Biên giới lãnh thổ

Tin nổi bật:

- Lực lượng đồn trú của Trung Quốc trên đá Subi và đá Vành Khăn bắn pháo sáng vào máy bay Cảnh sát biển Philippines;

- Việt Nam thúc đẩy hợp tác biển, đề cao UNCLOS 1982 và giải quyết hòa bình các tranh chấp;

- Các nhà nghiên cứu Trung Quốc đề xuất sử dụng AI trong cuộc chiến dư luận về Biển Đông.

------------------------------

I. Các sự kiện chính về vấn đề Biển Đông

1. Trung Quốc và Philippines tranh cãi về vấn đề chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán đối với bãi cạn Scarborough:

- Ngày 04/9, Phó Phát ngôn viên Đại sứ quán Trung Quốc tại Manila Quách Vỹ ra tuyên bố, tái khẳng định lập trường của Trung Quốc về bãi cạn Scarborough; cho rằng bãi cạn Scarborough nằm ở phía Tây 118^o Kinh Đông, ngoài phạm vi lãnh thổ Philippines được quy định bởi Hoà ước giữa Mỹ và Tây Ban Nha năm 1898; khẳng định tàu nghiên cứu khoa học Trung Quốc hoạt động trong vùng biển thuộc quyền tài phán của nước này là hoàn toàn phù hợp nội luật Trung Quốc cũng như luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS 1982). Phó Phát ngôn Quách Vỹ chỉ trích Người Phát ngôn (NPN) Cảnh sát biển Philippines Jay Tarriela phát biểu không có cơ sở, chỉ mải mê kích động tranh chấp trên biển trong khi những người khác đang bận rộn cứu trợ thiên tai cho người dân Philippines.[1]

- Ngày 05/9, NPN Cảnh sát biển Philippines, Chuẩn đô đốc Jay Tarriela cho biết, tàu khảo sát Hải dương Địa chất 10 (HDĐC 10) của Trung Quốc đã hoạt động trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines trong 25 ngày, 3 tuần trong số đó là hoạt động trong 12 hải lý của bãi cạn Scarborough. NPN Jay Tarriela cho biết thêm, đây chính là con tàu đã khảo sát trong vùng đặc quyền kinh tế của Indonesia ở Biển Bắc Natuna trong 7 tuần vào năm 2021.[2] Ngày 11/9, NPN Jay Tarriela tiếp tục cập nhật hoạt động của tàu khảo sát HDĐC 10, cho biết tàu này đã hoạt động trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines 30 ngày mà không có bất kỳ giấy phép nào từ chính phủ Philippines, và chỉ rời đi sau 01 ngày từ khi Cảnh sát biển Philippines công khai hoạt động của tàu này.[3]

- Ngày 05/9, Phó Phát ngôn viên Đại sứ quán Trung Quốc tại Manila Quách Vỹ tiếp tục phản bác NPN Cảnh sát biển Philippines Jay Tarriela với 4 điểm: i) bãi cạn Scarborough nằm ngoài phạm vi lãnh thổ Philippines được xác định bởi Hiệp ước Paris năm 1898, Hiệp ước Washington năm 1900 và Công ước năm 1930 giữa Mỹ và Anh về việc phân định ranh giới giữa Quần đảo Philippines và Bắc Borneo; ii) bản đồ Murillo Velarde: một tấm bản đồ thời thuộc địa Tây Ban Nha không thể xác lập chủ quyền quốc gia hiện đại; iii) tiếp tục phủ nhận Phán quyết Toà trọng tài; iv) tiếp tục khẳng định bãi cạn Scarborough thuộc Trung Quốc theo UNCLOS 1982.[4]

- Ngày 11/9, Phó Phát ngôn viên Đại sứ quán Trung Quốc tại Manila Quách Vỹ tiếp tục khẳng định các hoạt động nghiên cứu khoa học của Trung Quốc tại khu vực bãi cạn Scarborough là quyền chính đáng của một quốc gia có chủ quyền, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982; đề nghị NPN Jay Tarriela thực sự tôn trọng chủ quyền lãnh thổ cũng như các quyền và lợi ích biển của Trung Quốc, chấm dứt việc thổi phồng và chính trị hóa các hoạt động nghiên cứu khoa học bình thường của Trung Quốc.[5]

