Biên giới lãnh thổ

Tin nổi bật:

- Philippines, Mỹ và các nước tổ chức tập trận thường niên Balikatan, nhiềunước lần đầu tham gia;

- Trung Quốc thử nghiệm thành công thiết bị cắt cáp ngầm tại độ sâu 3.500m;

- Mỹ lên kế hoạch xây dựng một kho nhiên liệu tại Davao, Philippines;

- Bộ Ngoại giao Indonesia khuyến cáo cần thận trọng trước đề xuất cho phép máy bay quân sự Mỹ bay qua không phận Indonesia.

------------------------------

I. Các sự kiện chính về vấn đề Biển Đông

1. Philippines, Mỹ và các nước tổ chức tập trận thường niên Balikatan, nhiềunước lần đầu tham gia:

- Ngày 20/4, Philippines cùng Mỹ và các nước đồng minh đã chính thức khai mạc cuộc tập trận quân sự Balikatan (Vai kề vai) nhằm kiểm tra khả năng sẵn sàng chiến đấu trong các tình huống thực tế. Bên cạnh Australia là đối tác cũ, cuộc tập trận năm nay có sự tham gia lần đầu tiên của nhiều nước như Canada, Pháp, New Zealand và Nhật Bản. Với hơn 17.000 binh sĩ, các nội dung huấn luyện trọng tâm bao gồm đánh chiếm lại đảo, diễn tập bắn đạn thật bằng tên lửa và các hoạt động an ninh hàng hải tại các khu vực nhạy cảm gần Biển Đông và eo biển Đài Loan.[1]

- Cùng ngày, tại họp báo thường kỳ, trả lời câu hỏi của phóng viên về cuộc tập trận trên, Người Phát ngôn (NPN) Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn cho rằng, điều khu vực này ít cần nhất là sự can thiệp của các thế lực bên ngoài để tạo ra sự chia rẽ và đối đầu; khẳng định hợp tác quân sự và an ninh giữa các quốc gia không nên làm suy yếu sự hiểu biết và tin tưởng lẫn nhau giữa các nước trong khu vực, không nên phá vỡ hòa bình và ổn định khu vực, và không nên nhắm mục tiêu hoặc gây tổn hại đến lợi ích của bên thứ ba. Ông Quách Gia Cônnhắc nhở các quốc gia liên quan rằng việc ràng buộc lẫn nhau một cách mù quáng về các vấn đề an ninh sẽ chỉ phản tác dụng và gây hại cho chính họ.[2]

- Ngày 20/4, Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (SDF) lần đầu tiên tham gia cuộc tập trận Balikatan cùng Mỹ và Philippines với quân số kỷ lục 1.400 người. Đây là bước triển khai thực chất Thỏa thuận Tiếp cận đối ứng (RAA) và phản ánh chính sách an ninh chủ động dưới thời Thủ tướng Sanae Takaichi. Dù Philippines nhấn mạnh tính chất phòng thủ của cuộc tập trận, sự hiện diện của Nhật Bản cho thấy sự thay đổi lớn trong nhận thức về mối đe dọa tại khu vực.[3] Trước đó, để tham gia cuộc tập trận này, ngày 17/4, tàu khu trục Inazuma của Nhật Bản đã băng qua eo biển Đài Loan. Đây là lần đầu tiên một tàu khu trục Nhật Bản thực hiện lộ trình này dưới thời Thủ tướng Sanae Takaichi, nhằm tái khẳng định quyền tự do hàng hải theo luật pháp quốc tế. Hoạt động này thuộc sứ mệnh “Triển khai Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương 2026” (IPD26), thể hiện quyết tâm của Tokyo trong việc duy trì trật tự khu vực và phản đối các hành vi đơn phương thay đổi nguyên trạng bằng vũ lực.[4]

- Ngày 20/4, hàng trăm người dân Philippines đã tập trung biểu tình trước trụ sở Lực lượng vũ trang Philippines để phản đối việc khai mạc cuộc tập trận chung Balikatan giữa nước này và Mỹ. Những người biểu tình mang theo biểu ngữ yêu cầu chấm dứt tập trận, dỡ bỏ các căn cứ quân sự và rút toàn bộ quân đội cùng tên lửa Mỹ ra khỏi lãnh thổ. Đại diện các nhóm biểu tình cảnh báo rằng việc quá lệ thuộc vào Mỹ đang đẩy Philippines vào nguy cơ chiến tranh nghiêm trọng, đồng thời kêu gọi hủy bỏ các thỏa thuận quân sự bất bình đẳng.[5]

