Biên giới lãnh thổ

Tuyên Quang là tỉnh miền núi biên giới cực bắc của Tổ quốc, diện tích tự nhiên 13.795 km2, dân số trên 1.865.000 người; có đường biên giới dài 277,556 km, tiếp giáp với tỉnh Vân Nam và khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc). Trên toàn tuyến biên giới của tỉnh có tổng số 442 mốc giới (358 mốc chính và 84 mốc phụ); có cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy (Việt Nam) - Thiên Bảo (Trung Quốc), 02 cặp cửa khẩu song phương Xín Mần (Việt Nam) - Đô Long (Trung Quốc), Săm Pun (Việt Nam) - Điền Bồng (Trung Quốc) và một số lối mở truyền thống qua lại giữa hai bên biên giới.

Sau khi hoàn thành công tác phân giới cắm mốc, các văn kiện pháp lý về biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc có hiệu lực, tỉnh đã tích cực triển khai công tác quản lý biên giới theo đường biên giới mới, thúc đẩy triển khai các hoạt động giao lưu, hợp tác qua biên giới với các địa phương biên giới phía Trung Quốc, qua đó, khu vực biên giới trên địa bàn tỉnh luôn được duy trì ổn định, chủ quyền biên giới quốc gia được giữ vững, đường biên, cột mốc biên giới được giữ nguyên trạng, nhân dân khu vực biên giới ngày càng nhận thức đầy đủ về ý nghĩa của công tác phân giới cắm mốc và chủ quyền biên giới quốc gia.

Tuy nhiên, với địa bàn khu vực biên giới rộng lớn, kéo dài từ mốc 172 đến mốc 519/2, địa hình hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt, kết cấu hạ tầng còn nhiều hạn chế, giao thông đi lại khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều còn cao, lực lượng trực tiếp làm công tác quản lý biên giới mỏng, dẫn đến công tác quản lý biên giới của địa phương gặp không ít khó khăn, thách thức; vẫn còn xảy ra các hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm Hiệp định về quy chế quản lý biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc như xuất nhập cảnh trái phép, buôn lậu qua biên giới, mua bán người qua biên giới, chăn thả gia súc qua biên giới, canh tác lấn vào đường thông tầm nhìn biên giới, triển khai xây dựng các công trình biên giới không đúng quy định…..

Để phát huy những kết quả đã đạt được, khắc phục những tồn tại hạn chế, bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới lãnh thổ quốc gia, thời gian qua cấp ủy, chính quyền địa phương trên cơ sở chỉ đạo, định hướng của Trung ương Đảng, Chính phủ, các bộ ngành Trung ương đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai đồng bộ, thực chất, dài hơi các nội dung sau:

Một là, quán triệt thực hiện nghiêm túc 03 văn kiện pháp lý về biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc, các nhận thức chung đạt được tại các kỳ Hội nghị Ủy ban chỉ đạo hợp tác song phương Việt Nam - Trung Quốc, Ủy ban liên hợp biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc và các thỏa thuận song liên quan; triển khai hiệu quả các văn bản chỉ đạo Chính phủ, các bộ ngành Trung ương, đặc biệt là văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của Ủy ban Biên giới Quốc gia trong công tác quản lý, xử lý các vụ việc phát sinh trên biên giới, đảm bảo công tác quản lý, bảo vệ biên giới theo đúng các quy định của luật pháp quốc tế, thỏa thuận song phương và luật pháp mỗi nước.

Hai là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, Chính quyền đối với công tác đối ngoại và công tác quản lý biên giới lãnh thổ quốc gia. Từ sau khi hoàn thành công tác phân giới cắm mốc biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc đến nay tỉnh đã ban hành: (1) Nghị quyết của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác Đối ngoại Đảng, Ngoại giao Nhà nước và Đối ngoại nhân dân trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2016 - 2020; (2) Chiến lược Hội nhập quốc tế của tỉnh đến năm 2020, tầm nhìn 2030 (ban hành 2017); (3) Đề án nâng cao hiệu quả hợp tác toàn diện với tỉnh Vân Nam và khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc) giai đoạn 2021 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030. Việc triển khai các văn bản này đã huy động được cả hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân tham gia triển khai công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế và công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền biên giới lãnh thổ quốc gia.