2. Bộ trưởng Quốc phòng Philippines công khai phản bác Trung Quốc tại một diễn đàn quốc tế:

- Ngày 08/9, tại Đối thoại Quốc phòng Seoul, khi đang trả lời câu hỏi về hành động vùng xám gây sức ép ở Biển Đông của Trung Quốc, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro Jr. nhận được một tờ giấy viết tay được cho là từ Trung Quốc, với nội dung: tái khẳng định lập trường của Trung Quốc về Phán quyết Toà Trọng tài; cho rằng Phán quyết đã vi phạm các nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế; cáo buộc UNCLOS 1982 là vi phạm luật quốc tế. Phản hồi những nội dung trên, Bộ trưởng Gilberto Teodoro Jr. cho biết, Trung Quốc không muốn ràng buộc bởi UNCLOS 1982 và không chấp nhận, không công nhận Phán quyết là do nước này đã thua, đồng thời khẳng định hành động đưa tờ giấy viết tay lên cho diễn giả là không tôn trọng nước chủ nhà Hàn Quốc và các đại biểu khác trong hội trường.[6]

- Ngày 09/9, trả lời câu hỏi của phóng viên về sự việc trên, NPN Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết không nắm rõ tình hình cụ thể; tái khẳng định lập trường của Trung Quốc về vụ kiện Trọng tài Biển Đông; cáo buộc Philippines đơn phương khởi xướng vụ kiện, xuyên tạc và lạm dụng cơ chế giải quyết tranh chấp của UNCLOS 1982, chính Philippines mới là bên thực sự vi phạm các điều khoản của UNCLOS 1982 và làm suy yếu tính toàn vẹn và thẩm quyền của Công ước; kêu gọi một số cá nhân tại Philippines dừng ngay các hành động gây chú ý và khiêu khích, cũng như ngừng làm suy yếu quan hệ Trung Quốc - Philippines và sự ổn định ở Biển Đông.[7]

- Ngày 09/9, về sự việc trên, Phó Phát ngôn viên Đại sứ quán Trung Quốc tại Manila Quách Vỹ cho rằng: i) việc bày tỏ quan điểm một cách cởi mở và bình thường tại một diễn đàn đã bị lợi dụng để phát động một chiến dịch bôi nhọ quy mô lớn nhắm vào Trung Quốc và thổi phồng vấn đề; ii) các thế lực chống Trung Quốc thực sự đang tìm mọi cơ hội để tấn công và bôi nhọ Trung Quốc không ngừng. Ông kêu gọi một số cá nhân Philippines chấm dứt các hành động khiêu khích, ngừng phá hoại quan hệ Trung Quốc - Philippines cũng như sự ổn định tại Biển Đông.[8]

3. Lực lượng đồn trú của Trung Quốc trên đá Subi và đá Vành Khăn bắn pháo sáng vào máy bay Cảnh sát biển Philippines:

- Ngày 10/9, NPN Cảnh sát biển Philippines Jay Tarriela cho biết, Quân đội Trung Quốc đã nhiều lần bắn pháo sáng vào máy bay không vũ trang của Cảnh sát biển Philippines khi đang thực hiện chuyến bay giám sát hàng hải trên khu vực “nhóm đảo Kalayaan” (quần đảo Trường Sa). Trước khi hạ cánh xuống đảo Thị Tứ, máy bay của Philippines bị lực lượng Trung Quốc đóng trên đá Subi và đá Vành Khăn phát tín hiệu vô tuyến thách thức và bắn pháo sáng.[9]

- Ngày 10/9, Phó Phát ngôn viên Đại sứ quán Trung Quốc tại Manila Quách Vỹ tái khẳng định chủ quyền của Trung Quốc đối với quần đảo “Nam Sa” (Trường Sa), trong đó có đá Vành Khăn và đá Subi và vùng biển liên quan; cáo buộc máy bay Philippines xâm phạm trái phép không phận các đảo, đá của Trung Quốc, vi phạm nghiêm trọng chủ quyền của Trung Quốc, đe dọa nghiêm trọng đến sự an toàn của nhân sự Trung Quốc, đồng thời vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế và các nguyên tắc cơ bản trong quan hệ quốc tế; cho biết Trung Quốc đã thực hiện các biện pháp cần thiết theo quy định của pháp luật để bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia; khẳng định tiếp tục kiên quyết bảo vệ chủ quyền lãnh thổ cùng các quyền và lợi ích biển của Trung Quốc.[10]

