Biên giới lãnh thổ

Ngày 08/8/2025, Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan, Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký kết một Thỏa thuận chung về hòa bình giữa Armenia và Azerbaijan sau hàng thập kỷ xung đột.

Tuyên bố chung về hòa bình giữa Armenia và Azerbaijan do Mỹ bảo trợ được ký ngày 08/8/2025

Armenia và nước láng giềng Azerbaijan đều là các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ. Hai nước đã mắc kẹt trong tranh chấp lãnh thổ quanh khu vực Nagorno-Karabakh từ cuối những năm 1980. Vùng này, chủ yếu do người Armenia sinh sống, đã tách khỏi sự kiểm soát của Baku vào đầu những năm 1990 sau một cuộc chiến toàn diện. Trong hơn hai thập niên, Nagorno-Karabakh là nguồn gốc của căng thẳng liên miên giữa Armenia và Azerbaijan, với nhiều đợt xung đột bùng phát, trước khi Baku giành lại quyền kiểm soát khu vực này bằng biện pháp quân sự vào năm 2023. Sau diễn biến này, cả hai bên đều bày tỏ mong muốn tiến tới một thỏa thuận hòa bình lâu dài.

Đến tháng 3/2025, tiến trình đàm phán ghi nhận bước ngoặt quan trọng khi hai quốc gia láng giềng ở vùng Nam Kavkaz nhất trí với bản dự thảo thỏa thuận hòa bình. Kết quả này đạt được sau chuyến thăm đầu năm của Đặc phái viên Tổng thống Mỹ Donald Trump - ông Steve Witkoff - tới thủ đô Baku, cùng với các vòng đàm phán liên tục giữa các bên liên quan.

Với việc ký Thỏa thuận ngày 8/8, Armenia và Azerbaijan đã khôi phục quan hệ ngoại giao và chấm dứt vĩnh viễn mọi hành động thù địch. Điều 5 Thỏa thuận đã tham chiếu Tuyên bố Alma-Ata năm 1991 về việc công nhận biên giới của các quốc gia hậu Xô Viết dựa trên các đơn vị hành chính cũ của Liên Xô và khẳng định tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia và tính bất khả xâm phạm của biên giới quốc tế.

Bên cạnh đó, theo Thỏa thuận này, hai nước Armenia và Azerbaijan đồng thuận mở Hành lang Zangezur – tuyến kết nối giao thông, năng lượng và vận tải qua khu vực phía Nam Armenia. Đáng chú ý, Mỹ được trao quyền phát triển hành lang này trong 99 năm, và hành lang được đổi tên thành “Con đường của Trump vì Hòa bình và Thịnh vượng Quốc tế” (TRIPP).

Vị trí của Hành lang Zangezur tại khu vực

Lãnh đạo nhiều nước trên thế giới đã bày tỏ hoan nghênh việc ký kết Thỏa thuận này. Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev cho rằng đây là một thành tựu mang ý nghĩa lịch sử và điều này có sự đóng góp không nhỏ của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tổng thống Tajikistan Emomali Rahmon đã gửi điện mừng tới Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev và Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan, nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại hòa bình, cho rằng đây là cách duy nhất để giải quyết xung đột. Theo Tổng thống Tajikistan, các thỏa thuận này sẽ trở thành nền tảng cho việc phát triển quan hệ láng giềng hữu nghị, củng cố sự ổn định và an ninh ở Kavkaz và mở rộng hợp tác liên khu vực. Ngoại trưởng Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar cho hay nước này coi thỏa thuận hòa bình giữa Azerbaijan và Armenia là một thành tựu quan trọng về ngoại giao và đối thoại, đồng thời bày tỏ sự ủng hộ về kết quả mà hai bên đã đạt được./.