Biên giới lãnh thổ

Tin nổi bật:

- Nhật Bản xem xét xuất khẩu tên lửa Type-88 cho Philippines;

- Việt Nam phản đối hoạt động của Trung Quốc và Philippines tại đá Hoài Ân thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam;

- Các nhà quan sát chú ý việc đa dạng hoá nguồn cung vũ khí và thành lập trụ sở vận hành máy bay không người lái ANKA của Hải quân Indonesia.

------------------------------

I. Các sự kiện chính về vấn đề Biển Đông

1. Quan hệ Philippines và Trung Quốc tiếp tục căng thẳng trong vấn đề Biển Đông:

- Ngày 12/5, Lực lượng vũ trang Philippines cho biết, trong tuần từ 04-11/5, có 35 tàu Trung Quốc xuất hiện gần các thực thể ở Biển Đông, gồm: i) Bãi Cỏ Mây: 7 tàu (1 tàu Hải quân, 6 tàu Hải cảnh); ii) Bãi cạn Scarborough: 17 tàu (8 tàu Hải quân, 9 tàu Hải cảnh); iii) Bãi Sa Bin: 5 tàu (3 tàu Hải quân, 2 tàu Hải cảnh); iv) Cụm đảo Thị Tứ: 6 tàu (3 tàu Hải quân, 3 tàu Hải cảnh).[1]

- Ngày 17/5, Philippines đã điều máy bay nhằm xua đuổi tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 33 của Trung Quốc tiến hành khảo sát trái phép tại khu vực đá Hoài Ân thuộc cụm đảo Thị Tứ. Philippines cho biết tàu Hướng Dương Hồng 33 được 2 tàu Hải cảnh Trung Quốc hộ tống, đã tiến hành đổ bộ và khảo sát trên đá Hoài Ân trước khi sang thực thể khác tại khu vực này.[2]

- Ngày 18/5, tại họp báo thường kỳ, trả lời câu hỏi của phóng viên về việc Philippines đang đẩy nhanh việc nâng cấp cơ sở hạ tầng trên các đảo và rạn san hô bị chiếm đóng bất hợp pháp ở quần đảo Trường Sa, có kế hoạch mở rộng cảng trên đảo Vĩnh Viễn và kéo dài đường băng trên đảo Thị Tứ, Người Phát ngôn (NPN) Bộ Quốc phòng Trung Quốc Tưởng Bân tái khẳng định cái gọi là “chủ quyền” của Trung Quốc đối với quần đảo Trường Sa và vùng biển lân cận; kiên quyết phản đối các hoạt động xây dựng của Philippines trên tất cả các đảo và rạn san hô bị chiếm đóng bất hợp pháp của Trung Quốc, bao gồm đảo Vĩnh Viễn và đảo Thị Tứ, và sẽ thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, quyền và lợi ích biển của Trung Quốc.[3]

- Ngày 18/5, Phó Phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc tại Philippines Quách Vỹ đăng tải một tuyên bố trên trang Facebook của Đại sứ quán, chỉ trích Philippines rằng “cây muốn lặng, mà gió chẳng ngừng”, mỗi lần tình hình Biển Đông trở nên căng thẳng đều là do Philippines, so sánh Philippines luôn thổi phồng dư luận trong khi các phản ứng hợp pháp, chính đáng và kiềm chế của Trung Quốc bị Philippines gán mác là “gây hấn”, “quân sự hóa”, và là “nguyên nhân thực sự gây căng thẳng”. Ông Quách Vỹ cáo buộc NPN Cảnh sát biển Philippines (PCG) Jay Tarriela áp dụng tiêu chuẩn kép, cho rằng ông Tarriela nên bám sát sự thật thay vì chọn lọc và chỉnh sửa chúng để phục vụ cho các luận điệu chính trị.[4]

- Ngày 18/5, NPN PCG Jay Tarriela bác bỏ tuyên bố của Trung Quốc rằng các hoạt động giám sát của nước này ở Biển Đông chỉ là “chiêu trò truyền thông” và không liên quan gì đến chính trị. NPN khẳng định, các cuộc tuần tra trên biển và trên không, là một phần của quyền chủ quyền của theo Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982; việc Trung Quốc liên tục quân sự hóa, xây dựng đảo nhân tạo và quấy rối tàu thuyền, máy bay Philippines mới là nguyên nhân thực sự gây căng thẳng, chứ không phải các cuộc tuần tra minh bạch của Philippines. Đại sứ quán Trung Quốc phải chấm dứt lối nói nước đôi và tôn trọng luật pháp quốc tế thay vì viết lại luật để phù hợp với chương trình bành trướng của mình. PCG sẽ tiếp tục giám sát khu vực và thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền chủ quyền và quyền tài phán của Philippines.[5]