- Ngày 11/9, Bộ Ngoại giao Philippines ra tuyên bố về chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của Philippines đối với đá Vành Khăn và đá Subi, khẳng định hai thực thể này nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines theo luật pháp quốc tế; chỉ trích các hoạt động xây dựng đảo của Trung Quốc tại hai thực thể này vi phạm Đạo luật Các vùng biển của Philippines và Phán quyết Toà Trọng tài năm 2016, khẳng định những hoạt động này không làm thay đổi quy chế pháp lý của hai thực thể. Tuyên bố kêu gọi Trung Quốc chấm dứt ngay việc chiếm đóng và hoạt động phi pháp tại đá Vành Khăn và đá Subi, tuân thủ Phán quyết mang tính chung thẩm và ràng buộc. Bộ Ngoại giao Philippines sẽ tiếp tục khẳng định chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của Philippines đối với Biển Đông, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong vùng biển của mình.[11]

Ngày 12/9, Đại sứ quán Trung Quốc tại Manila ra tuyên bố gồm 4 điểm: i) tái khẳng định chủ quyền đối với quần đảo “Nam Sa” (Trường Sa), bao gồm đá Vành Khăn và đá Subi cùng vùng biển liên quan, cho rằng các hoạt động tại đây hoàn toàn thuộc chủ quyền Trung Quốc, phục vụ mục đích dân sự, quân sự cũng như thực hiện các trách nhiệm quốc tế; ii) nhắc lại việc Philippines nhiều lần cam kết di dời tàu mắc cạn tại bãi Cỏ Mây nhưng vẫn chưa thực hiện, chỉ trích Philippines xây dựng trên nhiều đảo thuộc quần đảo Trường Sa; iii) tái khẳng định Trung Quốc không chấp nhận, không công nhận Phán quyết Toà Trọng tài và Đạo luật các vùng biển của Philippines; iv) khẳng định Trung Quốc sẽ tiếp tục kiên quyết bảo vệ chủ quyền lãnh thổ cũng như các quyền và lợi ích biển của mình tại Biển Đông, cam kết giải quyết tranh chấp với các quốc gia liên quan trực tiếp, bao gồm cả Philippines trên cơ sở tôn trọng sự thật lịch sử và tuân thủ luật pháp quốc tế.[12]

4. Các tin tức liên quan khác:

Malaysia:

- Ngày 12/9, trả lời phỏng vấn New Delhi Television, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim cho biết đã có những vấn đề, những tuyên bố trái ngược trong tất cả các cuộc đàm phán với Trung Quốc. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh mối quan hệ với Trung Quốc mang tính xây dựng hơn là đối đầu. Về COC, Thủ tướng cho biết, mặc dù UNCLOS 1982 được chấp nhận rộng rãi, nhưng nó vẫn còn quá mơ hồ về một số biện pháp thực tiễn, đó là lý do tại sao các quốc gia ASEAN đã nhất trí rằng cần phải hoàn thiện một bộ quy tắc ứng xử chi tiết hơn.[13]

Philippines:

- Ngày 08/9. Lực lượng Vũ trang Philippines (AFP) cho biết máy bay huấn luyện J-10 của Trung Quốc đã chặn máy bay đang thực hiện tuần tra hàng hải của Philippines phía trên bãi cạn Scarborough (02/9); tâm ngắm của máy bay Trung Quốc đã nhắm trúng vào máy bay Philippines và được Trung Quốc sử dụng để tuyên truyền trong nước. Philippines khẳng định những hành động như vậy chỉ khiến Philippines thêm quyết tâm khẳng định chủ quyền của mình đối với Biển Đông.[14]

- Ngày 09/9, NPN AFP, Chuẩn đô đốc Roy Vincent Trinidad khẳng định trách nhiệm của AFP trong việc bảo đảm an ninh bảo vệ lãnh thổ, chủ quyền và các quyền chủ quyền của Philippines; bày tỏ ủng hộ luật pháp quốc tế và nhận được sự ủng hộ từ Mỹ, Nhật Bản cũng như các quốc gia khác chung chí hướng; khẳng định các hoạt động của Hội đồng Phòng thủ Tương trợ - Hội đồng Hợp tác An ninh và Hiệp ước Phòng thủ Tương trợ giữa Mỹ và Philippines vẫn được duy trì dù nhóm tàu sân bay USS George Washington đã được điều đến Trung Đông.[15]

II. Tình hình và hoạt động đối ngoại của Việt Nam liên quan Biển Đông

- Ngày 05/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiến hành hội đàm với Tổng thống Myanmar Min Aung Hlaing. Hai bên nhấn mạnh tầm quan trọng của duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông; giải quyết các bất đồng, tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982.[16]

