Lễ cúng ngõ của người M’nông

07/05/2020 18:03

Lễ cúng ngõ (Ver Bri) của dân tộc M’nông là nghi lễ liên quan đến các hiện tượng của thiên nhiên như mưa, gió, sấm sét và những vị thần chi phối đến cuộc sống, canh tác nông nghiệp của đồng bào.

Lễ cúng ngõ của dân tộc M'nông

Văn hóa cổ truyền giàu bản sắc

Dân tộc M’nông sinh sống ở phía Nam Tây Nguyên, là một tộc người còn bảo lưu nhiều vốn văn hóa cổ truyền giàu bản sắc, tiêu biểu là các lễ hội truyền thống. Xuất phát từ tín ngưỡng vạn vật hữu linh, xem các hiện tượng sự vật tồn tại đều có thần, yang chi phối mọi mặt đời sống, nên đồng bào có những hình thức cầu cúng, lễ nghi để ngăn ngừa điều xấu, mong ước điều tốt đẹp, an lành trong cộng đồng.

Trong đời sống tâm linh, người M’nông nể sợ nhất ba vị thần, đó là thần Djut, thần Ndu và thần Krăch. Thần Djut là thần gió bão, thần Ndu là thần sấm sét, thần Krăch là thần mưa đá. Theo đồng bào, đây là ba vị thần hung ác, đi đến đâu là gây tai hoạ cho người đến đó. Theo truyền thuyết dân gian, giữa ba vị thần này đã có thù nghịch, hiềm khích nhau từ thuở khai sơn lập địa. Lúc nào họ gặp nhau là khiêu chiến, gây sự. Các thần đánh đuổi nhau đến đâu thì xảy ra mưa bão, sấm sét đến đó. Thần Ndu đuổi đánh hai vị thần Djut và thần Krăch, làm cho hai vị thần này phải chạy trốn quanh năm, từ đời này qua đời khác. Mải lo chạy trốn, không có cơm ăn, đói bụng, buộc phải ghé xuống trần gian xin cơm lót dạ.

Thần ghé làng nào là làng đó bị tai họa, xảy ra mưa gió bão bùng, sét đánh tơi bời. Vì vậy, người M’nông không muốn cho ba thần này đi qua làng của mình nên phải cúng để thần chạy trốn đi nơi khác. Họ thường tiến hành các nghi lễ cúng ở ngoài làng, nơi cửa ngõ dẫn vào làng nên gọi là cúng ngõ (Ver Bri ). Lễ cúng thường tổ chức vào tháng 3 Âm lịch hàng năm tức là vào cuối mùa nắng, đầu mùa mưa.

Nghi lễ linh thiêng

Lễ cúng Ver Bri được đồng bào tiến hành như sau: Các già làng bàn trước định ngày nào cúng, thông báo cho dân làng dọn vệ sinh sạch sẽ trong làng ở nhà và xung quanh làng. Mỗi hộ gia đình cử người đại diện tham gia lễ hội cúng ngõ. Người đi dự lễ cúng đại diện cho mỗi gia đình chỉ mang theo một bát gạo để cho vào gùi gạo chung của làng. Gùi gạo góp chung này là lễ vật chính được giao cho chủ làng quản lý và sử dụng trong dịp lễ hội.

Chủ làng dẫn bà con ra ngoài bờ rào, cách xa làng vài trăm mét. Tại đây, bà con lập đàn cúng với cái sạp lót bằng tre đặt trên 4 cây cột nhỏ cao độ 50 cm, rộng 50 cm. Bốn cây cột cao hơn sàn độ một gang, bốn phía sạp có làm bờ ngăn bằng lát gỗ để đặt lễ vật, tránh không bị rơi ra ngoài. Đầu bốn sạp cắm bốn cây đèn sáp. Trên sạp đặt ba cây nến sáp không phải đốt, chỉ đốt đèn sáp cắm ở bốn cây cột chống sạp. Trên sạp để một chén gạo, một cục than bếp có quấn miếng bông vải. Hòn than là thần trung gian có “nhiệm vụ” túc trực bên đàn cúng để giao vật cúng cho ba thần ác và khuyên bảo các vị thần này phải đi tránh xa khỏi làng. Trên sạp còn đặt một vỏ trứng gà vừa khoét một lỗ, đem lòng trắng và lòng đen nướng chín và đặt trên sạp để làm thức ăn cho thần. Vỏ trứng gà tượng trưng cho ché rlung (loại ché cổ, quý nhất của đồng bào M’nông) để dâng cho thần. Sạp lót bằng lá chuối, đồ vật cúng được sắp đặt cẩn thận lên trên đó. Trên sạp còn đặt một sừng tê giác giả, đẽo bằng gỗ, to bằng ngón tay trái, một cặp ngà voi giả bằng gỗ nhỏ bằng chiếc đũa. Ngoài ra, trên sạp còn đặt thêm miếng thuốc rê và vài miếng trầu cau.

