Xuất khẩu chính ngạch, hướng đi hiệu quả và bền vững

10/09/2021 16:22

Với khoảng cách vận chuyển ngắn và chi phí thấp, Việt Nam được đánh giá là quốc gia có ưu thế nổi trội khi xuất khẩu sang Trung Quốc. Tuy nhiên, với quan niệm đây là thị trường dễ tính khiến giao thương chủ yếu bằng đường tiểu ngạch. Thế nhưng, gần đây quốc gia này đã siết chặt quản lý theo hướng chính ngạch để tăng cường quản lý chính sách bảo hộ cho nền sản xuất trong nước.

Vì vậy, xuất khẩu qua đường tiểu ngạch đang bộc lộ nhiều bất lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam khi đối diện với nguy cơ bị hủy hợp đồng, giá trị xuất khẩu không cao, đối tác đột ngột đóng cửa... Điều này đặt ra cho các doanh nghiệp Việt phải nâng chất cho sản phẩm và chuyển đổi nhận thức bởi xuất khẩu chính ngạch mới thực sự là hướng đi hiệu quả và bền vững.

 

Phương tiện chuẩn bị xuất khẩu hàng hóa qua cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, Lạng Sơn. Ảnh: Quang Duy/TTXVN

Tồn tại thói quen

Là doanh nghiệp chuyên xuất khẩu nông sản qua cửa khẩu, bà Vũ Thị Hà (Đồng Đăng-Lạng Sơn) chia sẻ: Tuy mỗi năm xuất khẩu khoảng 3.000 tấn nông sản, trái cây tươi sang Trung Quốc qua đường tiểu ngạch nhưng năm nào doanh nghiệp cũng thiệt hại vài xe với chi phí 20 triệu/xe do quá trình lưu thông hàng hoá bị dập nát, hỏng thối.

Vẫn biết giao dịch qua tiểu ngạch rủi ro cao vì chủ yếu là hợp đồng miệng nên nhiều khi hàng hoá bị ép giá, trả hàng nhưng ngược lại giao dịch lại nhanh, thuận tiện nên không chỉ bà Vũ Thị Hà mà rất nhiều doanh nghiệp khác vẫn lựa chọn xuất khẩu theo hình thức này.

Tuy nhiên, theo nhiều doanh nghiệp, do diễn biến phức tạp của dịch COVID-19 nên lượng xe chở nông sản tồn đọng ở cửa khẩu rất lớn. Điều này gây ra nhiều thiệt hại cho các doanh nghiệp Việt vì phải tăng chi phí trong thời gian đợi thông quan.

Hiện lái xe Việt phải đưa hàng sang gần bãi của phía Trung Quốc, giao phương tiện và hàng hóa cho lái xe phía Trung Quốc vận chuyển vào bãi. Chi phí thuê vận chuyển giao động từ 1.000- 1.300 tệ tương đương từ 3,5 - 4,5 triệu đồng. Đó là chi phí đối với các xe hàng thuận lợi khi sang tới nơi và được doanh nghiệp bên kia sang tải bốc xếp ngay.

Tuy nhiên, với các xe chưa được bốc hàng ngay thì phải chạy lạnh để giữ cho nông sản tươi, chờ hôm sau bốc xếp. Khi đó, chi phí đội thêm lên thêm 200 tệ/đêm tương đương khoảng trên 700.000 đồng.

Đáng lưu ý, hầu hết chi phí này được các doanh nghiệp thỏa thuận miệng với nhau, nên khi xảy ra các rủi ro về hỏng hàng, va quệt xe, doanh nghiệp Việt Nam phải chịu và nhiều khi cũng không biết lái xe Trung Quốc đưa hàng đi đâu.

