Kin khẩu mấu: nét đẹp văn hóa của dân tộc Nùng

26/11/2020 13:55

Thường vào cuối tháng 9 âm lịch, khi những đồng lúa chín vàng cũng là lúc đồng bào dân tộc Nùng, huyện Yên Sơn (Tuyên Quang) chuẩn bị đón Tết “kin khẩu mấu” (Lễ mừng lúa mới, mừng cơm mới). Đây là nghi lễ nông nghiệp quan trọng của người Nùng, vừa chứa đựng ý nghĩa tâm linh sâu sắc, vừa mang đậm nét đẹp văn hóa của người dân nơi đây.

Anh Sùng Văn Tây, thôn Yểng, xã Hùng Lợi (Yên Sơn) dâng lễ báo cáo tổ tiên trong Lễ cúng cơm mới

Người Nùng ở huyện Yên Sơn sinh sống chủ yếu ở các xã: Hùng Lợi, Công Đa, Đạo Viện, Tiến Bộ, Trung Sơn… Lễ mừng lúa mới được người Nùng tiến hành trước khi bước vào vụ gặt. Các gia đình thường chọn ngày đẹp, là ngày Tuất để ăn Tết.

Nói về nguồn gốc của Lễ mừng lúa mới, cụ Sùng Thị Son, thôn Khăm Kheo, xã Công Đa kể lại: Ngày xưa, ở một bản nọ, có hai anh em trai trong một gia đình mồ côi nghèo khó. Quanh năm, hai anh em phải vào rừng sâu đào rễ cây, củ mài về ăn sống qua ngày. Không cam chịu sống trong cảnh đói nghèo, hai anh em quyết tâm đi xa tìm kiếm lương thực để cuộc sống no đủ hơn.

Bà Thèn Thị Dẳm, thôn Đèo Trám, xã Tiến Bộ chia sẻ, khi đến lượt các thành viên trong gia đình dùng bữa, mỗi người uống một ngụm nước lúa non với quan niệm tương lai sẽ không bao giờ bị đói khát, con cái được no ấm, tránh được tai họa và đuổi tà ma. Một điều chú ý nữa, trong buổi lễ khi ăn cơm, người Nùng không được chan canh, ngụ ý tránh những đám ruộng sẽ có nước gây khó khăn cho việc gặt hái.

Lễ mừng lúa mới còn là dịp để con cháu nhớ ơn tổ tiên, biết ơn mẹ lúa và giáo dục cho các thế hệ trẻ hiểu về truyền thống văn hóa của dân tộc. Em Dì Thị Khuyên, thôn Yểng, xã Hùng Lợi bày tỏ: “Vào những ngày này, em và mẹ cùng chuẩn bị lễ. Mẹ hướng dẫn cho em cách chọn bông lúa chắc mẩy để phơi trước nhà làm “vía”, cách đồ xôi thơm ngon...”.

Người Nùng quan niệm, thời tiết mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, bội thu là do thần linh phù hộ. Vì vậy, hàng năm bà con vẫn luôn thực hiện nghi lễ mừng lúa mới để cảm tạ trời đất, tỏ lòng thành kính đối với tổ tiên. Đây là nét đẹp văn hóa luôn được người Nùng ở Yên Sơn coi trọng và gìn giữ.

Hơn một năm sau, hai anh em trở về với bản làng và mang theo một thứ ngũ cốc ngon hơn ngô. Hai anh em hồ hởi cho biết, được “người trời” ban phát một thứ ngũ cốc, đó là những hạt lúa. Họ bắt đầu gieo những hạt lúa đó xuống đất, rồi hạt nảy mầm, ra bông, kết hạt. Từ đó dân làng được ấm no, hạnh phúc. Để ghi nhớ công lao, hằng năm trước mùa gặt vụ lúa mới (cuối tháng 9 âm lịch), người dân trong bản lại tổ chức Lễ mừng lúa mới để tạ ơn tổ tiên, trời đất.

Nghi thức quan trọng nhất trong Lễ mừng lúa mới của người Nùng là rước hồn lúa mới về nhà. Người Nùng quan niệm cây lúa cũng có linh hồn. Vì vậy, trước khi tổ chức Lễ mừng lúa mới, mỗi gia đình phải đi rước hồn lúa mới từ cánh đồng về nhà. Anh Sùng Văn Tây, Trưởng thôn Yểng, xã Hùng Lợi nói, thực hiện nghi thức này, vào buổi sáng sớm, người phụ nữ trong gia đình ra ruộng lúa tỉa những bông to trĩu hạt vừa chín, buộc thành những bó nhỏ phơi trước nhà. Sau đó, chọn ra những bông to nhất buộc thành hai túm treo lên vách nhà. Còn lại đem tuốt để làm cốm, nấu xôi dâng lên tổ tiên, trời đất.

