòng họ. Gia đình trưởng dòng họ có bàn thờ và trưởng họ thường là người thay mặt cho cả dòng họ làm các thủ tục trong các nghi lễ cúng. Tuy nhiên, vì lễ mừng cơm mới là một trong những nghi lễ đặc trưng tiêu biểu của đồng bào Si La nên không chỉ tổ chức tại mỗi gia đình trưởng dòng họ riêng, mà tại tất cả các dòng họ khác trong bản cũng đều tổ chức lễ mừng cơm mới và sau các nghi lễ cúng mời tổ tiên, các gia đình trong họ sẽ đến dự bữa cơm mừng cơm mới tại nhà trưởng dòng họ.

Sáng sớm ngày làm lễ, tất cả các gia đình trong bản phải quét dọn nhà cửa, rửa bát đũa, lau chùi các đồ dùng sinh hoạt trong nhà và sửa sang nơi thờ cúng. Sau khi mọi thứ được chuẩn bị xong, chiều tối trưởng dòng họ bắt đầu nấu cơm mới và chế biến các đồ lễ bày lên mâm cúng. Khi mặt trời lặn hẳn, gia chủ tiến hành lễ cúng mời tổ tiên, ông bà, cha mẹ những người đã khuất về hưởng đồ lễ cơm mới, bởi theo quan niệm của người Si La khi mặt trời lặn ông bà mới có thể về bên con cháu..

Lễ vật là những đồ ăn thức uống quen thuộc trong đời sống hàng ngày, được bà con chuẩn bị từ nhiều ngày trước đó. Mỗi gia đình phải tự đồ cơm bằng gạo mới của nhà mình, gói cẩn thận trong lá chuối, 1 số loại củ như khoai sọ, củ gừng cùng với 1 con sóc, 1 con cua, 1 con cá đã được chế biến, gói vào lá chuối, hấp chín đem đến nhà trưởng họ.

Để chuẩn bị cho lễ cúng chính thức, trưởng họ sẽ lấy từ gói cơm của mỗi gia đình 1 nắm cơm cho vào giỏ cơm chung để dâng lên tổ tiên. Ngoài ra trưởng họ sẽ dâng lên tổ tiên 1 con sóc, 1 con cua, 1 con cá được chế biến, gói vào lá chuối và được hấp chín, vài củ khoai sọ do chính gia đình mình chuẩn bị.

Đây là những lễ vật bắt buộc phải có trong lễ mừng cơm mới của người dân tộc Si La. Có thể thấy đồ cúng có đủ thực phẩm dưới nước, trên cạn, dưới sông suối và trên nương, trên rừng và điều đặc biệt không thể thiếu là cơm.

Nghi lễ quan trọng

Khi lễ vật đã được chuẩn bị xong gia chủ sẽ mang vào trong buồng đặt cạnh bếp chính bên giường của gia chủ. Với người dân tộc Si La chỉ có gia đình trưởng họ mới được làm bếp này, bếp được làm trong nhà, cạnh cột chính của nhà, là nơi giữ lửa ấm cho cả họ, bảo vệ che chở cho mọi người, là nơi chủ họ sưởi ấm và hút thuốc. Mâm cúng có đặt thêm bát nước trắng và một ống tre cao 15 cm, có đường kính miệng khoảng 8 cm, bên trong ống có men rượu, trên miệng phủ lá chuối và cắm 3 que tre, tượng trưng cho bình rượu cần.

Bên ngoài, mâm lễ chung được đặt thêm 1 bình rượu cần bằng ống tre và cắm 3 chiếc cần vào bình rượu. Con cháu sẽ quây tròn quanh mâm cúng. Khi mọi người đã ổn định, chỉnh tề trang phục, tại mâm lễ trong nhà gia chủ bắt đầu làm lễ cúng.

“Ba tháng tìm con sóc có rồi/ Ba tháng tìm con cua có rồi/ Một giáp mười ba ngày cũng đến rồi/ Một năm 12 tháng cũng đến rồi/ Anh em xa gần cũng về đây đông đủ/ Kính mời tổ tiên, cụ, kỵ cùng nhau về hưởng thụ và ban cho con cháu sức khỏe, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu”. (Lời cúng sẽ được lặp đi lặp lại 9 lần).

