Biên giới lãnh thổ

Indonesia:

- Ngày 22/7, South China Morning Post đăng tải bài viết, cho biết các hoạt động của dự án khai thác mỏ khí đốt Tuna đã được khôi phục theo đúng quy định hiện hành. Dự án này cũng phụ thuộc một phần vào đối tác Nga. Các nhà phân tích cho rằng dự án được tái khởi động sẽ là phép thử về việc liệu chính phủ của Tổng thống Prabowo Subianto có thể thúc đẩy quyền tài nguyên của Indonesia mà không kích hoạt một cuộc tranh chấp chủ quyền công khai với Trung Quốc hay không.[1]

Nhật Bản:

- Ngày 21/7, Bộ Quốc phòng Nhật Bản tuyên bố phản đối việc Trung Quốc và Nga tiến hành tập trận bắn đạn thật (19/7) trong vùng đặc quyền kinh tế của Nhật Bản. Cùng ngày, NPN của Chính phủ Nhật Bản Minoru Kihara cho biết, Chính phủ Nhật Bản đã phản đối Trung Quốc thông qua các kênh ngoại giao, với lý do các hoạt động như vậy có thể gây nguy hiểm cho việc lưu thông hàng hải của các tàu thuyền gần đó.[2]

Australia và Trung Quốc:

- Ngày 21/7, bên lề các cuộc họp ASEAN tại Manila, Ngoại trưởng Australia Penny Wong và Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã có cuộc gặp song phương. Ngoại trưởng Australia Penny Wong bày tỏ mối quan ngại của mình về hòa bình và ổn định trong khu vực, hoạt động quân sự an toàn và chuyên nghiệp.[3] Ngoại trưởng Vương Nghị đề nghị hai bên nên giải quyết những khác biệt trên tinh thần bình đẳng và tôn trọng, tìm kiếm điểm chung trong khi quản lý đúng đắn những khác biệt, đưa quan hệ song phương vào vòng xoáy phát triển tích cực; mong muốn Australia sẽ tuân thủ nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ, bác bỏ tiêu chuẩn kép và tiến gần hơn với Trung Quốc để duy trì đà cải thiện trong quan hệ song phương.[4]

- Ngày 22/7, trả lời câu hỏi của phóng viên về phát biểu của Ngoại trưởng Australia Penny Wong tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao cấp cao Đông Á, cho rằng vụ thử tên lửa gần đây của Trung Quốc ở Thái Bình Dương đã làm suy yếu sự ổn định khu vực, đồng thời nhắc đến sự cố trên biển gần đây giữa Trung Quốc và Philippines, bày tỏ lo ngại về “một số hành động gây hấn” ở Biển Đông và các nước trong khu vực cần xem xét cách ứng phó, NPN Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm nhấn mạnh, Trung Quốc đã tuyên bố lập trường về vụ “tấn công ác ý” của Philippines nhằm vào các cán bộ chấp pháp của Trung Quốc; khẳng định Trung Quốc cùng các nước ASEAN đã nỗ lực duy trì ổn định ở Biển Đông, chỉ trích Philippines chính là nguyên nhân gốc rễ gây căng thẳng trên biển, các bên không liên quan không có quyền can dự; khẳng định Trung Quốc sẽ tiếp tục bảo vệ “chủ quyền”, xử lý các tranh chấp bằng biện pháp hoà bình; tái khẳng định hoạt động bắn thử tên lửa là hoạt động thường lệ, không nhắm vào bất cứ bên nào.[5]

II. Tình hình và hoạt động đối ngoại của Việt Nam liên quan Biển Đông

- Ngày 13/7, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Đại tướng Phan Văn Giang hội đàm cùng Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Koizumi Shinjiro trong khuôn khổ chuyến thăm Nhật Bản. Hai Bộ trưởng đã trao đổi quan điểm về các vấn đề khu vực, bao gồm tình hình Biển Hoa Đông và Biển Đông, đồng thời tái khẳng định tầm quan trọng của việc tôn trọng tự do hàng hải và hàng không, cũng như tuân thủ luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982.[6] Tại Hội đàm, Đại tướng Phan Văn Giang khẳng định, Việt Nam luôn nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ; mong muốn là bạn với tất cả các nước; kiên định chính sách quốc phòng “Bốn không”. Về vấn đề Biển Đông, Việt Nam kiên trì chủ trương giải quyết tranh chấp, bất đồng bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982; thực thi đầy đủ DOC; mong muốn sớm ký kết COC thực chất, hiệu lực.[7]