Trên cạnh đàn cúng, phía dưới mặt đất, đặt một quả bầu khô lấy ra hết ruột và hạt, bỏ vào đó đầy trấu và cắm một chiếc cần tre nhỏ làm ché rượu giả để dâng cho thần. Đồng bào chặt khúc thân cây chuối dài cỡ một gang tay, cắm 4 que làm 4 chân voi, cắm 1 que làm đuôi, 1 que làm vòi và 2 que làm ngà, tạo thành một con voi giả để dâng cho các thần. Trên lưng con voi giả có hình người ngồi, cũng làm bằng thân chuối, tượng trưng một nài voi. Trên lưng con voi giả đặt 6 mảnh vỏ bầu khô có hình tròn làm bộ chiêng giả tượng trưng cho bộ chiêng gồm có sáu chiếc mà đồng bào M’nông thường diễn tấu trong các lễ hội truyền thống. Đằng sau con voi giả còn có hai con trâu giả làm bằng thân cây chuối. Tất cả đồ vật được chuẩn bị như ché rượu, voi giả, trâu giả đặt trên mặt đất phía ngoài sạp.

Các già làng khấn vái nhắn nhủ thần Than bếp về những nguyện vọng, mong ước của dân làng. Chủ làng xuất một ché rượu và một con lợn to để thiết đãi những người tham gia nghi lễ cúng bái. Chủ làng và các già làng cúng vái xin thần linh, ma tốt bảo vệ buôn làng, đừng cho các thần ác vào làng làm hại, phá phách của cải, tài sản, hoa màu và gây ra dịch bệnh, tai ương cho người dân trong làng./.

Nguồn: quehuongonline.vn
Cùng chuyên mục
Những đường biên giới thú vị trên thế giới
Những đường biên giới thú vị trên thế giới

Trên thế giới có những đường biên giới quốc gia rất thú vị, có những nơi biên giới là một hàng rào ngăn cách, có...

Khèn bè âm điệu diệu kỳ chắt lọc từ nguồn cội
Khèn bè âm điệu diệu kỳ chắt lọc từ nguồn cội

Cộng đồng các dân tộc Việt Nam đã sản sinh ra vô vàn loại nhạc cụ bằng tre nứa giản dị nhưng rất độc đáo,...

Khu Bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé tăng cường bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học
Khu Bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé tăng cường bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học

Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé được đánh giá là khu bảo tồn lớn của Việt Nam, là nơi có hệ sinh thái rừng...

Khám phá vườn di sản ASEAN
Khám phá vườn di sản ASEAN

Mang nét đặc trưng của cả 3 hệ sinh thái rừng vùng Tây nguyên, Đông Nam bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, Vườn quốc...

Văn hóa – Sợi dây kết nối ASEAN trong đa dạng, thống nhất và đoàn kết
Văn hóa – Sợi dây kết nối ASEAN trong đa dạng, thống nhất và đoàn kết

Hơn nửa thế kỳ hình thành và phát triển, văn hóa luôn là một trụ cột quan trọng giúp ASEAN gắn bó trong một mái...

Hình ảnh biển đảo Việt Nam gây ấn tượng với người dân Nga
Hình ảnh biển đảo Việt Nam gây ấn tượng với người dân Nga

Ngày 21/7, tại Tổ hợp đa chức năng Hà Nội-Moskva ở thủ đô LB Nga diễn ra lễ khai mạc triển lãm ảnh mang tên...

Tết “Sử giề pà” của người Bố Y
Tết “Sử giề pà” của người Bố Y

Đã thành thông lệ, năm nào cũng vậy, cứ đến ngày 8 tháng 4 âm lịch hằng năm, đồng bào dân tộc Bố Y ở...

Đi bộ dưới biển, ngắm rặng san hô rực rỡ sắc màu tại Phú Quốc
Đi bộ dưới biển, ngắm rặng san hô rực rỡ sắc màu tại Phú Quốc

Phú Quốc (Kiên Giang) được thiên nhiên ưu đãi cho những rạn san hô tuyệt đẹp dưới làn nước trong xanh.

Rộn ràng lễ mừng cơm mới của đồng bào Si La
Rộn ràng lễ mừng cơm mới của đồng bào Si La

Lễ mừng cơm mới (ồ ứng khẹ ê) là một trong những nghi lễ quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của dân...