Ông Đoàn Ngọc Lân, Giám đốc Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu rau quả thực phẩm Thanh Hóa cũng cho hay, từ trung tuần tháng 4 trở lại đây, các cửa khẩu đường bộ giao thương với Trung Quốc đã thông thương trở lại. Tuy nhiên, năng lực thông quan hàng hóa vẫn còn nhiều hạn chế do thời gian thông quan ngắn dẫn đến tình trạng xe hàng bị ùn ứ tại các cửa khẩu.

Hơn nữa, do xuất khẩu tiểu ngạch, không có cam kết với đối tác về các điều khoản thực thi hợp đồng nên các chi phí lưu xe tại kho bãi, đơn vị đều phải tự gánh chịu. Ngoài ra, công ty còn bị tồn vốn lưu động, làm tăng thêm những khó khăn trong bối cảnh duy trì hoạt động sản xuất trong thời điểm dịch bệnh.

Theo ông Đoàn Ngọc Lân, vẫn biết xuất khẩu chính ngạch sẽ ổn định và bền vững hơn, nhưng do các chi phí logistics nội tỉnh và vận chuyển hàng hóa ra các cửa khẩu phía Bắc hiện khá cao so với phía Nam. Vì thế, nếu cộng thêm các chi phí, thủ tục đủ điều kiện để xuất khẩu chính ngạch thì các mặt hàng không phải là đặc trưng riêng của tỉnh sẽ rất khó cạnh tranh được về giá so với các địa phương khác.

Bên cạnh đó, để có được các hợp đồng xuất khẩu chính ngạch, nông sản phải đáp ứng được các tiêu chuẩn về sản xuất sạch như VietGAP hay cao hơn là GlobalGAP.

Thế nhưng, đây lại là một trong những điểm hạn chế bởi muốn đáp ứng các tiêu chuẩn này, nông dân cần thông qua các hợp tác xã, các doanh nghiệp liên kết trong sản xuất, ứng dụng công nghệ cao, tuân thủ nghiêm các quy định về chất lượng và nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa.

Theo phân tích của Bộ Công Thương, thực tế cho thấy hàng hóa xuất khẩu chính ngạch luôn có khả năng thông quan thuận lợi hơn rất nhiều, so với hàng hóa vận chuyển lên biên giới để xuất khẩu theo hình thức tiểu ngạch tại các cặp chợ đường biên.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Quốc Khánh cho biết, trường hợp vì lý do khách quan chưa thể chuyển ngay sang xuất khẩu chính ngạch, các thương nhân, doanh nghiệp chỉ vận chuyển hàng lên biên giới khi đã có thỏa thuận với khách mua hàng về địa chỉ tiêu thụ...

Đối với nông sản, cần phối hợp với bên mua để phân loại, đóng gói, sử dụng bao bì, nhãn mác phù hợp với yêu cầu của thị trường nhập khẩu ngay tại khâu sản xuất. Điều này nhằm đáp ứng các quy định về tiêu chuẩn chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và mã số vùng trồng để giúp đẩy nhanh tiến độ thông quan.

Theo ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất Nhập khẩu (Bộ Công Thương), mặc dù Trung Quốc được xem là thị trường tiềm năng nhưng xuất khẩu của Việt Nam thực sự thiếu tính bền vững. Nhiều doanh nghiệp, nông dân có tâm lý cho rằng, Trung Quốc có chung đường biên giới nên thường đưa hàng lên các chợ biên giới để chào bán, nhiều trường hợp không bán được phải giảm giá, bán tống bán tháo hoặc bỏ đi.

Hơn nữa, do thói quen xuất khẩu qua đường tiểu ngạch nên nhiều doanh nghiệp không chú ý nhu cầu, tiêu chuẩn, thậm chí đưa hàng lên biên giới rồi mới tìm đối tác, chuẩn bị các khâu đóng gói, bao bì. Đây cũng là lý do vì sao các sản phẩm như: sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc bị ách tắc ngay tại cửa khẩu do phía bạn cấm biên bởi doanh nghiệp không tìm hiểu mặt hàng nào có thể xuất khẩu chính ngạch.