- Ngày 21/4, tờ Nhân dân Nhật báo đăng bài “Chung Thanh”[6], phê phán sự mâu thuẫn trong chính sách đối ngoại của Philippines khi vừa muốn hợp tác năng lượng cùng Trung Quốc, vừa gia tăng khiêu khích tại Biển Đông. Bài viết chỉ ra rằng trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng, Manila một mặt hy vọng khởi động lại đàm phán dầu khí và cảm ơn sự hỗ trợ phân bón từ Bắc Kinh, nhưng mặt khác lại đơn phương đổi tên các thực thể địa lý tại Trường Sa, phối hợp cùng Mỹ, Nhật tổ chức tập trận Balikatan quy mô lớn. Trung Quốc chỉ trích đây là lối tư duy “đầu cơ”, cố tình tách rời tranh chấp lãnh thổ khỏi hợp tác thương mại, đồng thời cảnh báo việc lôi kéo các thế lực ngoài vùng như Nhật Bản chỉ khiến Philippines lún sâu vào rủi ro địa chính trị. Bài viết khẳng định Bắc Kinh luôn coi trọng đối thoại nhưng nhấn mạnh Manila cần ngừng các hành động xâm phạm lợi ích cốt lõi của Trung Quốc để “tạo điều kiện và bầu không khí cần thiết” cho việc cải thiện quan hệ. Việc xử lý tốt quan hệ với láng giềng mới là giải pháp đúng đắn nhất để bảo vệ lợi ích quốc gia thực sự của Philippines.[7]

2. Xung quanh quanhệTrung Quốc và Philippines trong vấn đề Biển Đông:

Ngày 14/4, Thư ký điều hành Văn phòng Tổng thống Philippines Ralph Recto đã có cuộc gặp với Đại sứ Trung Quốc tại Philippines Tỉnh Tuyền để thảo luận về quan hệ song phương và các căng thẳng mới nhất tại Biển Đông. Đại sứ Trung Quốc bày tỏ hy vọng nối lại các cuộc đối thoại cấp cao để cải thiện quan hệ. Bên cạnh các vấn đề an ninh hàng hải, hai bên cũng trao đổi về cơ hội hợp tác kinh tế, năng lượng và du lịch, đồng thời bày tỏ mong muốn hỗ trợ lẫn nhau trong các vai trò quan trọng tại ASEAN và APEC mà hai nước đảm nhiệm trong năm nay.[8]

- Ngày 15/4, Reuters đưa tin về hình ảnh vệ tinh cho thấy nhiều tàu Hải cảnh và tàu dân quân biển hiện diện và lắp đặt rào chắn nổi tại lối vào bãi cạn Scarborough trong các ngày 10 - 11/4, nhằm siết chặt kiểm soát khu vực tranh chấp, gây cản trở hoạt động của ngư dân Philippines.[9]

- Ngày 22/4, South China Morning Post (SCMP) dẫn lời Đại sứ Philippines tại Trung Quốc Jaime FlorCruz, cho biết Manila và Bắc Kinh đang nỗ lực thực hiện “những bước đi nhỏ” để hạ nhiệt căng thẳng. Dù tranh chấp Biển Đông vẫn diễn biến phức tạp, ông FlorCruz nhấn mạnh việc duy trì các kênh liên lạc là thiết yếu để ngăn ngừa tính toán sai lầm dẫn đến xung đột. Đại sứ ủng hộ việc tách biệt tranh chấp chủ quyền khỏi các lĩnh vực hợp tác kinh tế và giao lưu nhân dân. Hai bên hiện đang nỗ lực xây dựng các cơ chế quản lý khủng hoảng thực chất hơn trên thực địa. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận việc tái thiết lòng tin là một thách thức lớn, đòi hỏi sự kiềm chế tối đa từ cả hai phía, đặc biệt khi các hoạt động quân sự quy mô lớn của Philippines với đồng minh đang vấp phải sự phản đối gay gắt từ phía Trung Quốc.[10]

3. Các tin tức liên quan khác:

Trung Quốc:

- Ngày 16/4, SCMP đưa tin Trung Quốc và Việt Nam tiếp tục khẳng định cam kết kiểm soát các bất đồng và tìm kiếm giải pháp hòa bình cho các tranh chấp tại Biển Đông thông qua các cơ chế đàm phán song phương. Trong các cuộc tiếp xúc ngoại giao mới nhất, hai bên nhấn mạnh việc thực hiện nghiêm túc “Thỏa thuận về những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển”, đồng thời nhất trí thúc đẩy tiến trình đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) nhằm bảođảm an ninh hàng hải. Phía Trung Quốc bày tỏ mong muốn tăng cường tin cậy chính trị, cảnh báo các thế lực bên ngoài không nên can thiệp làm phức tạp thêm tình hình, và khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì ổn định khu vực để không gây ảnh hưởng đến quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.[11]