- Ngày 09/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc hội đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin. Hai nhà lãnh đạo nhất trí khuyến khích doanh nghiệp hai nước tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực, trong đó có chế biến thủy sản, kinh tế biển, đóng tàu,… Hai bên khẳng định năng lượng và dầu khí tiếp tục là những trụ cột quan trọng của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga và mở rộng sang các lĩnh vực năng lượng mới như điện hạt nhân, điện gió, điện khí…[17]

- Ngày 10/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc hội đàm với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Pháp thúc đẩy Ủy ban châu Âu (EC) sớm gỡ bỏ “thẻ vàng” khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU), hỗ trợ Việt Nam phát triển nghề cá bền vững. Về vấn đề trên biển, hai bên tái khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải, hàng không, thương mại không bị cản trở, cũng như quyền qua lại vô hại ở Biển Đông và trên toàn thế giới; giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982.[18]

- Ngày 12/9, Việt Nam và Pháp ra Tuyên bố chung nhân chuyến thăm chính thức Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân. Trong đó, Việt Nam và Pháp tái khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, an ninh và ổn định ở Biển Đông và sự tôn trọng đầy đủ UNCLOS 1982. Hai nước nhấn mạnh UNCLOS thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện cho tất cả các hoạt động trên biển và đại dương; ủng hộ nguyên tắc giải quyết hòa bình các tranh chấp; kiên quyết phản đối bất kỳ hành động nào đe dọa sử dụng vũ lực hoặc sử dụng vũ lực trái với luật pháp quốc tế và tái khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải, hàng không, thương mại không bị cản trở, cũng như quyền qua lại vô hại ở Biển Đông và trên toàn thế giới. Hai nước ủng hộ các nỗ lực khu vực nhằm xây dựng một Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982. Hai bên tiếp tục hợp tác chặt chẽ trong lĩnh vực thủy sản, đặc biệt phía Pháp tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật cho Việt Nam trong vấn đề chống IUU và phát triển nghề cá bền vững. Hai bên hoan nghênh việc Hiệp định về bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học tại vùng biển nằm ngoài phạm vi tài phán quốc gia (BBNJ) có hiệu lực và ghi nhận Hội nghị các nước thành viên Hiệp định BBNJ lần thứ nhất (COP1), dự kiến diễn ra vào tháng 1/2027 sẽ tạo cơ sở quan trọng cho việc thực thi Hiệp định này.[19]

- Ngày 12/9, nhân dịp dự Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế mới nổi (BRICS) lần thứ 18, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã có cuộc hội đàm với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh Việt Nam ủng hộ Ấn Độ đóng vai trò lớn hơn trong các thể chế đa phương, sẵn sàng hỗ trợ Ấn Độ tăng cường hợp tác với ASEAN và mong Ấn Độ tiếp tục ủng hộ mạnh mẽ lập trường của ASEAN về Biển Đông.[20]

- Ngày 16/9, tại Phiên toàn thể 1 của Diễn đàn Hương Sơn Bắc Kinh lần thứ 13, Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã có bài phát biểu quan trọng, trong đó bày tỏ, Việt Nam luôn tôn trọng và thực thi đầy đủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC); đồng thời mong muốn đẩy nhanh tiến trình đàm phán ký kết COC hiệu lực, thực chất và khả thi. Đại tướng Phan Văn Giang khẳng định Việt Nam kiên trì giải quyết vấn đề Biển Đông bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982.[21]

- Ngày 10/9, nhân dịp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân thăm chính thức Pháp, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đã có cuộc gặp với Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Jean Noel Barrot. Hai Bộ trưởng trao đổi về một số vấn đề quốc tế và khu vực cùng quan tâm, trong đó có tình hình Biển Đông, nhất trí về tầm quan trọng của việc thúc đẩy hợp tác đa phương và tôn trọng  luật pháp quốc tế.[22]

- Ngày 14/9, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung và Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar đã đồng chủ trì Kỳ họp lần thứ 19 Ủy ban hỗn hợp Việt Nam - Ấn Độ về hợp tác kinh tế, thương mại, khoa học và công nghệ. Về quốc phòng - an ninh, hai bên nhất trí duy trì Đối thoại an ninh biển, mở rộng hợp tác biển trên các lĩnh vực cùng quan tâm. Hai bên đánh giá cao vai trò của kết nối hạ tầng, logistics và hàng không trong mở rộng không gian hợp tác kinh tế; nhất trí tiếp tục thúc đẩy tăng tần suất các chuyến bay thẳng, kết nối đường bộ, đường sắt từ Ấn Độ đến Việt Nam cũng như kết nối các cảng biển của Việt Nam và Ấn Độ gắn với tuyến hàng hải Á - Âu.[23]