Mặt khác, với quy mô sản xuất nhỏ lẻ, phân tán và hàng hoá thiếu sức cạnh tranh cộng với xuất khẩu chủ yếu qua đường tiểu ngạch đã tiềm ẩn nhiều rủi ro do không có ràng buộc pháp lý giữa người mua và người bán. Vì thế, việc dựa vào thương mại biên giới và giao dịch không ký kết hợp đồng cần phải được xóa bỏ và thay đổi sang thương mại chính quy.

Chuyển đổi phương thức

Nhận định từ các chuyên gia kinh tế cho thấy, đã qua thời kỳ hàng Việt xuất khẩu sang Trung Quốc qua đường tiểu ngạch, bởi hiện tại Trung Quốc đã trở thành nền kinh tế đứng trong top đầu thế giới, nên phải siết chặt các điều kiện kinh doanh và các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm.

Đây cũng là một cơ hội, đồng thời gắn liền với thách thức mà các doanh nghiệp Việt đón bắt một cách nghiêm chỉnh. Từ đó, xuất khẩu sang thị trường này với đầy đủ chứng chỉ, xuất xứ, điều kiện kinh doanh.

Chuyển từ xuất khẩu tiểu ngạch sang chính ngạch là điều mà các ngành chức năng của cả Việt Nam và Trung Quốc đều hướng các doanh nghiệp xuất- nhập khẩu thực hiện.

Chính vì vậy, vừa qua Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Quốc Khánh đã có văn bản yêu cầu các doanh nghiệp xuất khẩu sớm thực hiện chuyển nhanh, chuyển mạnh từ hình thức xuất khẩu tiểu ngạch sang hình thức xuất khẩu chính ngạch.

Theo đó, Bộ Công Thương đề nghị các doanh nghiệp, hiệp hội đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu hàng hóa đi thị trường Trung Quốc sang hình thức chính ngạch. Điều này thuận lợi cho việc thông quan, tránh tình trạng ùn tắc, tồn đọng hàng hóa, phương tiện tại cửa khẩu của các tỉnh biên giới phía Bắc.

Trường hợp vì lý do khách quan nên chưa thể chuyển ngay sang xuất khẩu chính ngạch, đề nghị chỉ vận chuyển hàng lên biên giới khi đã có thỏa thuận với khách mua hàng về địa chỉ tiêu thụ.

Để đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa sang thị trường Trung Quốc, bà Lê Hoàng Oanh- Vụ trưởng Vụ Thị trường châu Á-châu Phi cho rằng, doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao nhận thức và tìm hiểu kỹ về nhu cầu thị trường để từ đó xác định mặt hàng và khu vực thị trường trọng điểm.

Ngoài ra, doanh nghiệp phải thay đổi tư duy, nâng chất cho sản phẩm và tuân thủ các quy định nhập khẩu của quốc gia này. Đây cũng là bước đệm để hình thành thị trường xuất khẩu hàng hóa chính ngạch thuận lợi giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên, hiện nay, đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu hàng hóa sang hình thức chính ngạch đang được Bộ Công Thương chỉ đạo các địa phương, doanh nghiệp rốt ráo thực hiện. Từ đó, hướng đến hoạt động xuất khẩu bền vững, tạo thuận lợi cho việc thông quan, tránh tình trạng ùn tắc, tồn đọng hàng hóa và phương tiện, đặc biệt tại cửa khẩu khu vực biên giới.

Do đó, Bộ trưởng yêu cầu các địa phương khu vực biên giới chủ động đề xuất nâng cấp, mở mới các cặp cửa khẩu để đáp ứng nhu cầu giao thương của người dân, doanh nghiệp các nước chung biên giới. Đồng thời, nâng cao năng lực sản xuất, đáp ứng được yêu cầu xuất khẩu chính ngạch, hạn chế tới mức thấp nhất, tiến tới xóa bỏ tiểu ngạch trong thương mại khu vực biên giới./.

