Say đắm những vũ điệu của người Khơ Mú

16/11/2020 14:30

Từ cuộc sống lao động và môi trường sống với những nét văn hóa đặc trưng, người Khơ Mú đã có những điệu múa điển hình như: Múa Cá lượn (Viêng ver guông), múa Ong eo (Tẹ Viêr Guông), Múa đuổi chim (Tẹ Kam Đặt Sim); múa cầu mùa (Te grơ); múa mừng nhà mới; múa dũ ống (tăng bu); múa tra hạt.

Múa Ong eo (Vũ điệu Tẹ Viêr Guông)

Người Khơ Mú thường múa Ong eo hình trong những dịp lễ hội, lễ mừng cơm mới được tổ chức ngay sau khi vừa kết thúc vụ gặt. Ong eo của đồng bào Khơ Mú là điệu múa lắc hông, uốn lượn eo, được mô phỏng theo các động tác, cử chỉ lao động hàng ngày của người dân nơi đây như: Gặt lúa, bẻ ngô, hái rau, nhổ cỏ, đơm tép, giặt giũ. Điệu múa biểu tượng cho mối cộng cảm giữa con người với con người, giữa con người với thiên nhiên, từng nhịp điệu đều liên quan mật thiết với tín ngưỡng cầu mùa và khát vọng về tình yêu đôi lứa.

Khi múa Ong eo, người nam thường đeo chiếc khoong khăn vừa là nhạc khí, vừa là đạo cụ, trong khi các cô gái với bộ váy thổ cẩm sặc sỡ, nụ cười duyên dáng, nhịp gót nhún rộn ràng, uốn lượn lưng eo khiến người xem ngẩn ngơ say đắm.

Múa mừng nhà mới

Khi dựng nhà xong, đồng bào Khơ Mú tiến hành nghi lễ lên nhà mới, sau khi làm xong các thủ tục lên nhà mới, mọi người ăn uống, chúc tụng là đến các điệu múa mừng nhà mới. Đám thanh niên trong thôn bản treo bộ chiêng lên một góc nhà, mang chập cheng (chreng) ra, một tốp các cô gái ăn mặc lộng lẫy, tay cầm ống nứa to, dài tới ngang ngực bước vào vòng múa. Một người hô to: “Một hai ba Đánh!”. Lập tức tiếng chiêng vang rền núi rừng.

Tiếng chập cheng vang rộn thôn bản, lôi cuốn các cô gái múa theo nhịp chiêng, vừa múa, vừa dỗ dỗ đầu gậy xuống sàn nhà bịch bịch bịch. Chiêng đánh càng khỏe, chập cheng càng nhanh, nhịp múa càng hối hả, nhịp dỗ dỗ xuống sàn càng tăng, người càng rạo rực. Mọi người vỗ tay, trẻ con reo hò theo điệu múa không ngớt. Rồi tất cả mọi người đều bị lôi cuốn vào vòng múa, vừa múa, vừa hát. Họ vừa múa hát mừng nhà mới, vừa mời rượu nhau.

Múa cá lượn (Viêng ver guông)

Múa cá lượn thường được múa trong lễ sửa nhà của người Khơ Mú. Đây là điệu múa rất đặc trưng của người Khơ Mú. Ngày xưa, khi đi bắt cá, ngồi ngắm nhìn những con cá bơi đi bơi lại, người Khơ Mú về hình dung ra những động tác đuôi cá, vây cá chuyển động và sáng tác ra điệu múa, đặt tên là cá lượn. Múa cá lượn tạo nên không khí vui tươi cho người múa.

Các động tác múa cá lượn nồng nàn, thân mật và ấm áp tình cảm gắn bó cộng đồng. Múa cá lượn gồm sáu động tác chính giống như vẫy đuôi, xòe vòng, ghẹ đầu quấn quýt bên nhau của những con cá trắng dưới lòng khe. Trong mùa tìm nhau kết đôi hoặc trong các lễ hội, ngày vui của dân tộc mình, người Khơ Mú thường múa cá lượn.