- Ngày 14/4, tại họp báo thường kỳ, trả lời câu hỏi của phóng viên về việc Mỹ có kế hoạch xây dựng một kho nhiên liệu quân sự mới ở vùng Davao của Philippines, NPN Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn cho biết, điều này đang làm leo thang nguy cơ đối đầu quân sự trong khu vực, dấy lên sự cảnh giác cao độ giữa các quốc gia trong khu vực; cảnh báo một số nước trong khu vực liều lĩnh tìm kiếm sự hỗ trợ từ các quốc gia bên ngoài sẽ chỉ tự chuốc lấy rắc rối và phản tác dụng; kêu gọi các quốc gia liên quan nghiêm túc tôn trọng nguyện vọng chung của các quốc gia trong khu vực về hòa bình, phát triển và ổn định, và nỗ lực hơn nữa để thúc đẩy hòa bình và ổn định khu vực, thay vì làm ngược lại.[12]

- Ngày 15/4, SCMP đưa tin Trung Quốc đã thử nghiệm thành công thiết bị cắt cáp ngầm tại độ sâu 3.500m từ tàu khảo sát “Hải Dương Địa Chất 2”, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc làm chủ công nghệ biển sâu. Thiết bị này sử dụng bộ truyền động tĩnh điện thủy lực (EHA) nhỏ gọn, tích hợp động cơ điện và bộ điều khiển bên trong một vỏ bọc hợp kim titan có khả năng chịu áp suất cực lớn. Trong cuộc thử nghiệm, thiết bị đã thực hiện các thao tác cơ khí chính xác để cắt đứt các loại cáp bọc thép – loại cáp đang truyền tải hơn 95% lưu lượng internet toàn cầu. Dù Bắc Kinh khẳng định công nghệ này phục vụ mục đích dân sự như sửa chữa đường ống dầu khí và cứu hộ dưới đáy biển, các chuyên gia quốc tế lo ngại về khả năng sử dụng kép trong quân sự, có thể cho phép Trung Quốc vô hiệu hóa mạng lưới thông tin và tài chính của đối phương một cách âm thầm tại những độ sâu mà hầu hết các thiết bị hiện nay chưa thể tiếp cận.[13]

- Ngày 17/4, tại họp báo thường kỳ, trả lời câu hỏi của phóng viên về việc tàu của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản tiến vào eo biển Đài Loan, NPN Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn khẳng định, Quân đội Trung Quốc đã xử lý việc này theo đúng luật pháp và quy định; chỉ trích những phát ngôn sai lầm của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi về Đài Loan đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quan hệ Trung-Nhật. Việc Nhật Bản điều tàu của Lực lượng Phòng vệ vào eo biển Đài Loan là một sai lầm, một lần nữa phơi bày âm mưu nguy hiểm nhằm can thiệp quân sự vào eo biển Đài Loan và phá hoại hòa bình và ổn định ở đó. Hành động này làm tổn hại nghiêm trọng đến nền tảng chính trị của quan hệ Trung-Nhật và đe dọa nghiêm trọng chủ quyền và an ninh của Trung Quốc. Trung Quốc kiên quyết phản đối điều này và đã gửi công hàm phản đối mạnh mẽ tới Nhật Bản.[14]

- Ngày 18/4, NPN Bộ Tư lệnh Chiến khu Miền Đông Trung Quốc, Đại tá Từ Thừa Hoa cho biết, Chiến khu này đã tổ chức tuần tra liên hợp để sẵn sàng chiến đấu tại vùng biển và không phận liên quan của Biển Hoa Đông. Đây là lịch trình thông thường nằm trong kế hoạch năm, nhằm kiểm tra năng lực tác chiến liên hợp của các binh chủng. Chiến khu sẽ dựa trên yêu cầu thực tế, thường xuyên tổ chức các hoạt động quân sự liên quan, bảo vệ an ninh chủ quyền quốc gia và hoà bình, ổn định khu vực.[15]

- Ngày 22/4, Global Times đưa tin tàu tấn công đổ bộ Tứ Xuyên đã rời Thượng Hải để tiến về Biển Đông nhằm thực hiện các đợt thử nghiệm khảo sát và huấn luyện. Hải quân Trung Quốc cho biết sứ mệnh này nhằm kiểm tra hiệu suất của nhiều hệ thống và nền tảng trên tàu; khẳng định hoạt động này hoàn toàn tuân theo kế hoạch xây dựng tổng thể và không nhằm vào bất kỳ mục tiêu cụ thể nào.[16]

Mỹ và các đồng minh:

- Ngày 16/4, Hạm đội Thái Bình Dương Mỹ đưa tin tàu chỉ huy USS Blue Ridge (LCC 19) đã phối hợp cùng tàu khu trục JS Asahi (DD-119) thuộc Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản thực hiện nội dung vận hành nhóm tàu trong khuôn khổ một cuộc tập trận song phương trên Biển Đông. Hoạt động này được khẳng định là nỗ lực duy trì sự tương tác thường xuyên giữa Hải quân Mỹ và các quốc gia đồng minh, đối tác nhằm bảo vệ khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở.[17]