2. Các tin tức liên quan khác:

Trung Quốc:

- Ngày 18/5, Global Times đăng tải bài viết về hệ sinh thái dưới nước xung quanh “đảo Hoàng Nham” (bãi cạn Scarborough), nhắc lại việc Trung Quốc đã tuyên bố thành lập “Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia” tại đây, cho biết khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia này là nơi sinh sống của 135 loài san hô tạo rạn, thuộc 36 chi và 13 họ. Bài viết cũng lồng ghép hình ảnh tàu Hải cảnh Xuyên Sơn đang tuần tra trong “vùng lãnh hải” của bãi cạn Scarborough.[6]

Nhật Bản:

- Ngày 14/5, Reuters cho biết Bộ Quốc phòng Nhật Bản đang xem xét xuất khẩu tên lửa chống hạm Type-88 cho Philippines. Trước đó, Nhật Bản cũng tuyên bố xem xét việc cung cấp sớm các tàu khu trục lớp Abukuma và máy bay TC-90 cho quốc gia này.[7]

Singapore:

- Ngày 12/5, trên trang Facebook cá nhân, Ngoại trưởng Singapore Vivian Balakrishnan chia sẻ về cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Iran Seyyed Abbas Araghchi. Trong đó, Ngoại trưởng Balakrishnan khẳng định, lập trường nhất quán của Singapore là tất cả các quốc gia được hưởng quyền qua lại không bị cản trở qua các eo biển được sử dụng hoạt động hàng hải quốc tế như được quy định tại UNCLOS 1982 và luật tập quán quốc tế.[8]

- Ngày 13/5, phát biểu tại Diễn đàn Sinh viên SGLaw200 tại Trường Luật Yong Pung How của Đại học Quản lý Singapore, Thủ tướng Singapore Lawrence Wong cho rằng, trong bối cảnh ngày càng có nhiều quốc gia hành động đơn phương mà không bị trừng phạt, Singapore cần ủng hộ các thể chế và diễn đàn toàn cầu nhằm duy trì luật pháp quốc tế như một vấn đề về lợi ích quốc gia. Thủ tướng Wong khẳng định, Singapore ủng hộ các thể chế và cơ chế quốc tế về giải quyết tranh chấp một cách hòa bình; khi các nguyên tắc cơ bản bị thách thức, Singapore sẽ nêu rõ lập trường của mình một cách rõ ràng và nhất quán.[9]

II. Tình hình và hoạt động đối ngoại của Việt Nam liên quan Biển Đông:

- Ngày 18/5, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã tiếp Bộ trưởng Ngoại giao và các vấn đề châu Âu Cộng hòa Croatia Gordan Grlić Radman nhân dịp thăm chính thức Việt Nam. Thủ tướng Chính phủ đề nghị hai bên tạo chuyển biến thực chất trong nhiều lĩnh vực, trong đó khuyến khích doanh nghiệp Croatia đầu tư vào các lĩnh vực Croatia có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu như cảng biển, logistics,… đề nghị Croatia ủng hộ Ủy ban châu Âu (EC) sớm gỡ bỏ thẻ vàng IUU đối với hải sản xuất khẩu của Việt Nam, phù hợp với những nỗ lực nghiêm túc, quyết liệt của Việt Nam trong chống khai thác IUU..[10]

- Ngày 19/5, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đã hội đàm với Bộ trưởng Ngoại giao và các vấn đề châu Âu Cộng hòa Croatia Gordan Grlić Radman. Tại Hội đàm, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề nghị Croatia có tiếng nói thúc đẩy Ủy ban Châu Âu (EC) gỡ bỏ thẻ vàng IUU đối với hải sản xuất khẩu của Việt Nam. Trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm, hai Bộ trưởng khẳng định cam kết ủng hộ chủ nghĩa đa phương, đề cao luật pháp quốc tế, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, không sử dụng vũ lực và đe dọa sử dụng vũ lực; nhất trí tiếp tục phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn đa phương, trong đó có Liên hợp quốc và ASEAN - EU, đóng góp vào hòa bình, ổn định và phát triển bền vững ở mỗi khu vực và trên thế giới.[11]

