Độc đáo thổ cẩm truyền thống của người Thái Đen

16/06/2020 16:00

Với những phụ nữ người Thái Đen (một nhánh của dân tộc Thái) ở xã Ya Xiêr, huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum những vật dụng được làm từ thổ cẩm như: Chăn, màn, gối, nệm hay bộ trang phục truyền thống có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là những đồ thổ cẩm truyền thống do chính tay họ làm nên và là quà cưới mà phụ nữ người Thái Đen phải chuẩn bị trước khi đi lấy chồng.

Đã hơn 20 năm kể từ ngày bà Lương Thị Xuân (52 tuổi) cùng gia đình di cư vào lập nghiệp tại thôn 1, xã Ya Xiêr nhưng bà vẫn nhớ như in quãng thời gian sinh sống cùng cha mẹ ở quê hương mình- huyện miền núi Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa.

Bà Xuân kể, ở quê bà những thiếu nữ Thái Đen khi đến tuổi trưởng thành đều được mẹ truyền dạy cho kỹ năng dệt, thêu và làm các đồ thổ cẩm truyền thống của người Thái Đen. Và, những phụ nữ khéo tay, chăm chỉ, thành thạo việc dệt vải, thêu thùa sẽ được làng xóm ngợi khen, được nhiều nam thanh niên trong bản để mắt tới.

Theo phong tục cưới hỏi của người Thái Đen, trước khi đi lấy chồng, người thiếu nữ phải chuẩn bị được những đồ thổ cẩm do tự tay mình làm nên, thường là: 1 cái màn, 3 cặp gối, một vài cái chăn, nệm và bộ trang phục truyền thống… đây vừa là hành trang, vừa là quà cưới mà thiếu nữ đó mang theo và dành tặng cho các thành viên bên gia đình nhà chồng.

Vì có phong tục này nên từ lúc còn nhỏ, các thiếu nữ Thái Đen đều được mẹ của mình truyền dạy cách trồng cây bông để lấy sợi; cách nuôi con tằm để lấy tơ; cách nhuộm màu; cách dùng sợi bông để dệt vải; cách dùng sợi tơ để thêu các hoa văn; cách cắt vải, khâu từng mũi chỉ…

Bà Xuân cũng chia sẻ, trong quãng thời gian được mẹ truyền dạy, nếu thiếu nữ nào dệt và thêu không bằng bạn của mình, người thiếu nữ đó sẽ cảm thấy rất buồn và chắc chắn sau đó sẽ luyện tập để dệt và thêu giỏi hơn.

Chị Hà Thị Nam (40 tuổi), người Thái Đen ở thôn 1, xã Ya Xiêr cho biết, so với đồ thổ cẩm của người Thái Đen ở các địa phương khác, đồ thổ cẩm của người Thái Đen ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa được thêu rất nhiều họa tiết và hoa văn. Từ năm 14 tuổi, chị Nam đã bắt đầu ngồi vào khung dệt để dệt vải và tập tành thêu thùa, làm các đồ thổ cẩm. Thời điểm đó, ngoài thời gian đi học, phụ cha mẹ công việc đồng áng, thời gian còn lại chị Nam dành hết cho công việc dệt vải và thêu thùa- công việc mà cộng đồng dân tộc Thái coi là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá nết na của người phụ nữ.

Trang phục của người phụ nữ Thái Đen được làm chủ yếu từ thổ cẩm. Ảnh: ĐT

“Phải tự tay làm và không được trợ giúp bởi bất kỳ ai nên đến năm 18 tuổi, tôi mới hoàn thành xong những đồ thổ cẩm mà người phụ nữ Thái Đen bắt buộc phải có trước khi đi lấy chồng”, chị Nam nói.

Với hầu hết các thiếu nữ Thái Đen, việc phải học để biết dệt, thêu và làm các đồ thổ cẩm trước khi đến tuổi trưởng thành luôn in sâu trong tâm thức của mỗi người.

“Hiện nay, nếu có dịp ghé thăm một bản của người dân tộc Thái Đen ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa, mọi người sẽ dễ dàng bắt gặp hình ảnh các thiếu nữ đang còn độ tuổi đi học, mệt mài ngồi bên khung cửi trong ngôi nhà sàn của mình, dùng đôi tay khéo léo dệt ra những tấm vải thổ cẩm, dùng óc sáng tạo để thêu và làm nên những đồ thổ cẩm có nhiều hoa văn cùng màu sắc rực rỡ. Không chỉ làm những đồ thổ cẩm để phục vụ cho việc cưới hỏi, mọi người còn làm để bán kiếm thêm thu nhập”. Chị Hà Thị Nam tự hào khi nói về việc “tằm tang” của người phụ nữ người Thái Đen ở quê hương mình.

Đó là câu chuyện ở quê gốc của người dân tộc Thái Đen. Còn đối với người dân tộc Thái Đen đang sinh sống ở thôn 1 xã Ya Xiêr, việc dệt, thêu và làm các đồ thổ cẩm đang dần bị mai một. Điều đó là do nhiều nguyên nhân tác động. Cùng sự phát triển của xã hội, việc trồng cây bông để lấy sợi, nuôi tằm để lấy tơ hay các khung cửi không còn xuất hiện, sự tiện lợi, phong phú của thị trường may mặc làm cho giới trẻ người Thái Đen ngày nay ít mặn mà với trang phục truyền thống... chính là những nguyên nhân làm cho nghề thổ cẩm của người Thái Đen bị mai một.

Hiện tại, ở thôn 1 xã Ya Xiêr chỉ còn thế hệ những phụ nữ như bà Xuân, chị Nam biết dệt, thêu và làm các đồ thổ cẩm của người Thái Đen. Những vật dụng được làm từ thổ cẩm như: chăn, màn, gối, nệm chỉ còn là những kỷ vật được mọi người cất giữ cẩn thận. Đồ vật duy nhất liên quan đến thổ cẩm được những phụ nữ Thái Đen nơi đây thường xuyên sử dụng là bộ trang phục truyền thống.

Trang phục truyền thống của người phụ nữ Thái Đen gồm các bộ phận được làm từ thổ cẩm: khăn piêu, áo khóm, đai lưng, váy và các trang sức được làm từ bạc: vòng cổ, vòng tay, chùm dây xà tích.

Khăn piêu là loại khăn được người phụ nữ Thái Đen đã có chồng đội trên đầu. Áo khóm mà người phụ nữ Thái Đen đang sử dụng là áo cách tân với đáy dài, 2 ống tay ngắn và có 2 hàng cúc bạc (áo khóm nguyên bản là kiểu áo chui, đáy ngắn và 2 ống tay dài). Đai lưng được dệt bằng sợi tơ tằm, là vật trang trí giúp bộ trang phục có sự hài hòa tại ví trí giữa áo khóm và váy. Váy là bộ phận được thêu nhiều hoa văn nhất. Nếu người phụ nữ Thái Đen mặc váy có phần chân váy để trống, không thêu hoa văn, có nghĩa chồng của người phụ nữ đó đã qua đời.

Tất cả những bộ phận trên (trừ áo khóm) đều được những phụ nữ Thái Đen nơi đây tự dệt và thêu bởi chính đôi tay của mình. Với những đồ trang sức được làm từ bạc là tài sản mang tính kế thừa của người phụ nữ Thái Đen. Những đồ trang sức này là của hồi môn của người mẹ trao tặng lại lúc con gái của họ đi lấy chồng.

Hiện nay ở thôn 1, xã Ya Xiêr, những cô bé người Thái Đen khi đi học đều mặc trang phục truyền thống của dân tộc mình. Còn đối với các thiếu nữ hay người phụ nữ lớn tuổi, mọi người mặc trang phục truyền thống vào những ngày quan trọng của gia đình như: ngày giỗ cha mẹ, ông bà, ngày cưới hỏi; những dịp lễ hội của người dân tộc Thái Đen hay những ngày lễ lớn của đất nước./.

Nguồn: baokontum.vn
Cùng chuyên mục
Rộn ràng lễ mừng cơm mới của đồng bào Si La
Rộn ràng lễ mừng cơm mới của đồng bào Si La

Lễ mừng cơm mới (ồ ứng khẹ ê) là một trong những nghi lễ quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của dân...

Bảo tồn và phát huy văn hóa đồng bào dân tộc Chăm
Bảo tồn và phát huy văn hóa đồng bào dân tộc Chăm

Nền văn hóa của người Chăm tồn tại có hệ thống, khá toàn vẹn những tầng văn hóa nổi và còn chìm trong lòng đất,...

Ngày hội hóa trang của đồng bào dân tộc Lô Lô
Ngày hội hóa trang của đồng bào dân tộc Lô Lô

Lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô là nhảy múa với trang phục người rừng, không còn những trang phục rực rỡ sắc màu....

Khám phá sự đa dạng sinh thái Vườn Quốc gia Bái Tử Long
Khám phá sự đa dạng sinh thái Vườn Quốc gia Bái Tử Long

Quảng Ninh được thiên nhiên ưu đãi vịnh Hạ Long- di sản thiên nhiên Thế giới được đông đảo du khách trong và ngoài nước...

Thuyền độc mộc ở Tây Nguyên, khát vọng từ ngàn xưa
Thuyền độc mộc ở Tây Nguyên, khát vọng từ ngàn xưa

Không chỉ đơn thuần là phương tiện chuyên chở đi lại trên sông nước, thuyền độc mộc của cộng đồng dân tộc bản địa Tây...

Vươn khơi cùng cờ tổ quốc
Vươn khơi cùng cờ tổ quốc

Ngày 20/7/2019, 2.000 lá cờ Tổ quốc từ Chương trình "Một triệu lá cờ Tổ quốc cùng ngư dân bám biển" đã được trao cho...