- Ngày 11/9, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn và Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao Ba Lan Władysław Teofil Bartoszewski đồng chủ trì Tham vấn chính trị cấp Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam - Ba Lan. Trao đổi về tình hình quốc tế và khu vực, hai bên nhấn mạnh việc không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, giải quyết tranh chấp và xung đột bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc; nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không; tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982.[24]

III. Ý kiến học giả, chuyên gia

- Ngày 03/9, The Inquirer đăng tải bài viết quan điểm của Phó Đô đốc, TS. Joseph M. Coyme (Cảnh sát biển Philippines đã nghỉ hưu), đề xuất thành lập Ủy ban Cảnh sát biển Philippines, tương tự mô hình Napolcom của cảnh sát nước này, nhằm quản trị lực lượng Cảnh sát biển, để việc “quản trị” tách biệt với “chỉ huy tác chiến”. Lộ trình thành lập gồm ba giai đoạn tiệm tiến: i) Thành lập cơ quan lâm thời thuộc Bộ Giao thông vận tải, đánh giá hệ thống quản trị hiện tại và xây dựng khung thể chế cho Ủy ban; ii) Tổng thống ban hành sắc lệnh về cơ chế quản trị lâm thời, tiến tới Đạo luật Ủy ban Cảnh sát biển Philippines; iii) Quốc hội tiến hành lập pháp. Tác giả cho rằng hiện nay chính là thời điểm Philippines cần làm việc này, do môi trường biển mà Philippines đang đối mặt đã thay đổi.[25]

- Ngày 13/9, South China Morning Post dẫn lời Ngô Sĩ Tồn, Chủ tịch sáng lập Viện Nghiên cứu Nam Hải Trung Quốc, cho biết trong cạnh tranh ở Biển Đông, chiến tranh nhận thức và dư luận đã trở thành mặt trận chính, ông khuyến khích các think tank của Trung Quốc tuyển dụng thêm các nhà khoa học và kỹ sư thuật toán để sử dụng AI tham gia tranh luận bằng kỹ thuật.[26]

- Ngày 13/9, trang Eurasia Review đăng tải bài bình luận báo cáo mới đây của Sáng kiến Minh bạch Hàng hải Châu Á (AMTI). Báo cáo cho biết, Lực lượng Hải cảnh Trung Quốc đã có hành vi cưỡng ép và thẩm vấn phi pháp đối với gần 200 tàu thương mại di chuyển qua biển Philippines từ tháng 6-8/2026. Động thái leo thang này diễn ra ngay sau khi Nhật Bản và Philippines đạt được thỏa thuận vào tháng 5/2026 nhằm đàm phán về ranh giới vùng đặc quyền kinh tế chồng lấn và thúc đẩy hợp tác quốc phòng song phương. Bên cạnh việc gây áp lực lên các tuyến hàng hải, Trung Quốc còn gia tăng các sứ mệnh khảo sát biển bằng tàu dân sự và quân sự tại các vùng biển cách Đài Loan chưa đầy 50 hải lý. AMTI cảnh báo rằng các hoạt động này không chỉ nhằm khẳng định yêu sách chủ quyền của Bắc Kinh đối với Đài Loan và vùng biển xung quanh, mà còn thu thập dữ liệu đáy biển phục vụ chiến tranh ngầm. Đáng chú ý, các cuộc tuần tra và kiểm soát liên tục này có thể đóng vai trò là một cuộc diễn tập thực tế cho các kịch bản phong tỏa hoặc kiểm dịch thương mại trong tương lai, làm gia tăng đáng kể rủi ro an ninh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương[27]./.