Cách thức tổ chức và những lễ vật của các dòng họ đều giống nhau. Sau khi nghi lễ cúng mời tổ tiên về hưởng thụ cơm mới xong, gia chủ (trưởng họ) và con cháu trong nhà cũng bắt đầu bầy mâm mời anh em họ hàng, khách khứa trong bản đến dự bữa cơm mới.

Khi cúng xong các gia đình sẽ cùng nhau ăn mừng lúa mới. Người Si La rất coi trọng lễ mừng cơm mới nên các dòng họ thường tổ chức rất chu đáo. Đồng bào cùng nhau tưng bừng nhảy múa các bài hát dân ca truyền thống, trò chơi dân gian của dân tộc mình. Các điệu hát và tiếng sáo, tiếng đàn vang lên khắp núi rừng mỗi mùa lễ báo hiệu một mùa bội thu, an lành, no ấm, là nét đẹp văn hóa, góp phần tạo sự quyến rũ bí ẩn, vẻ đẹp hùng vĩ nguyên sơ của miền Tây Bắc./.

Nguồn: quehuongonline.vn
Cùng chuyên mục
Khu Bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé tăng cường bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học
Khu Bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé tăng cường bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học

Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé được đánh giá là khu bảo tồn lớn của Việt Nam, là nơi có hệ sinh thái rừng...

Khám phá vườn di sản ASEAN
Khám phá vườn di sản ASEAN

Mang nét đặc trưng của cả 3 hệ sinh thái rừng vùng Tây nguyên, Đông Nam bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, Vườn quốc...

Văn hóa – Sợi dây kết nối ASEAN trong đa dạng, thống nhất và đoàn kết
Văn hóa – Sợi dây kết nối ASEAN trong đa dạng, thống nhất và đoàn kết

Hơn nửa thế kỳ hình thành và phát triển, văn hóa luôn là một trụ cột quan trọng giúp ASEAN gắn bó trong một mái...

Hình ảnh biển đảo Việt Nam gây ấn tượng với người dân Nga
Hình ảnh biển đảo Việt Nam gây ấn tượng với người dân Nga

Ngày 21/7, tại Tổ hợp đa chức năng Hà Nội-Moskva ở thủ đô LB Nga diễn ra lễ khai mạc triển lãm ảnh mang tên...

Tết “Sử giề pà” của người Bố Y
Tết “Sử giề pà” của người Bố Y

Đã thành thông lệ, năm nào cũng vậy, cứ đến ngày 8 tháng 4 âm lịch hằng năm, đồng bào dân tộc Bố Y ở...

Đi bộ dưới biển, ngắm rặng san hô rực rỡ sắc màu tại Phú Quốc
Đi bộ dưới biển, ngắm rặng san hô rực rỡ sắc màu tại Phú Quốc

Phú Quốc (Kiên Giang) được thiên nhiên ưu đãi cho những rạn san hô tuyệt đẹp dưới làn nước trong xanh.

Bảo tồn và phát huy văn hóa đồng bào dân tộc Chăm
Bảo tồn và phát huy văn hóa đồng bào dân tộc Chăm

Nền văn hóa của người Chăm tồn tại có hệ thống, khá toàn vẹn những tầng văn hóa nổi và còn chìm trong lòng đất,...

Ngày hội hóa trang của đồng bào dân tộc Lô Lô
Ngày hội hóa trang của đồng bào dân tộc Lô Lô

Lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô là nhảy múa với trang phục người rừng, không còn những trang phục rực rỡ sắc màu....

Độc đáo thổ cẩm truyền thống của người Thái Đen
Độc đáo thổ cẩm truyền thống của người Thái Đen

Với những phụ nữ người Thái Đen (một nhánh của dân tộc Thái) ở xã Ya Xiêr, huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum những vật...

Khám phá sự đa dạng sinh thái Vườn Quốc gia Bái Tử Long
Khám phá sự đa dạng sinh thái Vườn Quốc gia Bái Tử Long

Quảng Ninh được thiên nhiên ưu đãi vịnh Hạ Long- di sản thiên nhiên Thế giới được đông đảo du khách trong và ngoài nước...

