Biên giới lãnh thổ

Chiều ngày 10/9/2020, trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN 53 và các Hội nghị liên quan đã diễn ra các Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN – Úc và ASEAN – New Zealand. Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đã dẫn đầu đoàn Việt Nam dự các Hội nghị này.

Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN – Úc, các nước nhất trí quan hệ Đối thoại ASEAN – Úc đã có những bước phát triển mạnh mẽ kể từ khi thiết lập vào năm 1974, và đóng góp tích cực vào hòa bình và ổn định của khu vực. Hợp tác ASEAN-Úc đã đóng góp đáng kể vào việc hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 trong đó có các Kế hoạch Tổng thể của ba trụ cột Cộng đồng, Kế hoạch Công tác Sáng kiến Hội nhập ASEAN (IAI) giai đoạn III và  Kế hoạch Tổng thể về Kết nối ASEAN (MPAC) 2025. Úc là đối tác thương mại quan trọng của ASEAN, hiện là đối tác thương mại lớn thứ 7 của ASEAN trong khi ASEAN là đối tác thương mại lớn thứ 3 của Úc. Hiện nay, ASEAN đang chuẩn bị đàm phán để nâng cấp Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN-Úc-Niu-di-lân (AANZFTA) đem lại lợi ích thiết thực hơn nữa cho cộng đồng doanh nghiệp và các bên liên quan. Đáng chú ý, trong thời gian qua, Úc luôn là một trong những quốc gia hàng đầu được sinh viên ASEAN lựa chọn để học tập và tu nghiệp.

Bộ trưởng Ngoại giao Úc Maris Payne khẳng định cam kết xây dựng mối quan hệ đối tác mạnh mẽ hơn, tương xứng với tiềm năng của ASEAN. Bộ trưởng Ngoại giao Úc thông báo sẽ hỗ trợ 1 triệu đô la Úc cho Quỹ ASEAN ứng phó COVID-19. Về hỗ trợ những nỗ lực chống Covid-19 toàn cầu, Úc khẳng định cam kết hỗ trợ 350 triệu đô la Úc hỗ trợ nghiên cứu và phát triển vắc-xin COVID-19. Úc đã cam kết ủng hộ 80 triệu đô la Úc để hỗ trợ các nước đang phát triển tăng cường tiếp cận vắc-xin COVID-19 thông qua Cơ chế tiếp cận toàn cầu vắc-xin COVID-19 (COVAX Advance Market commitment facility) của Liên minh Toàn cầu về vắc-xin và tiêm chủng (GAVI). Bộ trưởng Ngoại giao Úc cho biết sẽ tài trợ  triển khai công nghệ giám sát môi trường nhằm giúp các nước Mê Công phát hiện COVID-19 trong nước thải, để phòng chống dịch bệnh hiệu quả. Úc khẳng định ủng hộ hợp tác cụ thể với ASEAN theo Tài liệu Quan điểm của ASEAN về Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, qua đó hỗ trợ khoảng 60 triệu đô la Úc để tăng cường thúc đẩy hội nhập kinh tế theo Chương trình Hợp tác Phát triển ASEAN-Úc, ưu tiên phục hồi kinh tế, với trọng tâm là kết nối, thúc đẩy cơ sở hạ tầng và chuyển đổi số, bày tỏ mong đợi Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện khu vực (RCEP) sớm được ký kết. Về việc hỗ trợ sinh viên các nước ASEAN đang theo học tại Úc, Bộ trưởng Ngoại giao Úc khẳng định tiếp tục hỗ trợ thông qua các chính sách như gia hạn visa, hoãn thu lệ phí và tạo cơ hội việc làm. 

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh hoan nghênh những hỗ trợ của Úc cho các nước ASEAN trong việc thúc đẩy an ninh y tế, phục hồi kinh tế và ổn định ở khu vực, trong đó có gói hỗ trợ trị giá 23 triệu đô la Úc.  Phó Thủ tướng Bộ trưởng Ngoại giao, Phạm Bình Minh đánh giá cao sự ủng hộ của Úc đối với những nỗ lực của ASEAN trong đảm bảo hòa bình, an ninh, ổn định, tự do hàng hải, hàng không ở Biển Đông. Phó Thủ tướng nhắc lại lập trường nguyên tắc của ASEAN, đề nghị các bên đề cao kiềm chế, không có các hành động gây phức tạp thêm tình hình, không quân sự hóa, giải quyết các tranh chấp thông qua các biện pháp hòa bình, thượng tôn pháp luật,tiếp tục thực hiện đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố DOC và sớm hoàn tất Bộ Quy tắc ứng xử COC ở Biển Đông hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982, đóng góp duy trì hòa bình, an ninh, ổn định ở Biển Đông và trong khu vực.

Phó Thủ tướng Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh hoan nghênh Úc đồng chủ trì Đối thoại lần thứ 2 về Phụ nữ, Hòa bình và An ninh trong khuôn khổ ASEAN-Úc sẽ diễn ra vào cuối năm nay và mời Bộ trưởng Ngoại giao Úc Maris Payne dự Đối thoại Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN về Tăng cường vai trò của Phụ nữ vì Hòa bình và An ninh bền  vững sẽ diễn ra vào chiều nay.

Kết thúc Hội nghị, các Bộ trưởng đã thông qua Kế hoạch Hành động mới (2020-2024) để tiếp tục thúc đẩy triển khai mối quan hệ Đối tác Chiến lược ASEAN-Úc đi vào chiều sâu. Hai bên nhất trí sẽ tổ chức Cấp cao ASEAN – Úc thường niên, bắt đầu từ 2021.

Tại Hội nghị BTNG ASEAN – New Zealand, hai bên chia sẻ những bước tiến tích cực trong hợp tác ASEAN – New Zealand trong 45 năm qua kể từ khi hai bên thiết lập quan hệ đối thoại ASEAN – New Zealand và 5 năm từ khi thiết lập quan hệ đối tác chiến lược. Bộ trưởng Ngoại giao các nước ASEAN đánh giá cao New Zealand thường xuyên duy trì các chuyến thăm cấp cao và đối thoại ASEAN-New Zealand cũng như sự hỗ trợ và hợp tác của New Zealand vì một khu vực ASEAN hoà bình và an ninh.Hai bên nhấn mạnh cam kết tăng cường hơn nữa hợp tác đối tác nhằm triển khai đầy đủ và có hiệu quả Kế hoạch Hành động ASEAN – New Zealand giai đoạn 2016-2020 và hai chiến lược trọng tâm “Người dân” và “Thịnh vượng”.

ASEAN tiếp tục hợp tác chặt chẽ cùng New Zealand cũng như cộng đồng quốc tế trong kế hoạch phục hồi mọi mặt đời sống sau dịch bệnh, tăng cường sự sẵn sàng ứng phó trước những khủng hoảng y tế công cộng trong tương lai. Bộ trưởng Ngoại giao các nước ASEAN đánh giá cao sự ủng hộ của New Zealand đối với Quỹ ASEAN ứng phó COVID-19. ASEAN hoan nghênh New Zealand đã đóng góp 37 triệu đô-la New Zealand vào Dự án đối tác toàn cầu nhằm thúc đẩy tiếp cận đối với các thiết bị y tế phòng chống và điều trị Covid-19 (Access to COVID-19 Tools (ACT) Accelerator) và 7 triệu đô-la New Zealand vào Liên minh Toàn cầu về Vắc-xin và tiêm chủng (GAVI), qua đó hỗ trợ phân phối công bằng và minh bạch vắc-xin COVID-19.

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Quốc Dũng đánh giá cao nỗ lực của New Zealand trong kiểm soát đại dịch COVID-19. Đồng thời mong muốn New Zealand chia sẻ kinh nghiệm và những bài học thực tiễn trong chống dịch và hỗ trợ ASEAN trong kế hoạch phục hồi sau dịch bệnh. Thứ trưởng cho biết ưu tiên cao nhất của ASEAN hiện nay là ổn định kinh tế. ASEAN và New Zealand cần tăng cường hợp tác và nâng cấp Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN-Úc-New Zealand, hướng tới ký kết Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện khu vực (RCEP). Thứ trưởng đánh giá cao New Zealand đã hỗ trợ 6 triệu đô-la New Zealand đối với sáng kiến xây dựng năng lực của Viện nghiên cứu Mê Công và 5,5 triệu đô-la New Zealand cho an toàn đập ở Việt Nam giúp nâng cao các hoạt động quản lý rủi ro thảm hoạ.

Trao đổi về tình hình quốc tế và khu vực, Thứ trưởng Nguyễn Quốc Dũng cảm ơn New Zealand đã ủng hộ nỗ lực của ASEAN trong duy trì và thúc đẩy hoà bình, ổn định, an ninh và an toàn hàng hải, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông. Thứ trưởng nhấn mạnh lập trường nguyên tắc của ASEAN là rõ ràng và kiên định; đề nghị các bên tăng cường xây dựng lòng tin, kiềm chế trong hành động, không quân sự hoá và giải quyết hoà bình các tranh chấp phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982. ASEAN cam kết triển khai đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên tại Biển Đông (DOC) và đàm phán sớm hoàn tất Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) thực chất và có hiệu quả.

          Chiều nay sẽ diễn ra Đối thoại giữa các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN và các đại diện Ủy ban liên chính phủ ASEAN về nhân quyền (AICHR) và Đối thoại Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN về Tăng cường vai trò của Phụ nữ vì Hòa bình và An ninh bền vững./.