Bảo tồn và phát huy văn hóa đồng bào dân tộc Chăm
Bảo tồn và phát huy văn hóa đồng bào dân tộc Chăm

Nền văn hóa của người Chăm tồn tại có hệ thống, khá toàn vẹn những tầng văn hóa nổi và còn chìm trong lòng đất,...

Ngày hội hóa trang của đồng bào dân tộc Lô Lô
Ngày hội hóa trang của đồng bào dân tộc Lô Lô

Lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô là nhảy múa với trang phục người rừng, không còn những trang phục rực rỡ sắc màu....

Độc đáo thổ cẩm truyền thống của người Thái Đen
Độc đáo thổ cẩm truyền thống của người Thái Đen

Với những phụ nữ người Thái Đen (một nhánh của dân tộc Thái) ở xã Ya Xiêr, huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum những vật...

Khám phá sự đa dạng sinh thái Vườn Quốc gia Bái Tử Long
Khám phá sự đa dạng sinh thái Vườn Quốc gia Bái Tử Long

Quảng Ninh được thiên nhiên ưu đãi vịnh Hạ Long- di sản thiên nhiên Thế giới được đông đảo du khách trong và ngoài nước...

Thuyền độc mộc ở Tây Nguyên, khát vọng từ ngàn xưa
Thuyền độc mộc ở Tây Nguyên, khát vọng từ ngàn xưa

Không chỉ đơn thuần là phương tiện chuyên chở đi lại trên sông nước, thuyền độc mộc của cộng đồng dân tộc bản địa Tây...

Vươn khơi cùng cờ tổ quốc
Vươn khơi cùng cờ tổ quốc

Ngày 20/7/2019, 2.000 lá cờ Tổ quốc từ Chương trình "Một triệu lá cờ Tổ quốc cùng ngư dân bám biển" đã được trao cho...

Tin đọc nhiều
Khám phá vườn di sản ASEAN
Thứ trưởng Lê Hoài Trung làm việc với tỉnh Bình Dương về công tác đối ngoại
Tưng bừng triển lãm ảnh về biển đảo tại Thanh Hoá
Kiểm soát chặt chẽ biên giới, không để dịch bệnh xâm nhập vào Hà Tĩnh
Lớp học cho trẻ em Việt kiều Campuchia - sợi dây gắn kết với quê hương
Việc xây dựng các công trình trong khu vực biên giới Việt Nam – Lào quy định như thế nào trong Hiệp định quản lý?
Việt Nam-New Zealand: Thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược
Gần 50.000 tấn thép xuất khẩu qua cảng quốc tế Long An
Chung sức đồng lòng, bám dân xây cơ sở
Ngôi trường ghi dấu ấn đặc biệt tình hữu nghị Việt Nam - Lào
Phát triển hệ thống cảng biển và dịch vụ hậu cần cảng khu vực Cái Mép - Thị Vải theo hướng hiện đại
Thu gom gần 3 tấn rác làm sạch biển Kê Gà
Ngành thủy sản Việt Nam: Tận dụng cơ hội vàng để bứt phá
Cơ chế một cửa quốc gia vẫn cần nhiều cải cách
Khai thác tiềm năng kinh tế ở Hoàng Su Phì
Tặng nhà cho hộ nghèo vùng biên giới
Tuyên truyền pháp luật cho ngư dân tỉnh Bình Định
Phiên họp Ban Chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế về chính trị, an ninh, quốc phòng
Tổng cục Hải quan tiếp tục cải cách, hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu sau Covid-19
Tăng cường kiểm soát chặt các cửa khẩu, tuyến biên giới
Lễ thượng cờ ASEAN 2020
Quảng Trị: Thành lập Ban Chỉ đạo Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển
Kiểm tra nghiêm ngặt người, phương tiện ra vào các cửa khẩu, cảng biển
Hiện đại hóa cơ sở vật chất phục vụ quản lý tài nguyên, môi trường biển và hải đảo
Phiên đối thoại của các nhà Lãnh đạo ASEAN với đại diện Đại hội đồng liên nghị viện ASEAN (AIPA), Hội đồng tư vấn kinh doanh ASEAN (ASEAN-BAC) và Thanh niên ASEAN
Chung tay xây đắp biên giới giàu mạnh
Nhật Bản và Việt Nam sẽ đồng chủ trì Hội nghị Bộ trưởng Mekong-Nhật Bản lần thứ 13
Chủ động phòng ngừa, ngăn chặn dịch COVID-19 trên tuyến biên giới
Sửa đổi điều kiện kinh doanh hàng miễn thuế, kho bãi, địa điểm làm thủ tục hải quan
Củng cố thế trận lòng dân vững chắc nơi biên giới