Thuyền độc mộc ở Tây Nguyên, khát vọng từ ngàn xưa
Thuyền độc mộc ở Tây Nguyên, khát vọng từ ngàn xưa

Không chỉ đơn thuần là phương tiện chuyên chở đi lại trên sông nước, thuyền độc mộc của cộng đồng dân tộc bản địa Tây...

Vươn khơi cùng cờ tổ quốc
Vươn khơi cùng cờ tổ quốc

Ngày 20/7/2019, 2.000 lá cờ Tổ quốc từ Chương trình "Một triệu lá cờ Tổ quốc cùng ngư dân bám biển" đã được trao cho...

Lễ cầu mưa của người H’rê
Lễ cầu mưa của người H’rê

Dân tộc H'rê có khoảng 11 vạn người sinh sống ở miền núi phía Tây 2 tỉnh Quảng Ngãi và Bình Định.

Con đường bản đồ gốm sứ
Con đường bản đồ gốm sứ

Về với cù lao Rùa vào những ngày tháng 5 rực lửa, chúng tôi còn được chiêm ngưỡng cung đường bản đồ rất độc đáo....

5 tàu chiến thay đổi lịch sử hải quân
5 tàu chiến thay đổi lịch sử hải quân

Tạp chí The National Interest đã liệt kê 5 tàu chiến có khả năng thay đổi lịch sử hải quân.

Tin đọc nhiều
Khám phá vườn di sản ASEAN
Thứ trưởng Lê Hoài Trung làm việc với tỉnh Bình Dương về công tác đối ngoại
Tưng bừng triển lãm ảnh về biển đảo tại Thanh Hoá
Kiểm soát chặt chẽ biên giới, không để dịch bệnh xâm nhập vào Hà Tĩnh
Lớp học cho trẻ em Việt kiều Campuchia - sợi dây gắn kết với quê hương
Việc xây dựng các công trình trong khu vực biên giới Việt Nam – Lào quy định như thế nào trong Hiệp định quản lý?
Việt Nam-New Zealand: Thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược
Gần 50.000 tấn thép xuất khẩu qua cảng quốc tế Long An
Chung sức đồng lòng, bám dân xây cơ sở
Ngôi trường ghi dấu ấn đặc biệt tình hữu nghị Việt Nam - Lào
Phát triển hệ thống cảng biển và dịch vụ hậu cần cảng khu vực Cái Mép - Thị Vải theo hướng hiện đại
Điện Biên tăng cường liên kết cộng đồng bảo vệ môi trường không khí
Thu gom gần 3 tấn rác làm sạch biển Kê Gà
Ngành thủy sản Việt Nam: Tận dụng cơ hội vàng để bứt phá
Cơ chế một cửa quốc gia vẫn cần nhiều cải cách
Khai thác tiềm năng kinh tế ở Hoàng Su Phì
Tặng nhà cho hộ nghèo vùng biên giới
Tuyên truyền pháp luật cho ngư dân tỉnh Bình Định
Phiên họp Ban Chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế về chính trị, an ninh, quốc phòng
Tổng cục Hải quan tiếp tục cải cách, hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu sau Covid-19
Tăng cường kiểm soát chặt các cửa khẩu, tuyến biên giới
Quảng Trị: Thành lập Ban Chỉ đạo Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển
Kiểm tra nghiêm ngặt người, phương tiện ra vào các cửa khẩu, cảng biển
Hiện đại hóa cơ sở vật chất phục vụ quản lý tài nguyên, môi trường biển và hải đảo
Phiên đối thoại của các nhà Lãnh đạo ASEAN với đại diện Đại hội đồng liên nghị viện ASEAN (AIPA), Hội đồng tư vấn kinh doanh ASEAN (ASEAN-BAC) và Thanh niên ASEAN
Chung tay xây đắp biên giới giàu mạnh
Nhật Bản và Việt Nam sẽ đồng chủ trì Hội nghị Bộ trưởng Mekong-Nhật Bản lần thứ 13
Sửa đổi điều kiện kinh doanh hàng miễn thuế, kho bãi, địa điểm làm thủ tục hải quan
Củng cố thế trận lòng dân vững chắc nơi biên giới
Tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trên tuyến đầu bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia