Biên giới lãnh thổ

1. Hoạt động của Lãnh đạo cấp cao

Bên lề Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 42 tại thành phố Labuan Bajo, Indonesia (từ 9-11/5), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã có các cuộc gặp song phương với lãnh đạo 8 nước gồm Tổng thống Indonesia Joko Widodo, Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, Thủ tướng Campuchia Hun Sen, Quốc vương Brunei Hassanal Bolkiah; Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long; Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim; Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr.; Thủ tướng Timor Leste Taur Matan Ruak.

Tại các cuộc tiếp xúc, Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng lãnh đạo các nước nhất trí duy trì đoàn kết, vai trò trung tâm và lập trường chung của ASEAN trong vấn đề Biển Đông; thực thi đầy đủ DOC, thúc đẩy sớm đạt được một COC hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982; thảo luận việc thực hiện các thỏa thuận, cam kết và các biện pháp tăng cường hợp tác, với các nội dung cụ thể, thực chất như tăng cường hợp tác biển, trong đó có việc triển khai Đường dây nóng hỗ trợ hoạt động nghề cá và chia sẻ thông tin thực thi pháp luật trên biển với Indonesia;^[1] làm sâu sắc hơn hợp tác trong các lĩnh vực mà Việt Nam và Philippines có tiềm năng và thế mạnh, trong đó có phát triển kinh tế biển;^[2] lập cơ chế tham vấn và quản lý về biển, xem xét tiến tới lập đường dây nóng để tạo thuận lợi giải quyết các vấn đề phát sinh trên biển với Malaysia;^[3] tiến tới sớm ký kết Bản ghi nhớ về hợp tác nông nghiệp và thủy sản giữa hai nước, duy trì hiệu quả đường dây nóng hỗ trợ hoạt động nghề cá với Brunei.^[4]

- Ngày 12/5, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tiếp Tổng thư ký Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) Kitack Lim. Người đứng đầu Chính phủ khẳng định Việt Nam là quốc gia thành viên có trách nhiệm trong thực thi các công ước quốc tế nói chung và công ước quốc tế về hàng hải nói riêng; đề nghị IMO tiếp tục thúc đẩy hợp tác giữa Việt Nam và các quốc gia thành viên trong lĩnh vực hợp tác hàng hải, hỗ trợ Việt Nam nâng cao năng lực về hàng hải, trong đó có công tác đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngành hàng hải, kiện toàn hệ thống pháp luật hàng hải và tham gia ký kết, triển khai các điều ước quốc tế về hàng hải nhằm bảo đảm an toàn hàng hải, an ninh hàng hải và quyền tự do hàng hải, bảo vệ môi trường biển, đảm bảo quyền tự do đi lại trên biển được thông suốt, thuận lợi. Tổng Thư ký IMO đồng tình cao với các quan điểm của Thủ tướng Chính phủ; cho biết IMO sẽ tích cực triển khai các đề xuất hợp tác theo ý kiến của Thủ tướng, nhất là trong hỗ trợ đào tạo nhân lực.[5]

- Ngày 9/5 tại tại Jakarta (Indonesia), Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn đã tham dự các Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN, Hội đồng Cộng đồng Chính trị - An ninh ASEAN 26 và Hội đồng Điều phối ASEAN 33.

Phát biểu tại các hội nghị trên, Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn hoan nghênh và đề nghị thúc đẩy hợp tác mạnh mẽ và hiệu quả hơn nữa trong các lĩnh vực hợp tác biển, ứng phó với ô nhiễm môi trường biển, rác thải biển, tội phạm xuyên quốc gia, dịch bệnh…; bày tỏ ủng hộ sáng kiến của Chủ tịch Indonesia trong việc xuất bản Tài liệu thường niên ASEAN về hợp tác biển.

Trao đổi về tình hình quốc tế, khu vực, Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn tái khẳng định lập trường nguyên tắc của ASEAN về Biển Đông, nhấn mạnh tinh thần trách nhiệm của từng nước xây dựng Biển Đông thành vùng biển hòa bình, an toàn và ổn định, kêu gọi các nước duy trì đối thoại, tăng cường lòng tin, giải quyết hòa bình tranh chấp dựa trên luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982. Việt Nam cùng ASEAN và Trung Quốc cam kết tuân thủ thực hiện đầy đủ và hiệu quả DOC, phấn đấu sớm đạt được COC thực chất, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982.[6]

- Ngày 11/5, Đối thoại Chiến lược cấp Thứ trưởng Ngoại giao-Quốc phòng lần thứ 8 giữa Việt Nam và Australia đã diễn ra tại Hà Nội. Hai bên đã cùng trao đổi thông tin, chia sẻ quan điểm về các vấn đề chiến lược, an ninh khu vực, quốc tế cùng quan tâm, trong đó có cấu trúc khu vực châu Á-Thái Bình Dương, hợp tác Tiểu vùng Mekong… Phía Australia khẳng định lại lập trường ủng hộ giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông bằng biện pháp hòa bình, tôn trọng luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS 1982; nhất trí các bên cần duy trì an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông; nghiêm túc thực hiện DOC và xây dựng COC hiệu quả, hiệu lực, phù hợp với luật pháp quốc tế.[7]

2. Diễn đàn Bộ trưởng giữa Liên minh châu Âu (EU) và Khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tại Thụy Điển (13/5)

Tại Hội nghị, các nhà lãnh đạo ASEAN đã ra Tuyên bố Chủ tịch, khẳng định lại tầm quan trọng của việc duy trì và thúc đẩy hòa bình, an ninh, ổn định, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông; tái khẳng định sự cần thiết theo đuổi giải pháp hòa bình trong giải quyết các tranh chấp, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS năm 1982; nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực hiện đầy đủ và hiệu quả DOC, đồng thời tái khẳng định sự cần thiết tăng cường lòng tin và sự tin tưởng lẫn nhau, tránh các hoạt động có thể làm phức tạp hoặc leo thang tranh chấp và ảnh hưởng đến hòa bình và ổn định ở Biển Đông. Các nhà lãnh đạo ASEAN hoan nghênh sáng kiến thúc đẩy đàm phán COC, trong đó có đề xuất xây dựng các hướng dẫn nhằm đẩy nhanh việc sớm hoàn tất COC thực chất và hiệu quả; nhấn mạnh sự cần thiết duy trì và thúc đẩy môi trường thuận lợi cho đàm phán...[8]

3. Diễn đàn Bộ trưởng giữa Liên minh châu Âu (EU) và Khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tại Thụy Điển (13/5)

Diễn đàn có sự tham dự của 27 Bộ trưởng Ngoại giao/Trưởng đoàn các nước thuộc EU và 26 nước khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, đại diện một số tổ chức quốc tế và các đối tác khác.

Đánh giá về cục diện an ninh ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, các trưởng đoàn chia sẻ những thách thức an ninh phức tạp và đa chiều tác động tới EU và khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đồng thời khẳng định cam kết đối với trật tự quốc tế dựa trên luật pháp quốc tế, tuân thủ Hiến chương Liên hợp quốc; nhất trí tăng cường hợp tác ứng phó với các thách thức chung nhằm bảo đảm an ninh khu vực, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển. Các đại biểu nêu cao tầm quan trọng của hợp tác an ninh hàng hải, bảo đảm quyền tự do hàng hải và hàng không phù hợp UNCLOS 1982 trên các vùng biển tại Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, trong đó có Biển Hoa Đông và Biển Đông. Các trưởng đoàn cũng thảo luận về một số lĩnh vực hợp tác tiềm năng như an ninh mạng, quản lý thông tin giả, và phòng chống hoạt động đánh bắt cá trái phép IUU.[9]

[1] https://www.vietnamplus.vn/viet-nam-thuc-day-hon-nua-quan-he-doi-tac-chien-luoc-voi-indonesia/861563.vnp

[2] https://www.vietnamplus.vn/hoi-nghi-asean-thu-tuong-pham-minh-chinh-gap-tong-thong-philippines/861748.vnp

[3] https://www.vietnamplus.vn/viet-nammalaysia-phoi-hop-chat-che-xay-dung-cong-dong-asean-vung-manh/861727.vnp

[4] https://www.vietnamplus.vn/viet-nambrunei-thuc-day-tang-truong-thuong-mai-da-dang-va-can-bang/861658.vnp

[5] https://www.vietnamplus.vn/thu-tuong-pham-minh-chinh-tiep-tong-thu-ky-to-chuc-hang-hai-quoc-te/862220.vnp

[6] https://www.vietnamplus.vn/cac-ngoai-truong-ra-soat-cong-tac-chuan-bi-cho-hoi-nghi-asean-42/861485.vnp

[7] https://www.vietnamplus.vn/duy-tri-hieu-qua-hop-tac-ngoai-giaoquoc-phong-viet-namaustralia/862016.vnp

[8] https://www.vietnamplus.vn/tai-khang-dinh-tam-quan-trong-cua-duy-tri-hoa-binh-an-ninh-bien-dong/862020.vnp

[9] https://www.vietnamplus.vn/doan-viet-nam-du-dien-dan-an-do-duongthai-binh-duong-tai-stockholm/862500.vnp