- Ngày 22/7, bên lề Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 và các hội nghị liên quan, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đã có cuộc gặp với Ngoại trưởng Australia Penny Wong. Hai bên khẳng định tiếp tục ủng hộ lập trường chung của ASEAN về việc duy trì hòa bình, an ninh, ổn định, an toàn, tự do hàng hải và hàng không, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS1982. Hai Bộ trưởng đồng thời ủng hộ các nỗ lực của ASEAN trong việc xây dựng COC hiệu lực, thực chất và phù hợp với luật pháp quốc tế và UNCLOS 1982.[8]

- Ngày 22/7, tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - New Zealand, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đề nghị ASEAN và New Zealand tăng cường phối hợp trong các hoạt động bảo đảm an ninh, an toàn và kết nối hàng hải, phát triển kinh tế biển xanh trên cơ sở phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982.[9]

- Ngày 22/7, tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Trung Quốc, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải, hàng không ở Biển Đông, đồng thời hoan nghênh tiến triển trong đàm phán COC và kêu gọi sớm hoàn tất một COC thực chất, hiệu quả, phù hợp với UNCLOS 1982.[10]

- Ngày 22/7, tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Mỹ, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đánh giá cao cam kết của Mỹ đối với hòa bình, ổn định và phát triển khu vực, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, an ninh, ổn định và giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế. Bộ trưởng cũng đánh giá cao sự ủng hộ của Mỹ đối với lập trường nguyên tắc của ASEAN về vấn đề Biển Đông và kêu gọi Mỹ tiếp tục hỗ trợ xây dựng cấu trúc khu vực cởi mở, bao trùm, minh bạch, tự cường và dựa trên luật lệ với ASEAN là trung tâm, cũng như bảo vệ tự do hàng hải phù hợp với UNCLOS 1982.[11]

- Ngày 22/7, tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Ấn Độ, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đề xuất tăng cường hợp tác vì hòa bình, ổn định khu vực với trọng tâm là hợp tác và an ninh biển, nghiên cứu thiết lập cơ chế đối thoại về biển, đồng thời đề nghị Ấn Độ tiếp tục ủng hộ lập trường nguyên tắc của ASEAN đối với vấn đề Biển Đông.[12]

- Ngày 22/7, tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Nhật Bản, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung hoan nghênh sự hỗ trợ của Nhật Bản đối với các nỗ lực hợp tác và nâng cao năng lực hàng hải của ASEAN, đồng thời khẳng định ASEAN và Nhật Bản có lợi ích chung trong việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải, hàng không ở Biển Đông và các vùng biển khác, cũng như tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982.[13]

- Ngày 21/7, tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59, Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang khẳng định ASEAN cần kiên trì lập trường nguyên tắc về Biển Đông, tuân thủ luật pháp quốc tế và giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Việt Nam đồng thời cam kết cùng các nước ASEAN thực hiện đầy đủ, hiệu quả DOC và nỗ lực cùng Trung Quốc sớm hoàn tất COC theo hướng hiệu lực, thực chất và phù hợp với UNCLOS 1982.[14]

- Ngày 20/7, Tàu 015-Trần Hưng Đạo cùng đoàn công tác của Hải quân nhân dân Việt Nam do Đại tá Đỗ Minh, Phó Tư lệnh Vùng 4 Hải quân làm Trưởng đoàn đã cập Quân cảng Tân Châu (TP Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc), bắt đầu tham gia các hoạt động thăm, giao lưu với Hải quân Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc.[15]

III. Ý kiến học giả, chuyên gia

- Ngày 21/7, Global Times đăng tải bài phân tích của Li Yu và Liang Rui, cho rằng phản đối của Nhật Bản đối với cuộc tập trận bắn đạn thật giữa Trung Quốc và Nga gần Bãi Okinotori là hoàn toàn vô cớ. Bài viết trích dẫn phân tích của chuyên gia quân sự Trung Quốc Tống Trọng Bình, cho biết không tồn tại cái gọi là “Đảo Okinotori”, mà chỉ có Bãi đá Okinotori, với quy chế tự nhiên là một bãi ngầm/đá chứ không phải hòn đảo, không có quyền có vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) hay thềm lục địa. Do đó, các hoạt động hải quân Trung - Nga diễn ra trên vùng biển quốc tế và hoàn toàn không liên quan gì đến Nhật Bản.[16]

