Lễ cúng ngõ của người M’nông

07/05/2020 18:03

Lễ cúng ngõ (Ver Bri) của dân tộc M’nông là nghi lễ liên quan đến các hiện tượng của thiên nhiên như mưa, gió, sấm sét và những vị thần chi phối đến cuộc sống, canh tác nông nghiệp của đồng bào.

Lễ cúng ngõ của dân tộc M'nông

Văn hóa cổ truyền giàu bản sắc

Dân tộc M’nông sinh sống ở phía Nam Tây Nguyên, là một tộc người còn bảo lưu nhiều vốn văn hóa cổ truyền giàu bản sắc, tiêu biểu là các lễ hội truyền thống. Xuất phát từ tín ngưỡng vạn vật hữu linh, xem các hiện tượng sự vật tồn tại đều có thần, yang chi phối mọi mặt đời sống, nên đồng bào có những hình thức cầu cúng, lễ nghi để ngăn ngừa điều xấu, mong ước điều tốt đẹp, an lành trong cộng đồng.

Trong đời sống tâm linh, người M’nông nể sợ nhất ba vị thần, đó là thần Djut, thần Ndu và thần Krăch. Thần Djut là thần gió bão, thần Ndu là thần sấm sét, thần Krăch là thần mưa đá. Theo đồng bào, đây là ba vị thần hung ác, đi đến đâu là gây tai hoạ cho người đến đó. Theo truyền thuyết dân gian, giữa ba vị thần này đã có thù nghịch, hiềm khích nhau từ thuở khai sơn lập địa. Lúc nào họ gặp nhau là khiêu chiến, gây sự. Các thần đánh đuổi nhau đến đâu thì xảy ra mưa bão, sấm sét đến đó. Thần Ndu đuổi đánh hai vị thần Djut và thần Krăch, làm cho hai vị thần này phải chạy trốn quanh năm, từ đời này qua đời khác. Mải lo chạy trốn, không có cơm ăn, đói bụng, buộc phải ghé xuống trần gian xin cơm lót dạ.

Thần ghé làng nào là làng đó bị tai họa, xảy ra mưa gió bão bùng, sét đánh tơi bời. Vì vậy, người M’nông không muốn cho ba thần này đi qua làng của mình nên phải cúng để thần chạy trốn đi nơi khác. Họ thường tiến hành các nghi lễ cúng ở ngoài làng, nơi cửa ngõ dẫn vào làng nên gọi là cúng ngõ (Ver Bri ). Lễ cúng thường tổ chức vào tháng 3 Âm lịch hàng năm tức là vào cuối mùa nắng, đầu mùa mưa.

Nghi lễ linh thiêng

Lễ cúng Ver Bri được đồng bào tiến hành như sau: Các già làng bàn trước định ngày nào cúng, thông báo cho dân làng dọn vệ sinh sạch sẽ trong làng ở nhà và xung quanh làng. Mỗi hộ gia đình cử người đại diện tham gia lễ hội cúng ngõ. Người đi dự lễ cúng đại diện cho mỗi gia đình chỉ mang theo một bát gạo để cho vào gùi gạo chung của làng. Gùi gạo góp chung này là lễ vật chính được giao cho chủ làng quản lý và sử dụng trong dịp lễ hội.

Chủ làng dẫn bà con ra ngoài bờ rào, cách xa làng vài trăm mét. Tại đây, bà con lập đàn cúng với cái sạp lót bằng tre đặt trên 4 cây cột nhỏ cao độ 50 cm, rộng 50 cm. Bốn cây cột cao hơn sàn độ một gang, bốn phía sạp có làm bờ ngăn bằng lát gỗ để đặt lễ vật, tránh không bị rơi ra ngoài. Đầu bốn sạp cắm bốn cây đèn sáp. Trên sạp đặt ba cây nến sáp không phải đốt, chỉ đốt đèn sáp cắm ở bốn cây cột chống sạp. Trên sạp để một chén gạo, một cục than bếp có quấn miếng bông vải. Hòn than là thần trung gian có “nhiệm vụ” túc trực bên đàn cúng để giao vật cúng cho ba thần ác và khuyên bảo các vị thần này phải đi tránh xa khỏi làng. Trên sạp còn đặt một vỏ trứng gà vừa khoét một lỗ, đem lòng trắng và lòng đen nướng chín và đặt trên sạp để làm thức ăn cho thần. Vỏ trứng gà tượng trưng cho ché rlung (loại ché cổ, quý nhất của đồng bào M’nông) để dâng cho thần. Sạp lót bằng lá chuối, đồ vật cúng được sắp đặt cẩn thận lên trên đó. Trên sạp còn đặt một sừng tê giác giả, đẽo bằng gỗ, to bằng ngón tay trái, một cặp ngà voi giả bằng gỗ nhỏ bằng chiếc đũa. Ngoài ra, trên sạp còn đặt thêm miếng thuốc rê và vài miếng trầu cau.