Ba là, tích cực tham gia các cơ chế giao lưu, hợp tác giữa hai bên, đặc biệt là: (1) Hội nghị thường niên giữa Bí thư các tỉnh biên giới Tây Bắc (Việt Nam) với Bí thư Tỉnh ủy Vân Nam (Trung Quốc); (2) Hội nghị Gặp gỡ đầu xuân (thường niên) giữa Bí thư Tỉnh ủy các tỉnh biên giới Đông Bắc (Việt Nam) với Bí thư Khu ủy khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc); (3) Phiên họp (thường niên) Nhóm Công tác liên hợp giữa các tỉnh biên giới Tây Bắc (Việt Nam) và tỉnh ủy Vân Nam (Trung Quốc); (4) Hội nghị (thường niên) Ủy ban Công tác liên hợp giữa các tỉnh biên giới Đông Bắc (Việt Nam) với khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc). Đây là các cơ chế hợp tác cao nhất trong các cơ chế hợp tác giữa các địa phương hai nước. Thông qua việc tham gia các cơ chế này đã góp phần xây dựng lòng tin chính trị, thúc đẩy mở rộng giao lưu hữu nghị, hợp tác toàn diện ở các cấp, các ngành, đoàn thể hai bên, trong đó bao gồm việc tăng cường hợp tác quản lý đường biên giới, mốc giới, duy trì hòa bình, ổn định tại khu vực biên giới.

Bốn là, phát huy vai trò lực lượng bảo vệ biên giới. Thường xuyên chỉ đạo các lực lượng tham gia quản lý biên giới với nòng cốt là lực lượng Biên phòng thường xuyên giáo dục chính trị, ý chí, tinh thần trách nhiệm bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia, đảm bảo xây dựng đội ngũ kiên định, vững vàng về phẩm chất đạo đức cách mạng. Đồng thời, tăng cường công tác đào tạo, tập huấn nâng cao trình độ nghiệp vụ; tăng cường trang bị các thiết bị phục vụ bảo vệ biên giới hiện đại; đảm bảo chế độ chính sách cho cán bộ chiến sĩ. Chỉ đạo thực hiện hiệu quả công tác phối hợp giữa lực lượng bảo vệ biên giới với chính quyền, nhân dân địa phương để xây dựng vững chắc nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân gắn với thế trận biên phòng toàn dân.

Năm là, thúc đẩy triển khai hoạt động Đối ngoại Nhân dân. Thời gian qua,  Liên hiêp các tổ chức hữu nghị tỉnh, Hội hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc tỉnh đã từng bước kết nối, phối hợp với Hội Hữu nghị đối ngoại nhân dân các địa phương biên giới phía Trung Quốc tổ chức các hoạt động trao đổi đoàn, giao lưu hữu nghị; cấp ủy, chính quyền các xã biên giới của tỉnh đã thiết lập quan hệ hữu nghị với các hương/trấn biên giới tiếp giáp phía Trung Quốc, qua đó, phối hợp tổ chức các hoạt động giao lưu, các hoạt động tuyên truyền, phổ biến các văn kiện pháp lý về biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc. Ngoài ra, tỉnh cũng đã bố trí kinh phí cung cấp học bổng toàn phần cho học sinh các địa phương biên giới phía Trung Quốc sang học đại học tại Việt Nam. Thông qua các hoạt động này đã tăng cường hiểu biết, phát huy tình cảm truyền thống giữa nhân dân hai bên, tạo sự đồng thuận trong công tác quản lý biên giới, cùng xây dựng khu vực biên giới hòa bình, hữu nghị.

Sáu là, phát huy vai trò của nhân dân trong bảo vệ biên giới. Thông qua tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục đã từng bước nâng cao nhận thức của nhân dân khu vực biên giới về tầm quan trọng của chủ quyền lãnh thổ, ý nghĩa của công tác phân giới cắm mốc biên giới, trách nhiệm công dân trong quản lý và bảo vệ đường biên, mốc giới; từ đó, xây dựng các mô hình tự quản đường biên, mốc giới, tổ an ninh nhân dân, dòng họ tự quản... với sự tham gia chủ động của người dân; phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng để vận động nhân dân chấp hành pháp luật, kịp thời phát hiện, tố giác các hành vi vi phạm quy chế biên giới, góp phần giữ gìn an ninh trật tự khu vực biên giới.

Ngoài ra, việc triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia, đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông khu vực biên giới - cửa khẩu, thúc đẩy hợp tác kinh tế - thương mại qua biên giới, nâng cao đời sống đời sống vật chất và tinh thần của người dân khu vực biên giới cũng góp phần nâng cao ý thức, tình cảm của người dân về quốc gia, dân tộc, ý thức bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia, ý thức bảo vệ thành quả phân giới cắm mốc, từ đó có đóng góp thiết thực vào bảo vệ chủ quyền biên giới.

Bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia là nhiệm vụ thiêng liêng của cả hệ thống chính trị và mọi tầng lớp nhân dân. Những kết quả mà tỉnh Tuyên Quang đạt được trong công tác quản lý, bảo vệ biên giới thời gian qua là minh chứng cho sự đoàn kết, quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị và nhân dân địa phương. Thời gian tới, tỉnh cần tiếp tục phát huy nội lực, tăng cường phối hợp liên ngành, làm tốt công tác đối ngoại, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân, xây dựng thế trận biên phòng toàn dân, duy trì hoà bình, ổn đinh, bảo vệ vững chắc chủ quyền biên cương cực Bắc của Tổ quốc.