Múa chọc lỗ tra hạt (Tẹ chư moi)

Hàng năm, cứ vào dịp tháng 3, tháng 4 là thời điểm người dân tiến hành cày cấy, để có mùa màng bội thu, người dân Khơ Mú thường tổ chức lễ hội tra hạt, lễ cầu mùa. Trong lễ hội cầu mùa này, vũ điệu chọc lỗ tra hạt với chiếc gậy độc đáo gắn với nhạc cụ bao giờ cũng được thể hiện tưng bừng rộn rã như sự giao hòa âm dương, thức dậy những khát vọng về một cuộc sống ấm no hạnh phúc.

Đàn ông khỏe mạnh dàn hàng ngang đi trước, vừa nhún nhẩy, vừa vung gậy chọc lỗ tra hạt, những âm thanh như đánh thức đất trời, khích lệ những người tham gia lao động. Phía nữ cũng dàn hàng, đối diện. Nam vừa húng lỗ vừa lùi. Nữ vừa tra hạt giống vừa tiến, chân gạt nhẹ lấp đất. Cả tốp người, bên nam, bên nữ, cùng làm cùng nhịp nhàng uyển chuyển, hài hòa nhảy múa trong tiếng nhạc rộn ràng và trong khúc dân ca của chính người Khơ Mú.

Múa mừng măng mọc

“Mừng mùa măng mọc” là mỹ tục của người Khơ Mú ở xã Nghĩa Sơn, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái, thể hiện thái độ sống tôn trọng môi trường sinh thái và trách nhiệm với rừng, đồng thời chuyên chở những ý nghĩa nhân sinh cao đẹp. Múa tăng bu, tăng bẳng - múa ống là điệu múa chủ đạo của hội mừng mùa măng mọc, có nguồn gốc từ chiếc gậy chọc lỗ tra hạt trỉa lúa trên nương cùng dụng cụ bằng ống tre lấy nước suối. Trai gái tay trong tay quanh cây quấn hoa múa những động tác mạnh mẽ, dứt khoát, sôi động theo nhịp của ống tre trỗ mạnh xuống đất, đánh thức những khát vọng và những hạt mầm… Điệu “Tăng bu” sôi nổi bao nhiêu thì điệu “Hưn mạy” - Đàn tre lại mềm mại uyển chuyển và trữ tình bấy nhiêu: âm thanh của nhạc cụ bằng tre gõ vào tay như tiếng thầm thì của núi ngàn.

Múa đuổi chim (Tẹ Kam Đặt Sim)

Múa đuổi chim cũng thường được múa trong lễ cầu mùa. Điệu múa này phần nhiều là những vũ điệu và tiết tấu nhanh, mạnh mẽ, sôi động, nhưng không kém phần hồn nhiên của các chàng trai, cô gái. Mục đích của điệu múa đuổi chim là để xua đuổi các con vật không đến phá nương rẫy làm hại mùa màng nữa. Điệu múa này gắn liền với đời sống lao động của người Khơ Mú.

Thông qua các điệu dân vũ, người dân Khơ Mú mong muốn con người luôn luôn được khỏe mạnh, họ cầu cho mùa màng bội thu, cầu cho mưa thuận gió hòa; đồng thời cũng thể hiện mối cộng cảm giữa con người với con người, con người với thiên nhiên. Các điệu múa liên quan mật thiết với tín ngưỡng cầu mùa và khát vọng tình yêu đôi lứa, sự cố gắng nỗ lực của người dân khi vượt qua mọi khó khăn để tồn tại phát triển cùng cộng đồng. Do đó, nét đặc biệt của múa dân gian Khơ Mú là các động tác thường rất khỏe mạnh, sôi động nhưng không kém phần duyên dáng./.

Nguồn: quehuongonline.vn
Cùng chuyên mục
Kin khẩu mấu: nét đẹp văn hóa của dân tộc Nùng
Kin khẩu mấu: nét đẹp văn hóa của dân tộc Nùng

Thường vào cuối tháng 9 âm lịch, khi những đồng lúa chín vàng cũng là lúc đồng bào dân tộc Nùng, huyện Yên Sơn (Tuyên...

Dàn nhạc ngũ âm – tinh hoa văn hóa của người Khmer Nam Bộ
Dàn nhạc ngũ âm – tinh hoa văn hóa của người Khmer Nam Bộ

Trong kho tàng văn hóa đặc sắc của người Khmer ở Nam Bộ, dàn nhạc ngũ âm là sự hội tụ tinh tế của chủ...

Nghề đan võng của người Cadong
Nghề đan võng của người Cadong

Với sự kỳ công, khéo léo của đôi bàn tay, nghề đan võng từ cây sa ri được xem như một nghề thủ công truyền...

Du khách mê mẩn với mùa hoa lau trắng đường tuần tra biên giới
Du khách mê mẩn với mùa hoa lau trắng đường tuần tra biên giới

Từ tháng 10, dọc trên tuyến đường biên giới huyện Bình Liêu – được ví như "Sa Pa của Quảng Ninh" – trắng một màu...

Lễ hội Katê của đồng bào Chăm Bàlamôn và hồi giáo (Bàni)
Lễ hội Katê của đồng bào Chăm Bàlamôn và hồi giáo (Bàni)

Katê là một lễ hội truyền thống của người Chăm theo đạo Balamôn và Hồi giáo (dòng Bàni) ở các tỉnh Ninh Thuận và Bình...

Sức sống của trò chơi dân gian truyền thống cộng đồng các dân tộc vùng núi phía Bắc
Sức sống của trò chơi dân gian truyền thống cộng đồng các dân tộc vùng núi phía Bắc

Trò chơi dân gian truyền thống của cộng đồng các dân tộc vùng núi phía Bắc nói riêng, cộng đồng các dân tộc Việt Nam...

Đan Mạch xây đường hầm vượt biển dài nhất thế giới
Đan Mạch xây đường hầm vượt biển dài nhất thế giới

Sau hơn một thập kỷ lên kế hoạch, Đan Mạch đã bắt tay vào việc xây dựng đường hầm vượt biển dài nhất thế giới....

Sách lá của người Khùa
Sách lá của người Khùa

Người Khùa (thuộc dân tộc Bru - Vân Kiều) huyện Minh Hóa cư trú chủ yếu ở thượng nguồn sông Gianh thuộc địa phận hai...

Công viên địa chất toàn cầu UNESCO: Cao nguyên đá Đồng Văn
Công viên địa chất toàn cầu UNESCO: Cao nguyên đá Đồng Văn

Việt Nam từ lâu đã trở thành một điểm đến hấp dẫn đối với khách du lịch bởi những cảnh quan địa lý - địa...

Lễ hội cầu mùa của người Hà Nhì đen
Lễ hội cầu mùa của người Hà Nhì đen

Cứ độ tháng 6 âm lịch hàng năm, người Hà Nhì đen ở “nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt” lại rộn ràng tổ...

Độc đáo “xó pẹ” của phụ nữ Hà Nhì
Độc đáo “xó pẹ” của phụ nữ Hà Nhì

Mỗi dân tộc thiểu số ở Lào Cai đều có những nét đặc trưng văn hóa thể hiện trong phong tục, tập quán, lễ hội,...

Những cột mốc tâm linh chủ quyền của Tổ quốc ở Trường Sa
Những cột mốc tâm linh chủ quyền của Tổ quốc ở Trường Sa

Giữa biển khơi, những ngôi chùa ở các hòn đảo ngoài quần đảo Trường Sa (tỉnh Khánh Hòa) là những địa điểm linh thiêng, khẳng...

Độc đáo kho lúa và chiếc hòm của người Giẻ Triêng ở Đăk Blô
Độc đáo kho lúa và chiếc hòm của người Giẻ Triêng ở Đăk Blô

Dân tộc Giẻ Triêng là một trong những dân tộc tại chỗ chiếm đa số ở huyện Đăk Glei nói chung và xã Đăk Blô...

Hát then – giai điệu của “thần tiên”
Hát then – giai điệu của “thần tiên”

Trong đời sống sinh hoạt văn hoá tín ngưỡng, tâm linh của các tộc người Tày, Nùng, Thái ở các tỉnh miền núi phía Bắc...

Làng Chăm An Giang với những nét văn hóa độc đáo
Làng Chăm An Giang với những nét văn hóa độc đáo

Những lễ hội đặc sắc, đa dạng và phong phú trong đời sống văn hoá, tinh thần đã làm nên nét độc đáo của những...

Tin đọc nhiều
Đối thoại Chính sách Quốc phòng Việt Nam - Hoa Kỳ năm 2020
Hiệu quả từ nỗ lực giảm nghèo nơi vùng cao biên giới
Tuyên bố chung về quan hệ Đối tác chiến lược giữa Nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ai-Len: Định Hướng Phát Triển Trong 10 Năm Tới
Bà Rịa – Vũng Tàu: Tăng cường quản lý và sử dụng hợp lý tài nguyên biển
Phát biểu của Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao liên quan đến quan hệ Việt Nam-Campuchia
Hải Phòng quyết tâm hiện thực hóa khát vọng vươn lên trong giai đoạn mới
Bồi dưỡng kiến thức quốc phòng an ninh cho người làm báo
Trên tuyến biên giới Việt Nam và Lào có mấy loại cửa khẩu biên giới được hai Bên thống nhất trong Hiệp định quản lý biên giới trên đất liền?
Thêm động lực để ngư dân yên tâm vươn khơi
Thời gian làm việc tại cửa khẩu được quy định như thế nào trong Hiệp định quản lý biên giới trên đất liền Việt Nam-Lào?
Ý nghĩa việc thực thi 03 văn kiện pháp lý biên giới trên đất liền Việt Nam – Trung Quốc đối với việc phát triển kinh tế-xã hội tại Lạng Sơn
Giảm rác thải nhựa đại dương bằng phối hợp ba bên
Hậu Giang: Triển lãm số “Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam - Những bằng chứng lịch sử và pháp lý”
Kích cầu du lịch nội địa Hải Phòng - Điện Biên
An Giang: Đa dạng các giải pháp hỗ trợ đồng bào DTTS
Triển lãm bản đồ và trưng bày tư liệu về Hoàng Sa, Trường Sa
Bộ Quốc phòng tăng cường lực lượng khắc phục hậu quả bão số 9
Kin khẩu mấu: nét đẹp văn hóa của dân tộc Nùng
Phát huy vai trò của nhân dân đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ biên giới trong tình hình mới
Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh hội đàm với Bộ trưởng Ngoại giao và Phát triển Anh Dominic Raab
Nâng cao kỹ năng tuyên truyền về tình hình biên giới Việt - Lào
Hội thi trực tuyến tìm hiểu chủ quyền biên giới đất liền, biển đảo Việt Nam năm 2020
Xã đầu tiên ở huyện biên giới Hà Tĩnh lắp “mắt thần” giám sát an ninh
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc chủ trì cuộc họp chuẩn bị Cuộc gặp thường niên hai Bộ Chính trị và  Kỳ họp lần thứ 43 Uỷ ban liên Chính phủ Việt Nam - Lào
Bộ đội Biên phòng Việt Nam và Bộ Tư lệnh Lục quân Campuchia tăng cường hợp tác quốc phòng
Số lượng cửa khẩu trên biên giới Việt Nam - Lào được hai Bên thống nhất trong Hiệp định quản lý biên giới là bao nhiêu cặp?
Phát biểu của Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh nhân Hội thảo kỷ niệm 45 năm thành lập Ủy ban Biên giới quốc gia, Bộ Ngoại giao
Cao Bằng tập trung 3 nội dung đột phá để phát triển
Công viên địa chất toàn cầu UNESCO: Cao nguyên đá Đồng Văn
Vùng Cảnh sát biển 2 phát động Cuộc thi tìm hiểu biển, đảo và Luật Cảnh sát biển Việt Nam