Biên giới lãnh thổ

Đã tròn 2 năm kể từ khi đi vào hoạt động, Nhà trưng bày Hoàng Sa (quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng) là minh chứng rõ nét về lịch sử quá trình khai phá, xác lập và bảo vệ chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Quay mặt ra biển với tiền cảnh là lá cờ đỏ sao vàng, Nhà trưng bày Hoàng Sa là biểu tượng khát vọng về bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Việt Nam.

Nhà trưng bày Hoàng Sa không chỉ có các nhà nghiên cứu tìm đến, mà còn thu hút rất nhiều khách tham quan. Ảnh: Đình Tăng

Đa dạng nguồn tư liệu, hiện vật

Nhà trưng bày Hoàng Sa có tổng diện tích xây dựng 2.000m2 với 3 tầng, trong đó, khu vực trưng bày có diện tích hơn 1.500m2 với khoảng hơn 300 đơn vị hiện vật. Ngoài ra, ở đây còn có một lượng lớn hiện vật khác đang được lưu giữ tại kho chờ được sắp xếp. Riêng với hơn 300 đơn vị hiện vật đang được trưng bày, giới thiệu, là những hiện vật được lựa chọn, tiêu biểu cho từng giai đoạn và có tính tượng trưng, vừa có thông tin, vừa đẹp về hình thức, hài hòa giữa tài liệu bản đồ, tài liệu giấy và tài liệu hình ảnh để trưng bày. 

Các hiện vật, tư liệu giới thiệu tổng quan về Hoàng Sa qua các thời kỳ, không gian trưng bày, giới thiệu tại đây được bố trí thành 5 chủ đề theo tuyến lịch sử để thấy được sự quản lý liên tục của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa gồm: Tư liệu và bản đồ Hoàng Sa trước thời Nguyễn; tư liệu và bản đồ Hoàng Sa trong thời Nguyễn; tư liệu và bản đồ Hoàng Sa dưới thời Pháp thuộc; Hoàng Sa dưới thời Việt Nam Cộng hòa; Hoàng Sa từ sau năm 1975 tới nay.

Để có được “vốn tài sản” trên, từ nhiều năm qua, UBND huyện đảo Hoàng Sa đã kêu gọi và tiếp nhận các hiện vật, tư liệu của các tổ chức, cá nhân là các nhà nghiên cứu, nhà khoa học, người sưu tầm trong và ngoài nước có sở hữu các tài liệu liên quan đến chủ quyền Hoàng Sa và Trường Sa cũng như nhiều bằng chứng pháp lý khác khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo này. Trong đó, phải nhắc đến Viện Nghiên cứu Hán Nôm, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia 1, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia 4..., đây là những nơi lưu giữ nhiều tài liệu gốc về Hoàng Sa. Thời gian qua, các đơn vị này đã trao tặng lại hoặc phối hợp phục chế từ nguyên bản những tài liệu gốc có liên quan mà các đơn vị này lưu giữ để giao cho Nhà trưng bày Hoàng Sa bổ sung vào hệ thống tư liệu, hiện vật nhằm giới thiệu rộng rãi đến công chúng và du khách trong nước, quốc tế. 

Bên cạnh đó, nhiều nhà khoa học quốc tế khi đến đây cũng đã tạo sự kết nối, giúp chúng ta tiếp cận được nhiều nguồn tư liệu quý đang được lưu trữ ở nước ngoài. Nhiều người đã trao tặng lại các công trình nghiên cứu của họ liên quan đến Hoàng Sa, Trường Sa để trưng bày, giới thiệu tại đây...

Điểm đến hấp dẫn

Từ khi chiếc tàu cá ĐNa 90152 - con tàu bị tàu Trung Quốc đâm chìm vào chiều 26/5/2014 trên vùng biển Hoàng Sa của Việt Nam được đưa vào trưng bày, Nhà trưng bày Hoàng Sa đã thu hút sự quan tâm của nhiều du khách. Trước đó, UBND thành phố Đà Nẵng xác định, mục đích đưa con tàu này vào trưng bày ở đây là tạo thêm điểm nhấn bên cạnh hệ thống các tư liệu, hiện vật liên quan đến chủ quyền về Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam. Con tàu này chính là nguồn tư liệu đặc biệt, có giá trị để minh chứng, tố cáo sự hung hăng, bất chấp luật pháp quốc tế và tội ác của tàu Trung Quốc đâm chìm tàu cá của ngư dân Việt Nam ngay chính trên ngư trường truyền thống của Việt Nam. 

Lượng khách đến tham quan, tìm hiểu tại Nhà trưng bày Hoàng Sa rất đa dạng, từ khách trong nước đến khách quốc tế như Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản và nhiều nước châu Âu. Đông đảo nhất là sinh viên, học sinh đến từ các trường ở Đà Nẵng và nhiều tỉnh lân cận đến tham quan theo hợp tác giữa Nhà trưng bày Hoàng Sa với ngành giáo dục các địa phương. Thông qua hợp tác này đã góp phần đẩy mạnh giáo dục truyền thống cũng như tăng cường giáo dục lịch sử địa phương, trong đó có lịch sử về Hoàng Sa và Trường Sa. Đặc biệt, các đoàn công tác từ các bộ, ngành Trung ương và các tỉnh, thành phố trong cả nước khi đến làm việc tại Đà Nẵng cũng được thành phố bố trí đến tham quan. 

Vì thế, Nhà trưng bày Hoàng Sa đã trở thành một địa điểm mang tính đối ngoại, du lịch, lịch sử tại Đà Nẵng thời gian qua.

Theo Tiến sĩ Lê Tiến Công, Phó Giám đốc Nhà trưng bày Hoàng Sa, khi đến đây tham quan, tìm hiểu, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu rất quan tâm, đánh giá cao mô hình và hệ thống hiện vật trưng bày, giới thiệu tại đây; đồng thời, nhiều người cũng đã có những góp ý để Nhà trưng bày Hoàng Sa tiếp tục cải tiến, tổ chức sắp xếp, trưng bày và giới thiệu các tư liệu, hiện vật thật sự phong phú, khoa học và chất lượng hơn. Đây thực sự là sự tương tác hai chiều rất thiết thực, có giá trị mà khách tham quan cũng như đội ngũ cán bộ làm việc tại đây rất cần. Với ý tưởng ban đầu khi xây dựng, Nhà trưng bày Hoàng Sa nhằm quảng bá, giới thiệu tư liệu về Hoàng Sa, xem đây như một nhà truyền thống. Tuy nhiên, theo thời gian hoạt động, hiệu quả mang lại rất nhiều mặt, nhất là trong giáo dục truyền thống và tạo ra điểm tham quan để giới thiệu về lịch sử Hoàng Sa, Trường Sa, về biển, đảo Việt Nam và truyền thống đấu tranh cách mạng của nhân dân ta...

Xuất phát từ thực tế đó, đến nay, lãnh đạo thành phố Đà Nẵng và các ngành chức năng có liên quan nhận thấy cần phải tiếp tục bổ sung, mở rộng và hoàn thiện công năng của Nhà trưng bày Hoàng Sa. Hướng ưu tiên và chủ yếu là chủ động bố trí không gian và sắp xếp tư liệu, hiện vật khoa học, hợp lý hơn, tránh trưng bày giàn trải mà tập trung hơn theo các chủ đề...; đồng thời, mở rộng một số vị trí để có thêm không gian trưng bày, giới thiệu đến khách tham quan, kể cả không gian dành cho đối tượng khách là trẻ em để giúp các em trải nghiệm, hiểu sâu sắc và ấn tượng hơn về lịch sử Hoàng Sa của Việt Nam./.