- Ngày 14-15/5, tại New Zealand đã diễn ra Đối thoại ASEAN - New Zealand lần thứ 33. Trao đổi về các vấn đề quốc tế và khu vực, các nước ASEAN và New Zealand đều chia sẻ lo ngại trước việc tình hình thế giới có nhiều biến động nhanh chóng, phức tạp. Trong bối cảnh đó, Đối thoại nhất trí ASEAN và New Zealand cần nỗ lực triển khai hiệu quả khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện trên cả 4 trụ cột. Trong đó, hai bên cần tiếp tục phối hợp đề cao chủ nghĩa đa phương, luật pháp quốc tế, duy trì tự do hàng hải, hàng không theo quy định trong UNCLOS 1982. Đồng chủ trì Đối thoại, Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang đề nghị ASEAN và New Zealand tiếp tục phối hợp đề cao chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế. Nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của Biển Đông đối với hòa bình, ổn định và chuỗi cung ứng toàn cầu, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đề nghị New Zealand tiếp tục ủng hộ các nỗ lực của ASEAN nhằm duy trì hoà bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở khu vực này trên cơ sở phù hợp luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS 1982.[12]

- Ngày 19/5, Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng và Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao Thụy Điển Dag Hartelius đã đồng chủ trì Tham vấn chính trị Việt Nam - Thụy Điển lần thứ hai. Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng đề nghị Thụy Điển thúc đẩy các nước EU còn lại sớm phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam - EU (EVIPA), đồng thời ủng hộ việc EC sớm gỡ bỏ thẻ vàng IUU đối với hải sản Việt Nam. Trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm, hai bên khẳng định ủng hộ chủ nghĩa đa phương và thương mại tự do; giải quyết các tranh chấp, xung đột bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc; đồng thời khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không phù hợp với luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS 1982.[13]

- Ngày 14/5, tại họp báo thường kỳ, trả lời câu hỏi của phóng viên về việc vừa qua Trung Quốc và Philippines có những hoạt động tại đá Hoài Ân thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam, NPN Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng khẳng định: Việc các bên liên quan cho người lên thực thể thuộc quần đảo Trường Sa mà không được sự cho phép của Việt Nam là hành vi xâm phạm chủ quyền của Việt Nam theo luật pháp quốc tế, đi ngược lại Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) cũng như nỗ lực của các nước trong đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiện nay. Việt Nam yêu cầu các bên liên quan tôn trọng chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Trường Sa, không có các hành động làm phức tạp tình hình, tuân thủ luật pháp quốc tế, nghiêm túc thực hiện DOC, cùng đóng góp tích cực vào việc duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông.[14]

- Ngày 15-18/5, tàu HMCS Charlottetown của Hải quân Canada đã đến cảng Tiên Sa, thăm hữu nghị TP. Đà Nẵng. Chuyến thăm của đoàn tàu Hải quân Canada đến TP. Đà Nẵng góp phần tăng cường mối quan hệ hữu nghị và tin cậy lẫn nhau, phù hợp với chủ trương thúc đẩy quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam - Canada.[15]

III. Ý kiến học giả, chuyên gia

- Ngày 11/5, trang Defence Security Asia đăng bài bình luận về việc Hải quân Indonesia quyết định thành lập trụ sở tác chiến chuyên dụng cho máy bay không người lái ANKA tại Tanjungpinang, cho rằng đây là một bước phát triển giám sát hàng hải quan trọng tại Đông Nam Á, giúp Jakarta gia tăng đáng kể khả năng giám sát, trinh sát và tình báo. Việc triển khai còn mang ý nghĩa địa chính trị lớn hơn bởi từ Tanjungpinang có thể trực tiếp giám sát các tuyến đường biển nối liền eo biển Malacca, eo biển Singapore, phía Nam Biển Đông và biển Bắc Natuna.[16]