Mâm lễ dâng lên tổ tiên trong dịp này khá đơn giản. Ngoài xôi được làm từ lúa mới còn có hoa quả, thịt, cá… Anh Tây cho biết, lễ của người Nùng không cầu kỳ, quan trọng nhất vẫn là thành tâm tưởng nhớ đến tổ tiên. Tuy nhiên nhà nào cũng phải gập 5 - 7 thuyền giấy màu đỏ. Đó là phương tiện kết nối giúp người âm “trở về” và mang theo lễ vật về thế giới bên kia. Khi mâm lễ được đặt lên, người chủ gia đình báo cáo, cảm ơn tổ tiên, trời đất đã ban cho mưa thuận, gió hòa và một vụ mùa bội thu; cầu mong mùa màng năm sau sẽ bội thu hơn nữa.

Sau khi hoàn thành lễ cúng tổ tiên, người Nùng lấy một ít thức ăn mang cho các con gia súc, gia cầm ăn trước. Điều này thể hiện lòng biết ơn tới các con vật nuôi, mong cho chúng luôn khỏe mạnh, bảo vệ gia đình, mùa màng tươi tốt./.

Nguồn: baodantoc.vn
Cùng chuyên mục
Bập bênh ở biên giới Mỹ-Mexico đạt giải Thiết kế của Năm 2020
Bập bênh ở biên giới Mỹ-Mexico đạt giải Thiết kế của Năm 2020

Một loạt các bập bênh màu hồng sáng cho phép mọi người có thể tương tác qua biên giới Mỹ-Mexico đã đoạt giải thưởng danh...

Độc đáo nghi lễ Then “pang” của người Tày
Độc đáo nghi lễ Then “pang” của người Tày

Đầu tháng 7, tại thôn Lập Thành, xã Làng Giàng, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai, có diễn ra nghi lễ Then “pang”...

Chợ phiên ở Đăk R’măng: Lưu giữ bản sắc văn hóa đồng bào Tây Bắc
Chợ phiên ở Đăk R’măng: Lưu giữ bản sắc văn hóa đồng bào Tây Bắc

Từ các tỉnh phía Bắc vào Tây Nguyên lập nghiệp, đồng bào dân tộc Mông ở Đăk R'Măng, huyện Đăk G’long, tỉnh Đăk Nông mang...

Vui Tết cổ truyền Hồ Sự Chà của dân tộc Hà Nhì nơi cực Tây của Tổ quốc
Vui Tết cổ truyền Hồ Sự Chà của dân tộc Hà Nhì nơi cực Tây của Tổ quốc

Là một trong 19 dân tộc trên địa bàn tỉnh Điện Biên, người Hà Nhì (thuộc hai nhóm Hà Nhì Lạ Mí và Hà Nhì...

Háng Sléng - Chợ tình nơi miền biên viễn
Háng Sléng - Chợ tình nơi miền biên viễn

Người dân Phục Hòa nói riêng và cả vùng miền Đông Cao Bằng thường nhắc đến câu “Bươn Slam Slíp Pét” ...

Khám phá rừng pơ mu, sa mu trên 1.000 năm tuổi ở khu vực biên giới
Khám phá rừng pơ mu, sa mu trên 1.000 năm tuổi ở khu vực biên giới

Hiện trong Khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên (thuộc bản Vịn, xã Bát Mọt, huyện Thường Xuân, Thanh Hóa), giáp khu vực biên giới...

Cikoneng, ngọn hải đăng cổ nhất Indonesia từ thời thuộc địa Hà Lan
Cikoneng, ngọn hải đăng cổ nhất Indonesia từ thời thuộc địa Hà Lan

Quốc gia vạn đảo Indonesia hiện có 284 ngọn hải đăng nằm rải rác khắp cả nước. Trong đó, hải đăng Cikoneng ở tỉnh Banten,...

Đường biên giới giữa Mexico và Mỹ
Đường biên giới giữa Mexico và Mỹ

Đường biên giới chung giữa Mexico và Mỹ dài 3.169 km. Đây là đường biên giới có số lượt người xuất nhập cảnh đông nhất...

Lên biên cương ngắm hoa Sở nở trắng rừng
Lên biên cương ngắm hoa Sở nở trắng rừng

Tháng 12, hoa Sở nở trắng rừng biên giới Bình Liêu (Quảng Ninh). Hội hoa Sở rộn ràng du khách tới tham quan, chiêm ngưỡng...

Độc đáo lễ hội Pang Phoóng của đồng bào dân tộc Kháng ở Điện Biên
Độc đáo lễ hội Pang Phoóng của đồng bào dân tộc Kháng ở Điện Biên

Pang Phoóng là lễ hội mang đậm sắc thái văn hóa của cộng đồng, thể hiện rõ ý niệm và quan điểm sống của cộng...