- Ngày 20/4, trang thông tin Hải quân Mỹ đăng tải thông tin, cho biết, từ ngày 12-18/4, các tàu chiến từ Hải quân Hoàng gia Australia, Lực lượng Vũ trang Hoàng gia Canada và Hải quân Mỹ đã tiến hành các hoạt động đa phương tại Biển Đông nhằm ủng hộ một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở. Lực lượng tham gia bao gồm tàu sân bay trực thăng HMAS Toowoomba (Australia), tàu khu trục HMCS Charlottetown (Canada) và tàu đổ bộ USS Ashland cùng các đơn vị không quân và thủy quân lục chiến phối hợp. Chỉ huy tàu USS Ashland nhấn mạnh rằng những hoạt động này là cơ hội quý giá để tăng cường khả năng phối hợp tác chiến, chia sẻ thông tin và thắt chặt mối quan hệ bền chặt với các đồng minh toàn cầu.[18]

- Ngày 20/4, trang Vision Times đăng tải bài viết cho biết Mỹ đang lên kế hoạch xây dựng một kho nhiên liệu tại miền Nam Philippines nhằm hỗ trợ các hoạt động an ninh hàng hải và hiện diện quân sự tại Biển Đông. Cơ sở này, dự kiến đặt tại khu vực Davao, có thể phục vụ tiếp nhiên liệu cho tàu chiến và máy bay, đồng thời tăng cường năng lực phản ứng nhanh và hậu cần cho lực lượng Mỹ - Philippines trong khu vực. Phía Philippines cho rằng dự án mang tính răn đe và phục vụ cả mục tiêu nhân đạo, nhưng Trung Quốc cảnh báo động thái này có thể làm gia tăng nguy cơ đối đầu quân sự và gây bất ổn khu vực.[19]  

Xem tiếp phần 2 tại đây.

[1]https://www.reuters.com/world/china/philippines-us-allies-start-military-exercises-testing-realworld-readiness-2026-04-20/

[2]https://www.fmprc.gov.cn/fyrbt_673021/jzhsl_673025/202604/t20260420_11895519.shtml

[3]https://asia.nikkei.com/politics/international-relations/south-china-sea/japan-to-test-commitment-to-south-china-sea-in-philippine-us-drills

[4]https://www.visiontimes.com/2026/04/18/japanese-warship-sails-through-taiwan-strait-heads-to-south-china-sea-for-joint-drills.html

[5]https://world.people.com.cn/n1/2026/0421/c1002-40705166.html

[6]Chuyênmục "Chung Thanh" (tiếngTrung: 钟声), hay còn được gọi là "Tiếng nói Trung Quốc", là chuyên mục bình luận quốc tế đặc biệt quan trọng trên tờ Nhân dân Nhật báo, đại diện cho quan điểm chính thức của Đảng Cộng sản Trung Quốc về các vấn đề quốc tế lớn, nhằm định hướng dư luận, thể hiện lập trường ngoại giao và phản hồi các sự kiện quốc tế nóng hổi.

[7]https://paper.people.com.cn/rmrb/pc/content/202604/21/content_30152214.html

[8]https://mb.com.ph/2026/04/15/recto-chinese-envoy-tackle-ties-south-china-sea-amid-tensions

[9]https://www.reuters.com/world/asia-pacific/china-moves-block-entrance-disputed-south-china-sea-shoal-images-show-2026-04-15/

[10]https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3350870/china-and-philippines-taking-baby-steps-towards-better-relations-manilas-ambassador

[11]https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3350516/smoother-waters-china-and-vietnam-vow-better-navigate-south-china-sea-frictions

[12]https://www.fmprc.gov.cn/fyrbt_673021/jzhsl_673025/202604/t20260414_11891610.shtml

[13]https://www.scmp.com/news/china/science/article/3350174/china-tests-submarine-cable-cutter-3500-metre-depth

[14]https://www.fmprc.gov.cn/fyrbt_673021/jzhsl_673025/202604/t20260417_11894119.shtml

[15]http://www.mod.gov.cn/gfbw/qwfb/16455879.html

[16]https://www.globaltimes.cn/page/202604/1359472.shtml

[17]https://www.cpf.navy.mil/Photo-Gallery/igphoto/2003914569/

[18]https://www.navy.mil/Press-Office/News-Stories/display-news/Article/4464141/australia-canada-and-us-conduct-multilateral-operations-in-south-china-sea/

[19]https://www.visiontimes.com/2026/04/20/us-plans-fuel-depot-in-philippines-for-south-china-sea-operations.html