Ngày 21/7, SCMP đăng tải bài bình luận, trong đó nhắc tới phân tích của Phó Giáo sư Nhạc Thánh Tùng (Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh), nhận định rằng Mỹ đang thực hiện chiến lược “liên kết ba vùng biển”, đồng bộ hóa các chiến dịch quân sự, mạng lưới liên minh và diễn ngôn pháp lý trên khắp các điểm nóng ở Biển Hoa Đông, Eo biển Đài Loan và Biển Đông, khiến Bắc Kinh phải tác chiến trên nhiều mặt trận và rơi vào tình trạng phân tán lực lượng chiến lược. Ông kiến nghị Trung Quốc cần thiết lập các cơ chế liên bộ ngành để đảm bảo phản ứng thống nhất trên các lĩnh vực ngoại giao, quân sự, thực thi pháp luật, pháp lý và truyền thông. Mỹ đang thúc đẩy các đồng minh vượt ra khỏi phạm vi truyền thống, (như Nhật Bản ngày càng can dự sâu ở Biển Đông); tìm cách chi phối diễn ngôn bằng cách vũ khí hóa luật pháp quốc tế dưới ngọn cờ bảo vệ “tự do hàng hải” và “trật tự quốc tế dựa trên luật lệ”, do đó, ông kiến nghị Trung Quốc phải dẫn dắt việc xây dựng quy tắc hàng hải quốc tế[17]./.

Xem phần 1 tại đây.

------------------------------

[1] https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3361419/indonesia-restarts-south-china-sea-gas-project-beijing-opposed

[2] https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/chinese-destroyer-held-live-fire-drill-in-japans-eez-japan-says

[3] Tham khảo thêm tại Bản tin Tình hình Biển Đông số 23.

[4] https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjbzhd/202607/t20260723_11990181.html và https://www.foreignminister.gov.au/minister/penny-wong/transcript/opening-remarks-meeting-chinas-foreign-minister-wang-yi

[5] https://www.mfa.gov.cn/web/fyrbt_673021/jzhsl_673025/202607/t20260722_11989883.shtml

[6] https://www.mod.go.jp/en/article/2026/07/a65d30ef2c72dfa84319bf3d3da6c3cdf30b9a96.html

[7] https://www.qdnd.vn/quoc-te/doi-ngoai-quoc-phong/bo-truong-quoc-phong-nhat-ban-chu-tri-le-don-va-hoi-dam-voi-dai-tuong-phan-van-giang-1048985

[8] https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/uy-vien-bo-chinh-tri-bo-truong-ngoai-giao-le-hoai-trung-gap-bo-truong-ngoai-giao-australia-penny-wong-61064-1073.html

[9] https://mofa.gov.vn/vi/tin-chi-tiet/chi-tiet/uy-vien-bo-chinh-tri-bo-truong-ngoai-giao-le-hoai-trung-dong-chu-tri-hoi-nghi-bo-truong-ngoai-giao-asean-new-zealand-61065-1073.html

[10] https://mofa.gov.vn/vi/tin-chi-tiet/chi-tiet/uy-vien-bo-chinh-tri-bo-truong-ngoai-giao-le-hoai-trung-tham-du-hoi-nghi-bo-truong-ngoai-giao-asean-trung-quoc-61062-1073.html

[11] https://mofa.gov.vn/vi/tin-chi-tiet/chi-tiet/uy-vien-bo-chinh-tri-bo-truong-ngoai-giao-le-hoai-trung-tham-du-hoi-nghi-bo-truong-ngoai-giao-asean-hoa-ky-61060-1073.html

[12] https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/uy-vien-bo-chinh-tri-bo-truong-ngoai-giao-le-hoai-trung-tham-du-hoi-nghi-bo-truong-ngoai-giao-asean-an-do-61059-1073.html

[13] https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/uy-vien-bo-chinh-tri-bo-truong-ngoai-giao-le-hoai-trung-tham-du-hoi-nghi-bo-truong-ngoai-giao-asean-nhat-ban-61058-1073.html

[14] https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/hoi-nghi-bo-truong-ngoai-giao-asean-lan-thu-59-61044-140.html

[15] https://www.qdnd.vn/quoc-te/doi-ngoai-quoc-phong/tau-015-tran-hung-dao-bat-dau-tham-giao-luu-voi-hai-quan-trung-quoc-1050000

[16] https://www.globaltimes.cn/page/202607/1366477.shtml

[17] https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3361375/us-mounts-pressure-across-3-maritime-flashpoints-how-should-china-respond