Trên cạnh đàn cúng, phía dưới mặt đất, đặt một quả bầu khô lấy ra hết ruột và hạt, bỏ vào đó đầy trấu và cắm một chiếc cần tre nhỏ làm ché rượu giả để dâng cho thần. Đồng bào chặt khúc thân cây chuối dài cỡ một gang tay, cắm 4 que làm 4 chân voi, cắm 1 que làm đuôi, 1 que làm vòi và 2 que làm ngà, tạo thành một con voi giả để dâng cho các thần. Trên lưng con voi giả có hình người ngồi, cũng làm bằng thân chuối, tượng trưng một nài voi. Trên lưng con voi giả đặt 6 mảnh vỏ bầu khô có hình tròn làm bộ chiêng giả tượng trưng cho bộ chiêng gồm có sáu chiếc mà đồng bào M’nông thường diễn tấu trong các lễ hội truyền thống. Đằng sau con voi giả còn có hai con trâu giả làm bằng thân cây chuối. Tất cả đồ vật được chuẩn bị như ché rượu, voi giả, trâu giả đặt trên mặt đất phía ngoài sạp.

Các già làng khấn vái nhắn nhủ thần Than bếp về những nguyện vọng, mong ước của dân làng. Chủ làng xuất một ché rượu và một con lợn to để thiết đãi những người tham gia nghi lễ cúng bái. Chủ làng và các già làng cúng vái xin thần linh, ma tốt bảo vệ buôn làng, đừng cho các thần ác vào làng làm hại, phá phách của cải, tài sản, hoa màu và gây ra dịch bệnh, tai ương cho người dân trong làng./.

Nguồn: quehuongonline.vn
Cùng chuyên mục
Lễ cầu mưa của người H’rê
Lễ cầu mưa của người H’rê

Dân tộc H'rê có khoảng 11 vạn người sinh sống ở miền núi phía Tây 2 tỉnh Quảng Ngãi và Bình Định.

Con đường bản đồ gốm sứ
Con đường bản đồ gốm sứ

Về với cù lao Rùa vào những ngày tháng 5 rực lửa, chúng tôi còn được chiêm ngưỡng cung đường bản đồ rất độc đáo....

5 tàu chiến thay đổi lịch sử hải quân
5 tàu chiến thay đổi lịch sử hải quân

Tạp chí The National Interest đã liệt kê 5 tàu chiến có khả năng thay đổi lịch sử hải quân.

“Khẩu lệnh” bám biển
“Khẩu lệnh” bám biển

Tại sao có những làng chài sinh ra lớp lớp thanh niên giỏi nghề biển, cả đời đối mặt với sóng gió hiểm nguy, chấp...

Đại dương nào lớn nhất thế giới
Đại dương nào lớn nhất thế giới

Thái Bình Dương là dại dương lớn nhất trong số 5 đại dương trên thế giới...

Tín ngưỡng sản xuất của người Dao vùng Tây Bắc
Tín ngưỡng sản xuất của người Dao vùng Tây Bắc

Người Dao vùng Tây Bắc – Bắc Trường Sơn có biệt tài về sản xuất và thâm canh cây trồng trên đất dốc. Bà con...

Đảo Trường Sa Đông: Vững vàng giữa muôn trùng khơi
Đảo Trường Sa Đông: Vững vàng giữa muôn trùng khơi

Không phải ai cũng may mắn được đến với Trường Sa. Ở các điểm đảo lớn nhỏ thuộc quần đảo Trường Sa, cán bộ chiến...

Những hòn đảo đẹp nhất thế giới
Những hòn đảo đẹp nhất thế giới

Nếu bạn mệt mỏi và căng thẳng với cuộc sống thường nhật, hãy cùng ghé thăm những hòn đảo tuyệt đẹp trên thế giới.

Chùa Vinh Phúc – Cột mốc tâm linh giữa Biển Đông
Chùa Vinh Phúc – Cột mốc tâm linh giữa Biển Đông

Tiếng chuông chùa ngân lên giữa biển trời mênh mông từ ngôi chùa Vinh Phúc trên đảo Phan Vinh A như tiếp thêm sức mạnh...

Biên giới “nhộn nhịp nhất thế giới” trở nên yên ắng vì Covid-19: Ảnh hưởng kinh tế và nhân đạo
Biên giới “nhộn nhịp nhất thế giới” trở nên yên ắng vì Covid-19: Ảnh hưởng kinh tế và nhân đạo

Biên giới đất liền bận rộn nhất thế giới trở nên im ắng vì những hạn chế đi lại để ngăn chặn sự lây lan...

Vùi sâu dưới đáy đại dương là… bảo vật quốc gia
Vùi sâu dưới đáy đại dương là… bảo vật quốc gia

Ở Việt Nam hiện nay, vẫn còn nhiều Bảo vật quốc gia bị vùi sâu dưới đáy Biển Đông.

Lễ buộc chỉ cổ tay - nét văn hóa độc đáo của người Lào
Lễ buộc chỉ cổ tay - nét văn hóa độc đáo của người Lào

Trong chương trình giao lưu văn hóa giữa tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Attapeu (CHDCND Lào) vào đầu năm 2020, Sở Thông tin, Văn hóa...

Bồi hồi nơi con sông Đà chảy vào đất Việt
Bồi hồi nơi con sông Đà chảy vào đất Việt

Sông Đà chọn cho mình một con đường khó khăn giữa vực sâu, núi cao để chảy vào lòng đất Việt (Ka Long, Mường Tè,...

Người xây mô hình cột mốc Trường Sa giữa lòng phố biển
Người xây mô hình cột mốc Trường Sa giữa lòng phố biển

Mô hình cột mốc đảo Trường Sa Đông (thuộc Quần đảo Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa) được cựu chiến binh Trần Văn Xuất xây dựng...

Nghĩa tình nơi biên giới
Nghĩa tình nơi biên giới

Với phương châm 4 cùng: “Cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng dân tộc”, những cán bộ, chiến sĩ biên phòng trên khắp...

Tin đọc nhiều
Khắc phục 'thẻ vàng' IUU: Kiểm soát chặt hoạt động tàu cá
Hỗ trợ thiết bị phòng dịch cho An ninh Bôlykhămxay và Khăm Muộn
Thủ tướng gửi Thư chúc mừng đồng bào Khmer nhân dịp Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây
Tăng cường kiểm soát xuất-nhập khẩu tại biên giới Việt-Trung
Xây dựng biên giới biển và cửa khẩu cảng ngày càng vững mạnh
Vùng nước biên giới Việt Nam-Trung Quốc là gì? Các công việc được làm và không được làm?
Cơ chế hợp tác của các tỉnh có chung đường biên giới giữa Việt Nam và Lào trong việc thực hiện Hiệp định về Quy chế quản lý biên giới và cửa khẩu biên giới trên đất liền Việt Nam - Lào  được quy định như thế nào?
Khánh Hòa công bố chương trình kích cầu du lịch
Động viên cán bộ, chiến sỹ làm nhiệm vụ ở các điểm chốt kiểm dịch biên giới
 Ý nghĩa lớn từ dự án phát triển rừng ngập mặn ở Quảng Ninh
Đại dương nào lớn nhất thế giới
Thông tin liên quan Biển Đông từ 18-25/5/2020
Hơn 1.800 xe hàng hóa đã được thông quan qua các cửa khẩu biên giới phía Bắc
Lễ cầu mưa của người H’rê
Kiểm soát chặt chẽ các biện pháp phòng chống dịch trên địa bàn khu vực biên giới biển, đảo, cửa khẩu Cảng thành phố Hải Phòng
Phát động cuộc thi ảnh nghệ thuật “Tự hào một dải biên cương”
Kiểm tra liên hợp biên giới Việt Nam – Trung Quốc là gì? Văn kiện kiểm tra liên hợp có giá trị pháp lý như thế nào?
Cà Mau mở tuyến du lịch biển đảo
Thông tin liên quan Biển Đông từ 30/4-10/5/2020
Hai tỉnh biên giới Việt Nam-Lào trao đổi kinh nghiệm phòng, chống dịch Covid-19
Mở các cửa khẩu phụ dọc biên giới Việt - Lào để giao thương hàng hóa
Phê duyệt nhiệm vụ lập Quy hoạch tỉnh Kon Tum
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc dự Quốc tang Đại tướng Sisavath Keobounphanh
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tham dự Khoá 73 Đại hội đồng Tổ chức Y tế thế giới
Sách “Trang chấp trên Biển Đông – Quá khứ, hiện tại, và tương lai”
Cảng Container Quốc tế Tân cảng Hải Phòng đón tuyến dịch vụ mới xuyên Thái Bình Dương
Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2020
Những người nào được sử dụng giấy thông hành xuất nhập cảnh vùng biên giới để qua lại biên giới?
Nỗ lực giữ vững chủ quyền, an ninh trên biển
Sách “Phán quyết Biển Đông: Hướng tới một trật tự luật pháp quốc tế ở các đại dương”