Nguồn: TTXVN
Cùng chuyên mục
Đầu tư lưới điện ra Côn Đảo góp phần phát triển kinh tế biển
Đầu tư lưới điện ra Côn Đảo góp phần phát triển kinh tế biển

Ngày 25/9, ông Nguyễn Tài Anh, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã họp trực tuyến với ông Lê Ngọc...

Lai Châu: Phát huy lợi thế từ kinh tế cửa khẩu
Lai Châu: Phát huy lợi thế từ kinh tế cửa khẩu

Cặp cửa khẩu song phương Ma Lù Thàng (Lai Châu, Việt Nam) - Kim Thủy Hà (Trung Quốc) được chính thức nâng cấp lên cửa...

Kinh tế biên mậu của An Giang vẫn tăng trưởng trong dịch COVID-19
Kinh tế biên mậu của An Giang vẫn tăng trưởng trong dịch COVID-19

Với 2 cửa khẩu quốc tế, 1 cửa khẩu chính và cửa khẩu phụ, An Giang được xem là đầu mối quan trọng, kết nối...

Hải quan Lạng Sơn thúc đẩy hoạt động thương mại biên giới
Hải quan Lạng Sơn thúc đẩy hoạt động thương mại biên giới

Dịch Covid-19 diễn biến phức tạp đã tác động không nhỏ đến hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa qua các cửa khẩu trên địa...

Kịp thời hướng dẫn tàu thuyền thoát ra khỏi vùng nguy hiểm
Kịp thời hướng dẫn tàu thuyền thoát ra khỏi vùng nguy hiểm

Ngày 23/9, Ban Chỉ đạo Quốc gia về Phòng chống thiên tai đã có cuộc họp với các cơ quan, đơn vị liên quan và...

Bến Tre nỗ lực thực hiện các giải pháp chống khai thác thủy sản bất hợp pháp
Bến Tre nỗ lực thực hiện các giải pháp chống khai thác thủy sản bất hợp pháp

Thực hiện các giải pháp chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), nhằm chủ động...

Thành lập Chi bộ Hội nghề cá đầu tiên trên biển ở Nghệ An
Thành lập Chi bộ Hội nghề cá đầu tiên trên biển ở Nghệ An

Đảng bộ xã Quỳnh Lập, thị xã Hoàng Mai (Nghệ An) vừa công bố quyết định thành lập Chi bộ Hội nghề cá và chỉ...

Phó Chủ tịch nước thăm, động viên lực lượng phòng, chống dịch
Phó Chủ tịch nước thăm, động viên lực lượng phòng, chống dịch

Ngày 22/9, Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân dẫn đầu đoàn công tác đến thăm và động viên các lực lượng tham gia...

Chung tay tháo gỡ “thẻ vàng” EC
Chung tay tháo gỡ “thẻ vàng” EC

Với vai trò thực thi pháp luật và đồng hành với ngư dân trên các vùng biển, đảo của Tổ quốc, thời gian qua, lực...

Bạc Liêu thực hiện nghiêm quy định trong khai thác thủy sản xa bờ
Bạc Liêu thực hiện nghiêm quy định trong khai thác thủy sản xa bờ

Với bờ biển dài 56km và ngư trường rộng lớn, Bạc Liêu xác đinh tế biển là một trong 5 trụ cột phát triển kinh...

Xây dựng chiến lược bảo đảm sinh kế cho người dân vùng biển
Xây dựng chiến lược bảo đảm sinh kế cho người dân vùng biển

Xây dựng chiến lược bảo đảm sinh kế cho người dân vùng biển; nâng cao năng lực cho cán bộ, người dân khu vực ven...

Mang Trung thu lên biên giới
Mang Trung thu lên biên giới

Năm nào cũng vậy, dẫu bận đến đâu, các cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu Bu P’răng và Chi cục Hải quan...

