Biên giới lãnh thổ

1. Diễn đàn biển ASEAN (AMF) lần thứ 11 và Diễn đàn biển ASEAN mở rộng (EAMF) lần thứ 9 (16-17/11)

- Tại diễn đàn, các nước nhấn mạnh tầm quan trọng của duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải, hàng không và tuân thủ luật pháp quốc tế, UNCLOS 1982 ở Biển Đông, coi đây là lợi ích chung; kêu gọi các bên tự kiềm chế, không làm phức tạp tình hình, giải quyết hòa bình các tranh chấp trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982; ủng hộ thực hiện đầy đủ và hiệu quả DOC, thúc đẩy đạt được COC hiệu lực, hiệu quả, phù hợp luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982; ghi nhận năm 2022 là dấu mốc quan trọng đánh dấu kỷ niệm 40 năm UNCLOS và 20 năm DOC.^[1]

2. Phát biểu của các nước, tổ chức trước thông tin tàu Hải cảnh Trung Quốc chặn và phun vòi rồng vào tàu tiếp tế của Philippines

- Ngày 18/11, Ngoại trưởng Philippines Teodoro Locsin, Jr. cho biết đã gửi thông điệp lên án và phản đối mạnh mẽ nhất đến Đại sứ Trung Quốc tại Philippines Hoàng Khê Liên và Bộ Ngoại giao Trung Quốc; hành vi của tàu Hải cảnh Trung Quốc là vi phạm pháp luật, gây tổn hại đến quan hệ Philippines - Trung Quốc và phải được chấm dứt.^[2]

- Ngày 19/11, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ned Price khẳng định Mỹ đứng về phía đồng minh Philippines trước sự leo thang đe dọa trực tiếp đến hòa bình, ổn định khu vực, xâm phạm quyền tự do hàng hải, hàng không ở Biển Đông, phá hoại trật tự quốc tế dựa trên luật lệ; nhấn mạnh Phán quyết Tòa Trọng tài 2016 mang tính ràng buộc về mặt pháp lý đối với cả Trung Quốc và Philippines; khẳng định lại một cuộc tấn công vũ trang vào các tàu công vụ của Philippines ở Biển Đông sẽ kích hoạt các cam kết của Mỹ theo Hiệp ước Phòng thủ chung Mỹ - Philippines (MDT); lên án mọi hành động nhằm hiện thực hóa chủ quyền thái quá và phi pháp của Trung Quốc trên Biển Đông sẽ làm suy yếu hòa bình, an ninh khu vực.^[3]

- Ngày 21/11, Người Phát ngôn Cơ quan Đối ngoại châu Âu (EEAS) nhắc lại sự phản đối mạnh mẽ trước mọi hành động đơn phương gây nguy hại đến hòa bình, an ninh, ổn định ở khu vực và trật tự quốc tế dựa trên luật lệ; nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tất cả các bên tôn trọng tự do hàng hải, hàng không ở Biển Đông, giải quyết hòa bình các tranh chấp, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982; nhắc lại nội dung Phán quyết Tòa Trọng tài 2016; ủng hộ tiến trình đàm phán do ASEAN dẫn dắt hướng tới một COC hiệu quả, thực chất, mang tính ràng buộc về mặt pháp lý, không phương hại đến lợi ích của bên thứ ba.^[4]

3. Hội nghị cấp cao đặc biệt kỷ niệm 30 năm quan hệ ASEAN - Trung Quốc (22/11)

- Thủ tướng Phạm Minh Chính kêu gọi các bên tăng cường đối thoại, củng cố lòng tin, tuân thủ luật pháp quốc tế, hành xử có trách nhiệm để bảo đảm hòa bình, an ninh, ổn định ở khu vực, nhất là ở Biển Đông, thực hiện đầy đủ DOC, tiếp tục thúc đẩy sớm đạt được COC hiệu lực, hiệu quả, phù hợp luật pháp quốc tế và UNCLOS 1982.

- Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho biết Trung Quốc coi ASEAN là trọng tâm của chính sách ngoại giao láng giềng, ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN, mong muốn cùng ASEAN tăng cường hợp tác, xây dựng ngôi nhà chung Trung Quốc - ASEAN hòa bình, an toàn, tươi đẹp và hữu nghị.

- Các nước nhất trí cùng xây dựng Biển Đông thành vùng biển hòa bình, an ninh, ổn định và hợp tác; nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng lòng tin, tôn trọng luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982, giải quyết hòa bình các tranh chấp; cam kết triển khai đầy đủ và hiệu quả DOC, thúc đẩy đàm phán COC hiệu quả, thực chất, phù hợp luật pháp quốc tế và UNCLOS 1982.^[5]

4. Phát biểu của Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng

Ngày 18/11, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng phát biểu quan điểm của Việt Nam về một số động thái của các bên liên quan ở Biển Đông, bao gồm:^[6]

- Đối với thông tin Đài Loan tiến hành các cuộc diễn tập quân sự ở khu vực biển gần đảo Ba Bình, quần đảo Trường Sa: khẳng định lại Việt Nam có đầy đủ cơ sở pháp lý và bằng chứng lịch sử để khẳng định chủ quyền của mình đối với quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa, phù hợp với luật pháp quốc tế; nhấn mạnh mọi hoạt động tuần tra và diễn tập quân sự của Đài Loan tại vùng biển xung quanh đảo Ba Bình, quần đảo Trường Sa là xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền của Việt Nam, đe dọa hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải, gây căng thẳng và làm phức tạp tình hình Biển Đông; kiên quyết phản đối, yêu cầu Đài Loan chấm dứt các hoạt động trái phép nêu trên và không tái diễn trong tương lai.

- Đối với thông tin Philippines cáo buộc Trung Quốc cản trở tàu tiếp tế của nước này ở Biển Đông: nêu rõ lập trường của Việt Nam về chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa, quần đảo Trường Sa và vấn đề Biển Đông nói chung là rõ ràng và nhất quán; đề nghị các bên tuân thủ luật pháp quốc tế, UNCLOS 1982 trong mọi hoạt động ở khu vực Biển Đông, không có hành động làm phức tạp tình hình, góp phần duy trì hòa bình, an ninh, ổn định và trật tự pháp lý trên biển ở khu vực.

[1]Đài Tiếng nói Việt Nam (18/11)

[2]Bộ Ngoại giao Philippines (18/11)

[3]Bộ Ngoại giao Mỹ (19/11)

[4]EEAS (21/11)

[5]VnExpress (22/11)

[6]Thông tấn xã Việt Nam (18/11)