- Ngày 12/5, trang Vision Times đăng tải bài viết của nhà báo Venus Upadhayaya, cho rằng cuộc tập trận Balikatan 2026 thể hiện sự gia tăng khả năng răn đe tích hợp ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Tập trận Balikatan lần thứ 41 mở rộng số thành viên tham gia, đưa ra nhiều kịch bản khác nhau, bảo đảm tất cả các bên luôn sẵn sàng cho nhiều tình huống bất ngờ. Đây không còn là hoạt động hợp tác thông thường, mà nhằm tăng cường khả năng phối hợp ứng phó trong các điều kiện thực tế, phức tạp. Việc Nhật Bản chuyển vai trò từ “quan sát viên” sang “thành viên” phản ánh các tiếp cận khu vực tích hợp hơn đối với vấn đề an ninh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và răn đe tập thể. Ngoài ra, các nhà phân tích cho rằng ngày càng nhiều quốc gia tham gia Balikatan cho thấy tầm quan trọng ngày càng tăng của Philippines trong cấu trúc an ninh Châu Á - Thái Bình Dương, coi quốc gia này là một “trục địa lý” đang phát triển ở khu vực.[17]

- Ngày 13/5, South China Morning Post (SCMP) đăng bài phân tích việc Mỹ tiêu hao lớn kho tên lửa sau chiến sự với Iran có thể làm suy giảm vị thế của Washington trước Trung Quốc trong cuộc gặp thượng đỉnh Trump - Tập Cận Bình. Theo báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), Mỹ đã sử dụng hơn một nửa số tên lửa phòng không như Patriot, SM-3 và THAAD, cùng khoảng một phần ba kho Tomahawk. Việc tái bổ sung các loại vũ khí chủ lực có thể mất từ 1-4 năm. Bài viết cho rằng tình trạng thiếu hụt này làm dấy lên nghi ngờ về khả năng Mỹ duy trì một cuộc chiến kéo dài ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đặc biệt tại eo biển Đài Loan và Biển Đông. Trong khi đó, Trung Quốc kiểm soát khoảng 90% nguồn cung khoáng sản chiến lược như đất hiếm, gallium và antimony - những vật liệu thiết yếu để sản xuất tên lửa và hệ thống quân sự hiện đại. Các chuyên gia nhận định Bắc Kinh có thêm “lá bài” trong đàm phán với Mỹ, nhưng khó sử dụng quá mức vì điều đó có thể dẫn tới trả đũa mạnh từ Washington.[18]

- Ngày 14/5, The Economy đăng bài bình luận, cho rằng để đối phó với căng thẳng kéo dài với Trung Quốc tại biển Bắc Natuna, Indonesia đang đẩy mạnh hiện đại hóa quân đội thông qua chiến lược đa dạng hóa nguồn cung vũ khí. Jakarta đã đặt mua trước 48 tiêm kích tàng hình thế hệ thứ năm KAAN của Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời thúc đẩy dự án hợp tác tiêm kích KF-21 với Hàn Quốc sau khi được Seoul giảm mức đóng góp xuống còn 440 triệu USD. Hiện tại, Indonesia đã trả 394 triệu USD và đang đàm phán mua 16 chiếc KF-21 cùng thỏa thuận nhận một máy bay nguyên mẫu. Giới phân tích coi đây là chiến lược “hai mũi nhọn” nhằm phân tán rủi ro, trong đó KF-21 có lợi thế triển khai sớm hơn nhờ tiến độ thử nghiệm ổn định so với KAAN. Dù đã ký thỏa thuận hợp tác biển với Bắc Kinh để kiểm soát xung đột, Indonesia vẫn liên tục tăng cường tuần tra tại Natuna và đẩy nhanh kế hoạch mua sắm máy bay chiến đấu KF-21, máy bay phản lực Rafale, hệ thống radar tầm xa cùng tàu chiến.[19]

- Ngày 14/5, SCMP đăng tải bài bình luận về việc Mỹ lần đầu phóng tên lửa Tomahawk từ hệ thống Typhon triển khai tại Philippines trong cuộc tập trận Balikatan 2026. Các chuyên gia quân sự Trung Quốc coi đây là hành động khiêu khích nghiêm trọng nhất của Mỹ ở khu vực trong nhiều năm qua. Họ cho rằng vụ phóng từ đảo Luzon mang hàm ý chuẩn bị cho kịch bản can thiệp vào xung đột tại eo biển Đài Loan. Bài báo cũng đề cập việc Nhật Bản phóng tên lửa Type-88 trong cùng cuộc tập trận. Giới phân tích Trung Quốc kêu gọi Bắc Kinh tăng cường phòng không, chống tên lửa và phát triển UAV tàng hình để đối phó hệ thống Typhon.[20]

- Ngày 14/5, Quỹ Châu Á - Thái Bình Dương của Canada đăng bài bình luận, cho rằng Hiệp định về Đa dạng sinh học ngoài phạm vi quyền tài phán quốc gia (Hiệp định BBNJ) chính thức có hiệu lực từ ngày 17/1/2026, thiết lập khuôn khổ pháp lý ràng buộc đầu tiên về bảo tồn đa dạng sinh học tại các vùng biển quốc tế. Tuy nhiên, tiến trình này đang đối mặt với nhiều lực cản địa chính trị lớn tại khu vực Đông Nam Á và Biển Đông. Việc chính quyền Trump rút khỏi các cam kết khí hậu toàn cầu đã thu hẹp liên minh thúc đẩy luật lệ, tạo lợi thế cho Trung Quốc, quốc gia đã phê chuẩn và đang tích cực can thiệp vào cấu trúc thể chế của Hiệp định. Tại Biển Đông, BBNJ vô tình đẩy tranh chấp chủ quyền thành xung đột bảo tồn. Dù Phán quyết Trọng tài năm 2016 xác định không có cấu trúc nào trong đường chín đoạn của Trung Quốc có thể tạo ra vùng biển rộng hơn những gì UNCLOS cho phép, hay có thể hiểu phần lớn Biển Đông là vùng biển quốc tế, Trung Quốc vẫn bác bỏ và coi phần lớn Biển Đông nằm trong phạm vi quyền tài phán nước này, nằm ngoài phạm vi của Hiệp định. Do đó, các nỗ lực lập khu bảo tồn biển hay đánh giá môi trường tại đây đều có rủi ro bị diễn dịch thành hành vi khẳng định quyền tài phán. Việc Hiệp ước không đề cập đến các tranh chấp biển là một sự thỏa hiệp có chủ ý để bảo đảm việc thông qua, nhưng điều đó khiến việc thực thi dễ bị vướng vào các tranh chấp địa chính trị.[21]

- Ngày 15/5, Chatham House đăng bài bình luận của Bianka Venkataramani, nhận định rằng, do tình trạng khủng hoảng năng lượng và lạm phát trong nước lên tới 7,2%, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. buộc phải cân nhắc “tái thiết lập” quan hệ và mở lại đàm phán khai thác dầu khí chung với Bắc Kinh, song ông cũng nêu rõ sẽ chỉ đạt được thoả thuận sau khi có những cam kết cụ thể đối với UNCLOS 1982 và COC được ký kết. Tác giả cho rằng “khai thác chung” ở Biển Đông là một động lực quý giá để đạt kết quả thiện chí trong các cuộc đàm phán COC, nhất là vì nó phù hợp với các giá trị chính sách của Trung Quốc dưới thời cựu lãnh đạo Đặng Tiểu Bình, đồng thời có khả năng nhận được sự ủng hộ từ Tổng thống Mỹ Donald Trump như một thành tựu ngoại giao lớn. Tuy nhiên, Hiến pháp Philippines quy định các hoạt động liên doanh trong vùng đặc quyền kinh tế phải do nước này nắm giữ tối thiểu 60% cổ phần, đây là một thử thách phức tạp. Bất kỳ nỗ lực nào nhằm đạt được một thỏa thuận COC trong nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN của Philippines đều đòi hỏi những bước đi táo bạo, nhưng khi hoàn cảnh đang dần có lợi cho ông, thời điểm hành động có thể là ngay bây giờ.[22]