Bà Rịa - Vũng Tàu: Tàu hậu cần vươn khơi tiếp tế cho ngư dân đánh bắt xa bờ
Bà Rịa - Vũng Tàu: Tàu hậu cần vươn khơi tiếp tế cho ngư dân đánh bắt xa bờ

Chiều 20/9, các tàu hậu cần từ những cảng cá thuộc TP.Vũng Tàu (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) đã được phép xuất bến, mang...

Nỗ lực gỡ
Nỗ lực gỡ "thẻ vàng" ở Bình Định

Tỉnh Bình Định tập trung xử lý nghiêm để ngăn chặn tình trạng tàu cá đánh bắt ở vùng biển nước ngoài, ảnh hưởng nỗ...

Tiền Giang: 100% đội tàu đánh bắt xa bờ lắp thiết bị giám sát hành trình
Tiền Giang: 100% đội tàu đánh bắt xa bờ lắp thiết bị giám sát hành trình

Việc chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) trên địa bàn tỉnh Tiền Giang đã...

Tin đọc nhiều
Đầu tư xây dựng hạ tầng Cửa khẩu Cầu Treo đáp ứng yêu cầu phát triển tỉnh Hà Tĩnh
Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN – EU
Tăng cường hợp tác giao lưu giữa MTTQ Việt Nam và Chính hiệp Trung Quốc
Hoa Kỳ coi trọng quan hệ Đối tác toàn diện với Việt Nam
Ngư dân và vai trò bảo vệ chủ quyền biển, đảo
Để không có những “bãi rác ngầm dưới biển”
Tăng cường quản lý biên giới ứng phó với tội phạm xuyên quốc gia
Đảm bảo
Sơn La: Đồng hành cùng nông dân trong mùa dịch
Lào Cai sau 30 năm tái lập tỉnh: Nhiều đổi thay trong đời sống đồng bào các dân tộc thiểu số
Bến Tre nỗ lực thực hiện các giải pháp chống khai thác thủy sản bất hợp pháp
Gỡ nút thắt quy hoạch, phát huy tiềm năng kinh tế khu vực biên giới
Vùng Cảnh sát biển 4 xây dựng thế trận lòng dân vùng biển đảo Tây Nam
“Thế trận lòng dân” quy tụ sức mạnh toàn dân tộc
Lạng Sơn ứng dụng hiệu quả phần mềm quản lý phương tiện xuất nhập khẩu
Chuyến công tác của Chủ tịch Quốc hội tới châu Âu thành công vượt dự kiến
Đối ngoại nhân dân đóng vai trò tích cực trong phát triển quan hệ Việt Nam - Ấn Độ
Quyết không để dịch COVID-19 vào Hà Tĩnh qua biên giới
Quảng Ninh nỗ lực kiểm soát Covid-19 và hiện thực hóa thành công 'mục tiêu kép'
Thông tin liên quan Biển Đông từ ngày 24-30/8/2021
Vấn đề biên giới lãnh thổ trong chuyến thăm Việt Nam của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị
Phê duyệt cải tạo, nâng cấp luồng hàng hải vào cảng Quy Nhơn
Linh hoạt các biện pháp gỡ khó cho doanh nghiệp thuỷ sản
Bà Rịa - Vũng Tàu: Tàu hậu cần vươn khơi tiếp tế cho ngư dân đánh bắt xa bờ
Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Hợp tác Mê Công – Hàn Quốc lần thứ 11
Cách tiếp cận, sáng kiến của Việt Nam trong lĩnh vực an ninh hàng hải được đánh giá cao
Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN – Nga
Lưu ý doanh nghiệp vận chuyển hàng hóa qua cửa khẩu Tân Thanh
“Lá chắn thép” ngăn chặn dịch Covid-19 trên vùng biển Tây Nam
Kiên Giang tập trung phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững