Biên giới lãnh thổ

Đà Nẵng là thành phố trực thuộc Trung ương nằm ở khu vực Duyên hải Nam Trung bộ, với vai trò là trung tâm chính trị, kinh tế xã hội lớn của khu vực miền Trung. Thành phố có diện tích 11.859,59 km² với dân số hơn 3 triệu người, có biên giới trên biển và biên giới trên bộ, có 02 xã đảo Tân Hiệp và Tam Hải, có đặc khu Hoàng Sa. Trải qua 50 năm kể từ khi đất nước thống nhất, cũng là năm Uỷ ban Biên giới quốc gia được thành lập, cùng với quá trình phát triển của thành phố Đà Nẵng (trước đây là tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng, sau này chia tách thành tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng, hiện nay sáp nhập thành Thành phố Đà Nẵng), Đảng bộ, chính quyền thành phố luôn xác định công tác biên giới lãnh thổ là một trong những nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng và dành sự quan tâm, ưu tiên cao nhất trong chỉ đạo, điều hành; khẳng định công tác quản lý biên giới đóng vai trò trọng yếu, có sứ mệnh bảo vệ vững chắc phên dậu của tổ quốc, đảm bảo tuyệt đối về chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia. 

Thành phố Đà Nẵng có đường biên giới đất liền dài 157,422 km tiếp giáp với tỉnh Xê Kông, nước CHDCND Lào, có 01 cửa khẩu quốc tế Nam Giang và 01 cửa khẩu phụ Tây Giang; trên toàn tuyến có 60 cột mốc và 07 cọc dấu; có 06 xã biên giới tiếp giáp với 16 bản, cụm bản biên giới thuộc hai huyện biên giới Đắc Chưng và Kà Lừm, tỉnh Xê Kông. Khu vực biên giới đất liền của thành phố Đà Nẵng có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng- an ninh và là địa bàn trọng yếu về quốc phòng - an ninh của Quân khu 5; là điểm kết nối ngắn nhất giữa vùng kinh tế trọng điểm miền Trung Việt Nam với khu vực Nam Lào và Đông Bắc Thái Lan, Tây Bắc Campuchia qua cửa khẩu quốc tế Nam Giang và về các cảng biển Đà Nẵng, Liên Chiểu, Chu Lai, Kỳ Hà. 

Song hành cùng với chặng đường 50 xây dựng và phát triển Đà Nẵng, bên cạnh việc tập trung đầu tư xây dựng củng cố hệ thống mốc quốc giới, phát triển cơ sở hạ tầng, xây dựng cửa khẩu, nâng cao đời sống nhân dân các xã biên giới; thành  phố cũng dành sự quan tâm đẩy mạnh hợp tác, hỗ trợ, giúp đỡ về mọi mặt cho tỉnh Xê Kông, Lào - địa phương giáp biên để hai bên cùng nhau xây dựng đường biên giới thật sự trở thành đường biên giới hoà bình, hữu nghị, hợp tác và cùng phát triển nhằm góp phần đảm bảo cho sự phát triển ổn định, bền vững của hai nước. Thành phố Đà Nẵng luôn bám sát các chương trình, dự án, đề án và chỉ đạo của Trung ương cùng với sự đồng hành, hỗ trợ tích cực của Ban Biên giới Chính phủ trước đây và Ủy ban Biên giới Quốc gia - Bộ Ngoại giao sau này, tập trung triển khai thực hiện nghiêm túc, kịp thời, hiệu quả công tác biên giới lãnh thổ tại địa bàn thành phố, đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận, góp phần quan trọng và thành quả chung của công tác biên giới lãnh thổ quốc gia của cả nước.

Trên cơ sở mối quan hệ giữa hai nước Việt Nam và Lào là mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, có 1 không 2 trên thế giới, thành phố luôn khẳng định một quan điểm xuyên suốt, trước sau như một trong mọi hành động là: “Giúp Bạn là tự giúp mình”, Bạn ổn định mình sẽ ổn định, giúp Bạn vừa là trách nhiệm vừa là nghĩa tình. Thành phố Đà Nẵng và tỉnh Xê Kông đã sớm hình thành cơ chế phối hợp để thực hiện tốt các văn kiện pháp lý về biên giới giữa Chính phủ hai nước; Ban Chỉ đạo công tác biên giới hai địa phương luôn duy trì các cuộc họp thường kỳ để đánh giá tình hình công tác biên giới và đề ra các biện pháp, giải pháp giải quyết các vấn đề mang tính chiến lược, lâu dài cũng như nhanh chóng, kịp thời giải quyết những vấn đề nảy sinh ở khu vực biên giới hai bên. Thành phố đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi ưu tiên phát triển khu vực biên giới; tập trung hợp tác, đầu tư, hỗ trợ, viện trợ về mọi mặt cho nhân dân khu vực biên giới của tỉnh giáp biên Xê Kông, Lào; tăng cường giao lưu nhân dân, thắt chặt tình đoàn kết hữu nghị, quan hệ họ hàng với nhau giữa cư dân hai bên biên giới. Thời gian qua, công tác quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia giữa Đà Nẵng và Xê Kông luôn thuận lợi, tạo được sự đồng thuận, ủng hộ cao trong giải quyết các vấn đề liên quan ở khu vực biên giới lãnh thổ hai địa phương trên tinh thần đoàn kết, hữu nghị, tôn trọng lẫn nhau và đảm bảo đúng quy định theo các cam kết của hai bên cũng như quy định luật pháp của mỗi nước. Nhờ đó, tuyến biên giới trên bộ giữa thành phố Đà Nẵng với tỉnh Xê Kông, Lào luôn ổn định, chưa để xảy ra xung đột hay nảy sinh vấn đề phức tạp ngoài tầm kiểm soát. 

Trong chặng đường 50 năm qua, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, sự quan tâm chỉ đạo quyết liệt, hiệu quả của Chính phủ, sự chỉ đạo, quan tâm hỗ trợ của Bộ Ngoại giao nói chung và Uỷ ban Biên giới quốc gia nói riêng, cùng với sự quyết tâm, nỗ lực của toàn bộ hệ thống chính trị, thành phố Đà Nẵng đã triển khai thực hiện được nhiều nội dung quan trọng trong công tác quản lý biên giới lãnh thổ tại địa phương, tạo ra nhiều cơ hội mới nhằm phục vụ tốt công tác đảm bảo quốc phòng, an ninh cũng như phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và khu vực; một số kết quả nổi bật là: 

Thứ nhất, thành phố Đà Nẵng đã hoàn thành toàn bộ công việc liên quan đến giải quyết vấn đề người di cư tự do và kết hôn không giá thú trong vùng biên giới Việt Nam - Lào, thuộc địa bàn giữa thành phố Đà Nẵng và tỉnh Xê Kông theo đúng lộ trình quy định, việc hoàn thành toàn bộ công tác này có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc xác định rõ danh phận của hàng ngàn cư dân sinh sống hai bên biên giới đã tồn tại nhiều bất cập trong mấy chục năm qua. Tất cả các trường hợp sinh sống ở hai bên biên giới thuộc diện di cư tự do và kết hôn không giá thú đã được cấp quốc tịch, các giấy tờ tuỳ thân theo quy định để trở thành công dân của mỗi nước; giúp thuận lợi trong việc đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ hợp pháp của công dân cũng như thực hiện các chế độ, chính sách cho đồng bào dân tộc thiểu số ở khu vực biên giới cũng như thuận lợi trong công tác quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia.

Thứ hai, trước tháng 4/1999, thành phố chưa có bất kỳ cửa khẩu biên giới đất liền nào; giao thông đi lại giữa biên giới và đồng bằng rất cách trở; được sự quan tâm ủng hộ của Chính phủ mà trực tiếp là Ban Biên giới Chính phủ nay là Ủy ban Biên giới quốc gia - Bộ Ngoại giao; sự quyết tâm của địa phương cùng với sự phối hợp chặt chẽ của tỉnh Xê Kông; đến tháng 4/1999, được sự đồng ý của hai Chính phủ Việt Nam - Lào, hai tỉnh Quảng Nam - Xê Kông đã mở cặp cửa khẩu phụ Nam Giang (thuộc xã La Dê, huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam) - Đắc Tà Ọoc (thuộc bản Đắc Tà Oọc Nọi, huyện Đắc Chưng, tỉnh Xê Kông, Lào). Đến tháng 02/2006, cặp cửa khẩu phụ Nam Giang - Đắc Tà Ọoc được Chính phủ hai nước Việt Nam - Lào quyết định nâng cấp lên thành cửa khẩu chính và ngày 14/8/2021, cặp cửa khẩu phụ Nam Giang - Đắc Tà Ọoc được Chính phủ hai nước Việt Nam - Lào quyết định nâng cấp lên thành cửa khẩu quốc tế. Bên cạnh đó, ngày 25/4/2013, tỉnh Quảng Nam và tỉnh Xê Kông cũng phối hợp mở và khai trương cặp cửa khẩu phụ Tây Giang - Kà Lừm. Việc nỗ lực hình thành, xây dựng 02 cặp cửa khẩu trên tuyến biên giới đất liền có ý nghĩa quan trọng trong công tác quản lý và bảo vệ biên giới quốc gia, giúp đảm bảo quốc phòng- an ninh ở khu vực biên giới và mở ra nhiều cơ hội trong việc kết nối các tỉnh Nam Lào với vùng kinh tế trọng điểm miền Trung để giúp các địa phương phát triển. Từ khi có cửa khẩu Nam Giang, nhiều công trình, dự án lớn được triển khai qua cửa khẩu này; hiện nay, cửa khẩu quốc tế Nam Giang ngoài việc kết nối giao thương, thực hiện thủ tục xuất - nhập cảnh, xuất - nhập khẩu hàng hoá qua biên giới thì còn gánh vác trách nhiệm trong việc thực hiện mua bán điện từ Lào về Việt Nam với các nhà máy điện có công suất rất lớn được đầu tư tại huyện Đắc Chưng, tỉnh Xê Kông, Lào như: Dự án điện gió Mosoon, dự án thuỷ điện Nam Emun, dự án thuỷ điện Xê Ka Mản 3…trở thành cầu nối quan trọng trong việc kết nối kinh tế, thương mại, đầu tư, du lịch…Việt - Lào. 

Thứ ba, thành phố Đà Nẵng đã tích cực triển khai thực hiện công tác tăng dày và tôn tạo 60 cột mốc biên giới, bao gồm tôn tạo 17 cột mốc cũ thành cột mốc Trung, tăng dày 42 cột mốc Tiểu và 01 cột mốc Đại. Quá trình thực hiện đã bám sát chỉ đạo, hướng dẫn của Ủy ban liên hợp cắm mốc biên giới Việt Nam - Lào, Ủy ban Biên giới quốc gia - Bộ Ngoại giao và đã hoàn thành trước thời hạn 6 tháng. Việc hoàn thành toàn bộ công tác tăng dày và tôn tạo mốc quốc giới tại địa phương có ý nghĩa quan trọng, giúp định hình rõ đường biên giới, xác định rõ về mặt pháp lý cũng như trên thực địa về đường biên giới hai bên, tránh để xảy ra các tranh chấp về biên giới, lãnh thổ và giúp thuận lợi trong việc quản lý, bảo vệ biên giới lãnh thổ quốc gia. 

Trong thời gian tới, với nguồn lực, tiềm năng và vị thế mới, thành phố Đà Nẵng sẽ tiếp tục quan tâm thực hiện tốt công tác quản lý biên giới trên đất liền, xây dựng đường biên giới hòa bình - hữu nghị với tỉnh Sê Kông, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, góp phần cùng với cả nước giữ vững bờ cõi, biên cương mà cha ông các thế hệ đã dày công vun đắp, xây dựng. Tập trung tuyên truyền giáo dục nhân dân khu vực biên giới thành phố Đà Nẵng và tỉnh Xê Kông nắm vững và chấp hành tốt quy định của pháp luật mỗi bên; phối hợp đảm bảo an ninh chính trị, an toàn xã hội ở khu vực biên giới, bảo vệ tuyệt đối an toàn đường biên, cột mốc; tiếp tục triển khai các biện pháp nhằm chấm dứt tình trạng người kết hôn không giá thú trong vùng biên giới hai tỉnh. Các lực lượng chức năng cần tiếp tục duy trì nắm chắc thông tin ở khu vực biên giới ở hai địa phương, chủ động xây dựng các phương án để xử lý kịp thời nhằm không để xảy ra các tình huống bị động, bất ngờ ở khu vực biên giới. Bên cạnh đó, cần tiếp tục triển khai thực hiện đồng bộ các giải pháp để phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân các xã biên giới, tập trung đầu tư hoàn thành sớm quốc lộ 14D để thúc đẩy giao thương qua cặp Cửa khẩu quốc tế Nam Giang - Đắc Óoc; đồng thời tiếp tục hoàn thiện các cơ chế hỗ trợ đối với tỉnh Xê Kông, Lào một cách hiệu quả, căn cơ để giúp cho Bạn phát triển kinh tế xã hội, nâng cao đời sống nhân dân. 

Thành tựu công tác biên giới lãnh thổ trong 50 năm qua là vô cùng to lớn, những kết quả nổi bật đạt được của thành phố Đà Nẵng là mảnh ghép quan trọng trong bức tranh tổng thể của công tác biên giới lãnh thổ quốc gia của đất nước. Những quyết sách sáng suốt, mang tầm chiến lược, sự quan tâm chỉ đạo của các cấp các ngành đã giúp giải quyết nhiều vấn đề quan trọng liên quan đến công tác quản lý, bảo vệ biên giới lãnh thổ quốc gia; mở ra nhiều cơ hội mới phục vụ cho sự phát triển bền vững, ổn định, lâu dài. Tình hình thế giới và khu vực đang có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường; tranh chấp, xung đột vũ trang, các vấn đề liên quan đến biên giới lãnh thổ vẫn hiện hữu; vì vậy, tiếp tục phát huy và bảo vệ thành quả đạt được cần tập trung cho công tác quản lý, bảo vệ biên giới lãnh thổ quốc gia trong tình hình mới là công việc thường xuyên và có ý nghĩa sống còn; vì vậy, các cấp, các ngành từ Trung ương đến địa phương cần tiếp tục dành sự quan tâm và ưu tiên cho công tác biên giới lãnh thổ trong thời gian tới nhằm thực hiện tốt yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.