- Ngày 15/5, trang Opinio Juris đăng tải bài viết, đưa ra khái niệm “ngoại giao nghề cá”, chỉ sử dụng hoạt động thủy sản làm công cụ khẳng định chủ quyền và thể hiện sức mạnh. Bản chất của nó là sự xóa nhòa ranh giới giữa dân sự và quân sự, biến tàu cá thành công cụ khẳng định chủ quyền. Tại Biển Đông, Philippines ngày càng biến vấn đề nghề cá thành vũ khí, khuyến khích các đội tàu đánh cá “dân sự” hoạt động trong vùng biển tranh chấp, coi các hành động thực thi pháp luật của Trung Quốc là “bắt nạt”. Trong khi đó, Thỏa thuận Shiprider giữa Mỹ và Philippines cho phép cảnh sát biển Mỹ hoạt động sâu vào Biển Đông dưới danh nghĩa quản lý nghề cá. Việt Nam phát triển một cách có hệ thống lực lượng dân quân biển, biến những như dân bình thường thành công cụ để khẳng định chủ quyền. Tại Biển Hoa Đông, kịch bản tương tự cũng lặp lại. Dù UNCLOS 1982 có các cơ chế giải quyết, nhưng việc thiếu vắng một COC đã tạo ra khoảng trống pháp lý ở Biển Đông. Ngoại giao nghề cá vừa tiềm ẩn nguy cơ leo thang xung đột, vừa là cơ hội xây dựng lòng tin. Khi tranh chấp biển ở châu Á ngày càng gay gắt, việc hiểu rõ ngoại giao nghề cá đang trở nên thiết yếu.[23]

- Ngày 16/5, trang Interesting đăng tải bài viết cho biết, các nhà nghiên cứu Trung Quốc đề xuất sử dụng tàu không người lái (USV) điều khiển bằng AI để bảo vệ lợi ích và thực thi pháp luật tại Biển Đông. Loại USV này tận dụng năng lượng sóng biển để di chuyển nhờ hệ thống vây ngầm dưới thân. Do không dùng động cơ đốt trong, chúng hoạt động gần như im lặng, rất thích hợp để nghe lén thụ động, phát hiện tàu ngầm và giám sát lén lút. Dù nghiên cứu tuyên bố chỉ dùng cho dân sự, chúng hoàn toàn có thể trang bị camera, radar hay thiết bị tác chiến điện tử để bám đuôi tàu ngầm hoặc hỗ trợ bầy đàn khi có chiến tranh. Giải pháp này giúp Trung Quốc duy trì hiện diện liên tục diện rộng một cách tiết kiệm, tránh leo thang chính trị so với dùng tàu chiến hay máy bay. Thay vì điều động tàu khu trục đắt đỏ, hàng trăm drone giá rẻ có thể giám sát tàu nước ngoài và triển khai chiến thuật “vùng xám” dưới vỏ bọc tàu dân sự.[24]

- Ngày 18/5, trang Eurasia Review đăng bài bình luận nhận định Hội nghị thượng đỉnh giữa Mỹ và Trung Quốc có thể tác động đến chính sách đối ngoại của Philippines, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng. Việc Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình viện dẫn “những khác biệt có thể giải quyết được” phản ánh kỳ vọng của Bắc Kinh rằng các bên liêen quan trong khu vực, bao gồm cả Philippines, sẽ có lập trường kiềm chế hơn ở Biển Đông. Đối với Manila, điều này tạo ra thế tiến thoái lưỡng nan về chiến lược: việc điều chỉnh lập trường có thể làm giảm căng thẳng với Trung Quốc nhưng lại có nguy cơ làm suy yếu những nỗ lực khẳng định chủ quyền và bảo vệ quyền lợi biển ở Biển Đông. Bài viết cũng cho rằng Philippines đứng trước yêu cầu cân nhắc giữa việc duy trì quan hệ đồng minh với Mỹ và xử lý quan hệ với Trung Quốc. Bài viết đưa ra một số gợi ý chính sách, trong đó Philippines cần tăng cường tự chủ chiến lược, hiện đại hóa quốc phòng, đa dạng hóa kinh tế và tham gia tích cực vào các cơ chế của ASEAN và Châu Á - Thái Bình Dương.[25]