Lễ cầu mưa của người H’rê
Lễ cầu mưa của người H’rê

Dân tộc H'rê có khoảng 11 vạn người sinh sống ở miền núi phía Tây 2 tỉnh Quảng Ngãi và Bình Định.

Con đường bản đồ gốm sứ
Con đường bản đồ gốm sứ

Về với cù lao Rùa vào những ngày tháng 5 rực lửa, chúng tôi còn được chiêm ngưỡng cung đường bản đồ rất độc đáo....

5 tàu chiến thay đổi lịch sử hải quân
5 tàu chiến thay đổi lịch sử hải quân

Tạp chí The National Interest đã liệt kê 5 tàu chiến có khả năng thay đổi lịch sử hải quân.

“Khẩu lệnh” bám biển
“Khẩu lệnh” bám biển

Tại sao có những làng chài sinh ra lớp lớp thanh niên giỏi nghề biển, cả đời đối mặt với sóng gió hiểm nguy, chấp...

Đại dương nào lớn nhất thế giới
Đại dương nào lớn nhất thế giới

Thái Bình Dương là dại dương lớn nhất trong số 5 đại dương trên thế giới...

Lễ cúng ngõ của người M’nông
Lễ cúng ngõ của người M’nông

Lễ cúng ngõ (Ver Bri) của dân tộc M’nông là nghi lễ liên quan đến các hiện tượng của thiên nhiên như mưa, gió, sấm...

Tín ngưỡng sản xuất của người Dao vùng Tây Bắc
Tín ngưỡng sản xuất của người Dao vùng Tây Bắc

Người Dao vùng Tây Bắc – Bắc Trường Sơn có biệt tài về sản xuất và thâm canh cây trồng trên đất dốc. Bà con...

Đảo Trường Sa Đông: Vững vàng giữa muôn trùng khơi
Đảo Trường Sa Đông: Vững vàng giữa muôn trùng khơi

Không phải ai cũng may mắn được đến với Trường Sa. Ở các điểm đảo lớn nhỏ thuộc quần đảo Trường Sa, cán bộ chiến...

Những hòn đảo đẹp nhất thế giới
Những hòn đảo đẹp nhất thế giới

Nếu bạn mệt mỏi và căng thẳng với cuộc sống thường nhật, hãy cùng ghé thăm những hòn đảo tuyệt đẹp trên thế giới.

Tin đọc nhiều
Khắc phục 'thẻ vàng' IUU: Kiểm soát chặt hoạt động tàu cá
Xây dựng biên giới biển và cửa khẩu cảng ngày càng vững mạnh
Cơ chế hợp tác của các tỉnh có chung đường biên giới giữa Việt Nam và Lào trong việc thực hiện Hiệp định về Quy chế quản lý biên giới và cửa khẩu biên giới trên đất liền Việt Nam - Lào  được quy định như thế nào?
Thứ trưởng Lê Hoài Trung làm việc với tỉnh Bình Dương về công tác đối ngoại
Khánh Hòa công bố chương trình kích cầu du lịch
Lớp học cho trẻ em Việt kiều Campuchia - sợi dây gắn kết với quê hương
Lào tiếp tục cho phép công dân Việt Nam xuất cảnh về nước
 Ý nghĩa lớn từ dự án phát triển rừng ngập mặn ở Quảng Ninh
Gần 50.000 tấn thép xuất khẩu qua cảng quốc tế Long An
Đại dương nào lớn nhất thế giới
Thông tin liên quan Biển Đông từ 18-25/5/2020
Lễ cầu mưa của người H’rê
Chung sức đồng lòng, bám dân xây cơ sở
Chuẩn bị tốt nhất cho Giao lưu hữu nghị Quốc phòng biên giới Việt Nam - Campuchia
Phát triển hệ thống cảng biển và dịch vụ hậu cần cảng khu vực Cái Mép - Thị Vải theo hướng hiện đại
Điện Biên tăng cường liên kết cộng đồng bảo vệ môi trường không khí
Cà Mau mở tuyến du lịch biển đảo
Ngành thủy sản Việt Nam: Tận dụng cơ hội vàng để bứt phá
Thông tin liên quan Biển Đông từ 30/4-10/5/2020
Mở các cửa khẩu phụ dọc biên giới Việt - Lào để giao thương hàng hóa
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc dự Quốc tang Đại tướng Sisavath Keobounphanh
Tặng nhà cho hộ nghèo vùng biên giới
Tuyên truyền pháp luật cho ngư dân tỉnh Bình Định
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tham dự Khoá 73 Đại hội đồng Tổ chức Y tế thế giới
Sách “Tranh chấp trên Biển Đông – Quá khứ, hiện tại, và tương lai”
Cảng Container Quốc tế Tân cảng Hải Phòng đón tuyến dịch vụ mới xuyên Thái Bình Dương
Tổng cục Hải quan tiếp tục cải cách, hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu sau Covid-19
Quảng Trị: Thành lập Ban Chỉ đạo Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển
Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2020
Hiện đại hóa cơ sở vật chất phục vụ quản lý tài nguyên, môi trường biển và hải đảo