Tại sao Việt Nam, Trung Quốc phải đàm phán, ký kết Hiệp định Bản Giốc? Khái quát nội dung cơ bản của Hiệp định Bản Giốc?
Tại sao Việt Nam, Trung Quốc phải đàm phán, ký kết Hiệp định Bản Giốc? Khái quát nội dung cơ bản của Hiệp định Bản Giốc?

Thác Bản Giốc là thác nằm trên đường biên giới giữa hai nước Việt Nam-Trung Quốc, theo kết quả phân giới cắm mốc, hai Bên...

Ngày hội của người lao động trên vùng biên giới Tây Nguyên
Ngày hội của người lao động trên vùng biên giới Tây Nguyên

Hội thi “Thợ giỏi khai thác mủ cao su” do Binh đoàn 15 tổ chức mới đây không chỉ là ngày hội của công nhân,...

Ngư dân Kiên Hải (Kiên Giang) tổ chức Lễ hội Nghinh Ông 2020
Ngư dân Kiên Hải (Kiên Giang) tổ chức Lễ hội Nghinh Ông 2020

Trên vùng biển thuộc xã Lại Sơn, huyện Kiên Hải (tỉnh Kiên Giang), hàng chục tàu thuyền của ngư dân đã xuất bến ra khơi...

Người Lự với lễ hội Căm Mường độc đáo
Người Lự với lễ hội Căm Mường độc đáo

Lễ Căm Mường của người Lự (Lai Châu) là dịp để thể hiện lòng thành kính đối với các vị thần, nhằm mục đích cầu...

Dàn nhạc ngũ âm – tinh hoa văn hóa của người Khmer Nam Bộ
Dàn nhạc ngũ âm – tinh hoa văn hóa của người Khmer Nam Bộ

Trong kho tàng văn hóa đặc sắc của người Khmer ở Nam Bộ, dàn nhạc ngũ âm là sự hội tụ tinh tế của chủ...

Tin đọc nhiều
Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam gửi thư chúc mừng thành công của Đại hội Đảng NDCM Lào
Bộ đội Biên phòng Ninh Bình giúp ngư dân bám biển, vươn khơi
Bảo đảm tốt kỹ thuật cho tàu đo đạc dài ngày
Hỗ trợ lao động đánh bắt và chế biến thủy sản Đông Nam Á di cư an toàn
Bộ Ngoại giao và Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp bàn giao và tập huấn sử dụng Bản đồ địa hình biên giới Việt Nam - Campuchia tỷ lệ 1/25.000 tại các tỉnh biên giới Việt Nam - Campuchia
Độc đáo nghi lễ Then “pang” của người Tày
Cảnh sát biển phải đủ khả năng xử lý tình huống phức tạp nhất trên biển
Thứ trưởng Lê Hoài Trung trả lời phỏng vấn sau Lễ trao đổi Văn kiện Phê chuẩn ngày 22/12/2020
Lào mở thêm cửa khẩu phụ để tăng cường lưu thông hàng hóa với Việt Nam
Các chỉ đạo ứng phó không khí lạnh tăng cường
Kin khẩu mấu: nét đẹp văn hóa của dân tộc Nùng
Đón cơ hội đầu tư ở thành phố biển đảo Phú Quốc
Phát huy sức mạnh toàn dân trong bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia
Xây dựng nông thôn mới ở vùng biên giới
Quảng Nam thành lập Vườn Quốc gia Sông Thanh
Giúp ngư dân có thêm kiến thức khi đi biển
Chính phủ quyết định nâng cấp cửa khẩu chính Lóng Sập, tỉnh Sơn La thành cửa khẩu quốc tế
Phát triển giao thông đồng bộ, hiện đại, tạo động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh
Các địa phương phát động người dân phát giác trường hợp nhập cảnh trái phép
Phối hợp quản lý bảo vệ biên giới, phòng chống dịch COVID-19
Chương trình “Hải quân Việt Nam làm điểm tựa cho ngư dân vươn khơi bám biển”
Tuyên truyền để ngư dân nâng cao ý thức đánh bắt trong vùng quy định
Nâng cao nhận thức về biển, đảo và nhiệm vụ quân sự, quốc phòng cho báo cáo viên
Bộ Y tế yêu cầu giám sát, quản lý chặt người nhập cảnh
Tình hình phát triển kinh tế - xã hội trên tuyến biển, đảo sau khi ký Hiệp định về phân định lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa trong Vịnh Bắc Bộ
Giáo dục về chủ quyền lãnh thổ được thể hiện trong hầu hết các môn học
Ngày hội của người lao động trên vùng biên giới Tây Nguyên
NHNN lên tiếng về việc cư dân biên giới mở tài khoản ở Trung Quốc
Cục Đo đạc, Bản đồ và Thông tin địa lý Việt Nam: Năm 2021, tập trung xây dựng, hoàn thiện các văn bản luật
Trao tặng 54 kỷ niệm chương “Vì chủ quyền an ninh biên giới tổ quốc”