Say đắm những vũ điệu của người Khơ Mú

16/11/2020 14:30

Từ cuộc sống lao động và môi trường sống với những nét văn hóa đặc trưng, người Khơ Mú đã có những điệu múa điển hình như: Múa Cá lượn (Viêng ver guông), múa Ong eo (Tẹ Viêr Guông), Múa đuổi chim (Tẹ Kam Đặt Sim); múa cầu mùa (Te grơ); múa mừng nhà mới; múa dũ ống (tăng bu); múa tra hạt.

Múa Ong eo (Vũ điệu Tẹ Viêr Guông)

Người Khơ Mú thường múa Ong eo hình trong những dịp lễ hội, lễ mừng cơm mới được tổ chức ngay sau khi vừa kết thúc vụ gặt. Ong eo của đồng bào Khơ Mú là điệu múa lắc hông, uốn lượn eo, được mô phỏng theo các động tác, cử chỉ lao động hàng ngày của người dân nơi đây như: Gặt lúa, bẻ ngô, hái rau, nhổ cỏ, đơm tép, giặt giũ. Điệu múa biểu tượng cho mối cộng cảm giữa con người với con người, giữa con người với thiên nhiên, từng nhịp điệu đều liên quan mật thiết với tín ngưỡng cầu mùa và khát vọng về tình yêu đôi lứa.

Khi múa Ong eo, người nam thường đeo chiếc khoong khăn vừa là nhạc khí, vừa là đạo cụ, trong khi các cô gái với bộ váy thổ cẩm sặc sỡ, nụ cười duyên dáng, nhịp gót nhún rộn ràng, uốn lượn lưng eo khiến người xem ngẩn ngơ say đắm.

Múa mừng nhà mới

Khi dựng nhà xong, đồng bào Khơ Mú tiến hành nghi lễ lên nhà mới, sau khi làm xong các thủ tục lên nhà mới, mọi người ăn uống, chúc tụng là đến các điệu múa mừng nhà mới. Đám thanh niên trong thôn bản treo bộ chiêng lên một góc nhà, mang chập cheng (chreng) ra, một tốp các cô gái ăn mặc lộng lẫy, tay cầm ống nứa to, dài tới ngang ngực bước vào vòng múa. Một người hô to: “Một hai ba Đánh!”. Lập tức tiếng chiêng vang rền núi rừng.

Tiếng chập cheng vang rộn thôn bản, lôi cuốn các cô gái múa theo nhịp chiêng, vừa múa, vừa dỗ dỗ đầu gậy xuống sàn nhà bịch bịch bịch. Chiêng đánh càng khỏe, chập cheng càng nhanh, nhịp múa càng hối hả, nhịp dỗ dỗ xuống sàn càng tăng, người càng rạo rực. Mọi người vỗ tay, trẻ con reo hò theo điệu múa không ngớt. Rồi tất cả mọi người đều bị lôi cuốn vào vòng múa, vừa múa, vừa hát. Họ vừa múa hát mừng nhà mới, vừa mời rượu nhau.

Múa cá lượn (Viêng ver guông)

Múa cá lượn thường được múa trong lễ sửa nhà của người Khơ Mú. Đây là điệu múa rất đặc trưng của người Khơ Mú. Ngày xưa, khi đi bắt cá, ngồi ngắm nhìn những con cá bơi đi bơi lại, người Khơ Mú về hình dung ra những động tác đuôi cá, vây cá chuyển động và sáng tác ra điệu múa, đặt tên là cá lượn. Múa cá lượn tạo nên không khí vui tươi cho người múa.

Các động tác múa cá lượn nồng nàn, thân mật và ấm áp tình cảm gắn bó cộng đồng. Múa cá lượn gồm sáu động tác chính giống như vẫy đuôi, xòe vòng, ghẹ đầu quấn quýt bên nhau của những con cá trắng dưới lòng khe. Trong mùa tìm nhau kết đôi hoặc trong các lễ hội, ngày vui của dân tộc mình, người Khơ Mú thường múa cá lượn.

Múa chọc lỗ tra hạt (Tẹ chư moi)

Hàng năm, cứ vào dịp tháng 3, tháng 4 là thời điểm người dân tiến hành cày cấy, để có mùa màng bội thu, người dân Khơ Mú thường tổ chức lễ hội tra hạt, lễ cầu mùa. Trong lễ hội cầu mùa này, vũ điệu chọc lỗ tra hạt với chiếc gậy độc đáo gắn với nhạc cụ bao giờ cũng được thể hiện tưng bừng rộn rã như sự giao hòa âm dương, thức dậy những khát vọng về một cuộc sống ấm no hạnh phúc.

Đàn ông khỏe mạnh dàn hàng ngang đi trước, vừa nhún nhẩy, vừa vung gậy chọc lỗ tra hạt, những âm thanh như đánh thức đất trời, khích lệ những người tham gia lao động. Phía nữ cũng dàn hàng, đối diện. Nam vừa húng lỗ vừa lùi. Nữ vừa tra hạt giống vừa tiến, chân gạt nhẹ lấp đất. Cả tốp người, bên nam, bên nữ, cùng làm cùng nhịp nhàng uyển chuyển, hài hòa nhảy múa trong tiếng nhạc rộn ràng và trong khúc dân ca của chính người Khơ Mú.

Múa mừng măng mọc

“Mừng mùa măng mọc” là mỹ tục của người Khơ Mú ở xã Nghĩa Sơn, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái, thể hiện thái độ sống tôn trọng môi trường sinh thái và trách nhiệm với rừng, đồng thời chuyên chở những ý nghĩa nhân sinh cao đẹp. Múa tăng bu, tăng bẳng - múa ống là điệu múa chủ đạo của hội mừng mùa măng mọc, có nguồn gốc từ chiếc gậy chọc lỗ tra hạt trỉa lúa trên nương cùng dụng cụ bằng ống tre lấy nước suối. Trai gái tay trong tay quanh cây quấn hoa múa những động tác mạnh mẽ, dứt khoát, sôi động theo nhịp của ống tre trỗ mạnh xuống đất, đánh thức những khát vọng và những hạt mầm… Điệu “Tăng bu” sôi nổi bao nhiêu thì điệu “Hưn mạy” - Đàn tre lại mềm mại uyển chuyển và trữ tình bấy nhiêu: âm thanh của nhạc cụ bằng tre gõ vào tay như tiếng thầm thì của núi ngàn.

Múa đuổi chim (Tẹ Kam Đặt Sim)

Múa đuổi chim cũng thường được múa trong lễ cầu mùa. Điệu múa này phần nhiều là những vũ điệu và tiết tấu nhanh, mạnh mẽ, sôi động, nhưng không kém phần hồn nhiên của các chàng trai, cô gái. Mục đích của điệu múa đuổi chim là để xua đuổi các con vật không đến phá nương rẫy làm hại mùa màng nữa. Điệu múa này gắn liền với đời sống lao động của người Khơ Mú.

Thông qua các điệu dân vũ, người dân Khơ Mú mong muốn con người luôn luôn được khỏe mạnh, họ cầu cho mùa màng bội thu, cầu cho mưa thuận gió hòa; đồng thời cũng thể hiện mối cộng cảm giữa con người với con người, con người với thiên nhiên. Các điệu múa liên quan mật thiết với tín ngưỡng cầu mùa và khát vọng tình yêu đôi lứa, sự cố gắng nỗ lực của người dân khi vượt qua mọi khó khăn để tồn tại phát triển cùng cộng đồng. Do đó, nét đặc biệt của múa dân gian Khơ Mú là các động tác thường rất khỏe mạnh, sôi động nhưng không kém phần duyên dáng./.

Nguồn: quehuongonline.vn
Cùng chuyên mục
Lễ hội Phá Bàu được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia
Lễ hội Phá Bàu được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 31/3, tại ấp Sóc Lớn, xã Lộc Khánh, huyện Lộc Ninh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bình Phước phối hợp...

Bảo tồn và phát huy nghề thêu, may trang phục dân tộc Mông ở Vân Hồ
Bảo tồn và phát huy nghề thêu, may trang phục dân tộc Mông ở Vân Hồ

Công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, trong đó có nghề thêu may trang phục của đồng bào...

Độc đáo triển lãm dưới đại dương với tác phẩm điêu khắc nặng 10 tấn
Độc đáo triển lãm dưới đại dương với tác phẩm điêu khắc nặng 10 tấn

Jason deCaires Taylor, một nhà điêu khắc nổi tiếng người Anh vừa ra mắt triển lãm dưới đại dương ở ngoài khơi đảo Ile Sainte-Marguerite,...

Độc đáo 'chợ năm ngàn' ở huyện biên giới Tây Giang
Độc đáo 'chợ năm ngàn' ở huyện biên giới Tây Giang

Chợ nằm ở trung tâm huyện Tây Giang thuộc thôn A Grồng (xã A Tiêng, huyện Tây Giang, Quảng Nam).

Cuộc chiến Whisky: Tranh chấp lãnh thổ lịch sự nhất thế giới
Cuộc chiến Whisky: Tranh chấp lãnh thổ lịch sự nhất thế giới

Từ xưa đến nay, tranh chấp lãnh thổ vốn không có gì mới lạ nhưng thế giới có lẽ chưa hề thấy được một tranh...

Nghi lễ nghề nông của đồng bào Thổ
Nghi lễ nghề nông của đồng bào Thổ

Người Thổ là cư dân bản địa mang nặng dấu ấn văn hóa Việt Mường xa xưa, được bảo tồn tới ngày nay.

Nét đẹp truyền thống trong Lễ cúng lúa mới của đồng bào S’tiêng
Nét đẹp truyền thống trong Lễ cúng lúa mới của đồng bào S’tiêng

Lễ hội cúng lúa mới của đồng bào dân tộc S’tiêng (tỉnh Bình Phước) diễn ra vào tháng Chạp hàng năm.

Gìn giữ nghề dệt thổ cẩm - nét đẹp của phụ nữ Bahnar
Gìn giữ nghề dệt thổ cẩm - nét đẹp của phụ nữ Bahnar

Đối với người bản địa Tây Nguyên, văn hóa truyền thống dân tộc chính là điều quý báu nhất mà họ có được và muốn...

Bảo vật quốc gia ở chùa Giám
Bảo vật quốc gia ở chùa Giám

Là địa danh tâm linh nổi tiếng lưu giữ bảo vật quốc gia, chùa Giám ngoài thờ Phật còn là nơi đặt tượng thờ Đại...

Múa kỳ lân ngày xuân ở xứ Lạng
Múa kỳ lân ngày xuân ở xứ Lạng

Cứ mỗi độ Xuân về, đặc biệt là vào dịp Lễ hội Lồng tồng của đồng bào dân tộc Tày, Nùng xứ Lạng thường không...

Bập bênh ở biên giới Mỹ-Mexico đạt giải Thiết kế của Năm 2020
Bập bênh ở biên giới Mỹ-Mexico đạt giải Thiết kế của Năm 2020

Một loạt các bập bênh màu hồng sáng cho phép mọi người có thể tương tác qua biên giới Mỹ-Mexico đã đoạt giải thưởng danh...

Độc đáo nghi lễ Then “pang” của người Tày
Độc đáo nghi lễ Then “pang” của người Tày

Đầu tháng 7, tại thôn Lập Thành, xã Làng Giàng, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai, có diễn ra nghi lễ Then “pang”...

Chợ phiên ở Đăk R’măng: Lưu giữ bản sắc văn hóa đồng bào Tây Bắc
Chợ phiên ở Đăk R’măng: Lưu giữ bản sắc văn hóa đồng bào Tây Bắc

Từ các tỉnh phía Bắc vào Tây Nguyên lập nghiệp, đồng bào dân tộc Mông ở Đăk R'Măng, huyện Đăk G’long, tỉnh Đăk Nông mang...

Vui Tết cổ truyền Hồ Sự Chà của dân tộc Hà Nhì nơi cực Tây của Tổ quốc
Vui Tết cổ truyền Hồ Sự Chà của dân tộc Hà Nhì nơi cực Tây của Tổ quốc

Là một trong 19 dân tộc trên địa bàn tỉnh Điện Biên, người Hà Nhì (thuộc hai nhóm Hà Nhì Lạ Mí và Hà Nhì...

Háng Sléng - Chợ tình nơi miền biên viễn
Háng Sléng - Chợ tình nơi miền biên viễn

Người dân Phục Hòa nói riêng và cả vùng miền Đông Cao Bằng thường nhắc đến câu “Bươn Slam Slíp Pét” ...

Tin đọc nhiều
Diễn đàn trực tuyến ASEAN-New Zealand lần thứ 28
Triển lãm 100 tác phẩm ảnh nghệ thuật “Tự hào một dải biên cương”
Thủ tướng: Chi viện cho các tỉnh phía Nam có đường biên giới với Campuchia
Bình Định: Tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật phục vụ đồng bào vùng sâu, vùng xa
Hỗ trợ học sinh dân tộc thiểu số, con em ngư dân có hoàn cảnh khó khăn
Quyết liệt ngăn chặn xuất nhập cảnh trái phép
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tham dự phiên Thảo luận mở Cấp cao trực tuyến của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc với chủ đề “Giải quyết các nguy cơ đối với hoà bình và an ninh quốc tế liên quan đến khí hậu”
Người nhập cảnh về Việt Nam qua Cửa khẩu quốc tế Hà Tiên tăng nhanh
Đối thoại 3 bên mở rộng giữa các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN và Ngoại trưởng Anh
Quản lý chặt chẽ, ngăn chặn dịch từ hướng biển
Quảng Ninh: Tổ chức hội nghị triển khai Nghị định số 11/2021/NĐ-CP của Chính phủ
Bảo tồn và phát huy nghề thêu, may trang phục dân tộc Mông ở Vân Hồ
Bình Định: Gần 200 như dân được học về kiến thức biển đảo
Củng cố “thế trận lòng dân” khu vực biên giới biển
Công nhận xã Thạnh An, huyện Cần Giờ là xã đảo
Hệ thống Camera-
Việt Nam tái đề cử ứng viên vào Ủy ban Luật pháp quốc tế
Sử dụng hiệu quả tài nguyên, phát triển bền vững kinh tế biển
Nhiều hoạt động vì cộng đồng tại khu vực biên giới tỉnh Đắk Lắk
Phát triển du lịch: Thách thức bảo tồn các giá trị văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số
Thủ tướng duyệt Điều chỉnh Quy hoạch Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái đến năm 2040
Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN không chính thức (IAMM)
Tuổi trẻ Kon Tum đồng hành cùng người dân vùng biên giới
Tuổi trẻ Lai Châu triển khai nhiều hoạt động hướng về cộng đồng
Thông tin liên quan Biển Đông từ 24/2-11/3/2021
Bình Phước cần quan hệ láng giềng tốt đẹp với nước giáp biên giới
Lạng Sơn đẩy nhanh thông quan hàng hóa gắn với đảm bảo phòng chống dịch
TP.Móng Cái (Quảng Ninh): Thả 450 nghìn con tôm, cá giống xuống biển tái tạo môi trường
Kon Tum tăng cường bảo vệ rừng khu vực biên giới
Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ thăm và làm việc với Sở Ngoại vụ tỉnh Đắk Lắk