------------------------------

[1] https://www.facebook.com/ChinaEmbassyManila/posts/pfbid0xvW9AmiYHD7iWy16gf33473gqYLR2niAWrSd3jvMwK8hNuSSDad1VxEFiFjm6o5Zl

[2] https://www.philstar.com/headlines/2026/09/05/2554092/pcg-chinese-ship-monitored-panatag-weeks

[3] https://www.facebook.com/WPSTransparencyOffice/posts/pfbid0hkbdM7TUFHBpYqQZcoFjz7GQigmJJUPqib1QziS5oZiEywxkZpzzxNmWd7s9eqU6l

[4] https://www.facebook.com/ChinaEmbassyManila/posts/pfbid0NPhVv3deuu9Kv4yTsFG3JvQJL5nkbQNnvGYs4RXioERxJzVMnLyTx2eDhhDA4hg7l

[5] https://www.facebook.com/ChinaEmbassyManila/posts/pfbid031CyT3PJzxquykCRdpuyJCR16qX7hxWPNRb4rtdvdnvQBR5qkbFNRjNRatHAS5ZhHl

[6] https://www.philstar.com/headlines/2026/09/09/2555076/teodoro-rebuts-chinas-note-onstage-seoul-of-course-because-you-lost

[7] https://www.fmprc.gov.cn/fyrbt_673021/jzhsl_673025/202609/t20260909_12019125.shtml

[8] https://www.facebook.com/ChinaEmbassyManila/posts/pfbid02BwN37cSmB2LxxNBChow4JGnatNcfTrdp244qDvJbkgjeZ2tMtsmWs26JyzS9kkZfl

[9] https://www.facebook.com/reel/1058846373436082

[10] https://www.facebook.com/ChinaEmbassyManila/posts/pfbid0Tm4GHrP7h8oSaSNE2WsuhVGPH7yVDVyLrfJazL8QRwfbq3p2DeF1HgkHGQLNKisil

[11] https://www.facebook.com/dfaphl/posts/pfbid02hN6j295jaBof2N8smhQj7mvM4qZbxtzQEgg1NpmG3aV6bJtuimV5jkCrzXyogyTkl

[12] https://www.facebook.com/ChinaEmbassyManila/posts/pfbid0KmgK3w3NctZq33chRR8kkCjjHMxKsHMZAdaEcBfpFhVJ2t84ZLJTED439DP9PuHbl

[13] https://www.ndtv.com/world-news/chinas-south-china-sea-claims-a-concern-malaysian-pm-to-ndtv-12037426

[14] https://www.philstar.com/headlines/2026/09/09/2554991/chinese-fighter-jets-intercept-philippine-patrol-aircraft

[15] https://www.pna.gov.ph/articles/1283621

[16] https://baochinhphu.vn/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-hoi-dam-voi-tong-thong-myanmar-min-aung-hlaing-102260905135336927.htm

[17] https://baochinhphu.vn/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-hoi-dam-voi-tong-thong-nga-vladimir-putin-102260910061635477.htm

[18] https://www.qdnd.vn/chinh-tri/tin-tuc/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-hoi-dam-voi-tong-thong-emmanuel-macron-1056571

[19] https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/tuyen-bo-chung-ve-viec-thuc-day-trien-khai-khuon-kho-doi-tac-chien-luoc-toan-dien-nhan-chuyen-tham-cua-tong-bi-thu-ban-chap-hanh-trung-uong-dang-cong-san-viet-nam-chu-tich-nuoc-cong-hoa-xa-hoi-chu-nghia-viet-nam-to-lam-62006-138.html

[20] https://www.qdnd.vn/chinh-tri/tin-tuc/thu-tuong-chinh-phu-le-minh-hung-hoi-dam-voi-thu-tuong-an-do-narendra-modi-1056770

[21] https://www.qdnd.vn/quoc-te/doi-ngoai-quoc-phong/phat-bieu-cua-dai-tuong-phan-van-giang-tai-dien-dan-huong-son-bac-kinh-lan-thu-13-1057159

[22] https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/uy-vien-bo-chinh-tri-bo-truong-ngoai-giao-le-hoai-trung-gap-bo-truong-ngoai-giao-phap-61990-1073.html

[23] https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/uy-vien-bo-chinh-tri-bo-truong-ngoai-giao-le-hoai-trung-dong-chu-tri-ky-hop-lan-thu-19-uy-ban-hon-hop-viet-nam-an-do-62028-1073.html

[24] https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/thu-truong-ngoai-giao-ngo-le-van-tien-hanh-tham-van-chinh-tri-cap-thu-truong-ngoai-giao-voi-quoc-vu-khanh-bo-ngoai-giao-ba-lan-wladyslaw-teofil-bartoszewski-61993-140.html

[25] https://opinion.inquirer.net/194201/why-the-coast-guard-needs-a-governance-overhaul

[26] https://www.scmp.com/news/china/science/article/3367357/does-beijing-need-ai-talent-public-opinion-war-over-south-china-sea

[27] https://www.eurasiareview.com/13092026-chinas-coercion-includes-interdicting-nearly-200-ships-in-philippine-sea-study-says/