- Ngày 18/5, trang Asia Times đăng bài viết cho rằng, Hội nghị thượng đỉnh Trung - Mỹ tại Bắc Kinh gây lo ngại sâu sắc cho Indonesia và Đông Nam Á. Việc Mỹ chấp nhận khung “ổn định chiến lược xây dựng” có thể khiến các cường quốc ưu tiên lợi ích riêng, làm giảm sự giám sát quốc tế đối với áp lực từ Trung Quốc ở Biển Đông. Điều này diễn ra đúng lúc đàm phán về COC bước vào giai đoạn nhạy cảm. Trung Quốc muốn một COC lỏng lẻo nhằm hạn chế quân sự bên ngoài, trong khi một số nước ASEAN muốn các cam kết pháp lý mạnh mẽ dựa trên luật pháp quốc tế. Nếu giờ đây Mỹ ưu tiên ổn định chiến lược mang tính xây dựng, Bắc Kinh sẽ tự tin hơn để thúc đẩy một thỏa thuận mềm mỏng và ít ràng buộc hơn. Điều này có thể trực tiếp làm suy yếu môi trường chiến lược của Indonesia[26]./.

------------------------------

[1] https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/987299/afp-35-chinese-vessels-spotted-in-west-philippine-sea-in-past-week/story/

[2] https://www.philstar.com/headlines/2026/05/19/2528929/pcg-aircraft-dispatched-drive-away-chinese-research-vessel

[3] https://www.news.cn/politics/20260518/8a77b93f73d647a88622b371c3d05029/c.html

[4] https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=1298982182351685&id=100067197476372&rdid=kVxYl5g7YqBuzv0q#

[5] https://www.pna.gov.ph/articles/1275263

[6] https://www.globaltimes.cn/page/202605/1361252.shtml

[7] https://www.reuters.com/world/asia-pacific/japan-considering-missile-exports-philippines-nhk-reports-2026-05-14/

[8] https://www.facebook.com/Vivian.Balakrishnan.Sg/posts/pfbid085XZeb2JvPh6iq1Wqd97awoTuCXaNJUV1PGHbNWS4sdcUhN6eVn9dQYr3VsECWhBl?rdid=oanIWVJtfso9uNX2#

[9] https://www.straitstimes.com/singapore/politics/international-law-a-matter-of-national-interest-for-small-countries-like-singapore-pm-wong

[10] https://baochinhphu.vn/thu-tuong-le-minh-hung-tiep-bo-truong-ngoai-giao-va-cac-van-de-chau-au-croatia-102260518172652413.htm

[11] https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/bo-truong-ngoai-giao-le-hoai-trung-hoi-dam-voi-bo-truong-ngoai-giao-va-cac-van-de-chau-au-croatia-59784-1073.html

[12] https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/doi-thoai-asean-8211-new-zealand-lan-thu-33-day-manh-trien-khai-quan-he-doi-tac-chien-luoc-toan-dien-vi-loi-ich-chung-59758-140.html

[13] https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/bo-truong-ngoai-giao-le-hoai-trung-tiep-quoc-vu-khanh-bo-ngoai-giao-thuy-dien-59789-1073.html

[14] https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/hop-bao-thuong-ky-ngay-14-thang-5-nam-2026-59747-254.html

[15] https://baochinhphu.vn/tau-hai-quan-canada-cap-cang-tien-sa-tham-huu-nghi-tp-da-nang-102260515125115217.htm

[16] https://defencesecurityasia.com/en/indonesia-anka-drones-malacca-strait-south-china-sea-surveillance-power-shift/

[17] https://www.visiontimes.com/2026/05/12/balikatan-2026-south-china-sea-drills-highlight-growing-indo-pacific-integrated-deterrence.html

[18] https://www.scmp.com/news/china/military/article/3353435/how-us-missile-shortages-after-iran-war-could-strengthen-chinas-hand-during-trump-visit

[19] https://economy.ac/news/2026/05/202605289127

[20] https://www.scmp.com/news/china/military/article/3353551/typhon-launch-tomahawk-missile-worst-provocation-us-against-china

[21] https://www.asiapacific.ca/publication/high-seas-treaty-and-south-china-sea-canadas-role-contested-martime-order

[22] https://www.chathamhouse.org/2026/05/hormuz-crisis-could-lead-constructive-dialogue-between-asean-and-china-south-china-sea

[23] https://opiniojuris.org/2026/05/15/fishery-diplomacy-a-new-concept-for-analyzing-asias-maritime-order/

[24] https://interestingengineering.com/military/china-near-silent-wave-powered-drones

[25] https://www.eurasiareview.com/18052026-what-the-u-s-china-summit-means-for-manila-oped/

[26] https://asiatimes.com/2026/05/trump-xi-summit-reset-cause-for-concern-in-indonesia/