Phát triển du lịch: Thách thức bảo tồn các giá trị văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số

09/03/2021 17:18

Việt Nam là quốc gia đa dân tộc với 54 dân tộc anh em, trong đó có 53 dân tộc thiểu số sinh sống trên một địa bàn rộng lớn. Phần lớn cư trú tại miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng.

Thời gian qua, để hỗ trợ đồng bào tháo gỡ khó khăn, cải thiện đời sống nhà nước đã triển khai thực hiện nhiều chính sách và giải pháp. Trong đó, phát triển du lịch tại miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo được định hướng không chỉ là đòn bẩy cải thiện đời sống cho đồng bào dân tộc thiểu số mà còn là để bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống nơi đây.

 

Các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số là nguồn tài nguyên vô giá để phát triển du lịch

Cho đến nay, các hoạt động bảo tồn văn hóa dân tộc gắn phát triển du lịch gắn với đồng bào dân tộc thiểu số đã đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, ngoài những tác động tích cực mà hoạt động du lịch mang lại, xu hướng thương mại hóa trong hoạt động du lịch đã và đang tác động tiêu cực đến các giá trị văn hóa truyền thống của các cộng đồng. Thực trạng này đang là hồi chuông cảnh báo để các địa phương tiếp tục phải có những giải pháp kịp thời trong khai thác, phát triển du lịch bền vững.

Ông Hoàng Nhân Chính –Trưởng ban thư ký Hội đồng Tư vấn du lịch (TAB) đã có cuộc chia sẻ với phóng viên về vấn đề trên.

Kho tàng văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới được coi là nguồn tài nguyên vô giá để phát triển du lịch. Theo ông, đến nay khối di sản văn hóa này đã được khai thác ra sao? Yếu tố bền vững đã được đẩy mạnh, coi trọng?

Thời gian qua, du lịch Việt Nam đã có sự phát triển rất ấn tượng, Việt Nam trở thành điểm đến hàng đầu trong khu vực, có sức hút rất lớn với nhiều thị trường trên thế giới. Để tạo được sức hút này với du khách quốc tế, ngoài cảnh quan thiên nhiên, sức hấp dẫn lớn nhất chắc chắn rằng đến từ các giá trị lịch sử, văn hóa di sản, nhất là sự độc đáo, giàu bản sắc của văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số.

Việt Nam là quốc gia đa dân tộc với 54 dân tộc anh em, trong đó có 53 dân tộc thiểu số sinh sống trên một địa bàn rộng lớn, mỗi cộng đồng dân tộc mang những nét văn hóa độc đáo riêng có. Rõ ràng, đối với khách du lịch, nhất là khách quốc tế khi đặt chân đến Việt Nam họ sẽ được trải nghiệm, được xem một bộ phim sống động nhất về văn hóa.

Đến nay trong dòng chảy cuồn cuộn của cuộc sống hiện đại, nhưng nhiều cộng đồng dân tộc vẫn giữ được bản sắc riêng từ trang phục, ẩm thực, sinh hoạt, lễ hội truyền thống của dân tộc mình. Và các giá trị văn hóa này được các địa phương khai thác, phát triển du lịch rất hiệu quả, không chỉ quảng bá được văn hóa bản địa, mà còn cải thiện cuộc sống, nâng cao mức sống cho đồng bào, trở thành đòn bẩy, chủ lực cho tăng trưởng kinh tế của địa phương.

Như chúng ta biết, mục tiêu của du lịch là phát triển bền vững, vấn đề này thể hiện trên nhiều nguyên tắc, khía cạnh, trong đó có ba nguyên tắc trọng tâm: Một là, phát triển đem lại nguồn lợi về kinh tế cho nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng người dân địa phương. Thứ hai, là bảo vệ được môi trường của điểm đến, của cộng đồng. Thứ ba, là bảo vệ tính đa dạng văn hóa của điểm đến.

Trong đó, mục tiêu bảo vệ văn hóa xã hội của bản địa của điểm đến theo tôi đã và đang được quan tâm, đề cao; và thời gian tới đây thì yếu tố này cần phải đẩy mạnh từ trong nhận thức đến hành động. Theo đó, việc chúng ta biến di sản thành tài sản nhưng phải làm sao bảo tồn được các giá trị nguyên gốc của văn hóa. Bởi, du lịch là hoạt động có sự giao lưu, giao thoa các nền văn hóa rất lớn, khách du lịch thường đi từ nơi khác đến, mang theo các giá trị văn hóa khác biệt, một mặt tạo cơ hội giao lưu, hiểu biết thêm các nền văn hóa, nhưng mặt khác sẽ có những cư xử, tác động tiêu cực đến văn hóa bản địa, của điểm đến.

Từ thực tế này cho thấy, bảo tồn các giá trị văn hóa trong phát triển du lịch đang có thách thức rất lớn. Do đó, vấn đề đặt ra hiện nay là làm sao hạn chế được các nguy cơ khi có sự giao thoa, tiếp biến của nhiều nền văn hóa với nhau; đồng thời làm sao gia tăng được sự hiểu biết lẫn nhau giữa du khách và dân cư sở tại.

Hiện nhiều địa phương, vì mục tiêu kinh tế mà phát triển du lịch quá nóng dẫn tới nhiều hệ lụy, trong đó xu hướng thương mại đang làm mất đi nhiều nét đẹp văn hóa, gây khó khăn cho bảo tồn nguyên gốc các giá trị của cộng đồng? Ông đánh giá gì về thực trạng này?

Đây là thực trạng đang diễn ra khá nhiều ở các điểm đến hiện nay. Bằng chứng là để phục vụ du khách, không ít phong tục, tập quán, sinh hoạt văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số đã được dàn dựng, tái hiện lại nhưng không giữ được vẻ đẹp như vốn có mà đã pha tạp, lai căng.

Xu hướng thương mại hóa trong hoạt động du lịch cũng đang khiến nhiều nét đẹp văn hóa không còn được bảo tồn nguyên gốc. Chẳng hạn, trang phục truyền thống của nhiều đồng bào dân tộc vốn là sản phẩm được làm thủ công bằng vải tự dệt, thêu tay tỉ mỉ nay đã được thay thế bằng các loại vải nhập khẩu hay trang phục may sẵn; không ít sản phẩm lưu niệm được gọi là đặc trưng vùng, miền lại được nhập về từ nơi khác… Đây là tác hại xấu, đáng lo ngại của phát triển du lịch.

Mặt khác, có thể nêu ví dụ một ngày nào đó, tại Sa Pa (Lào Cai), Hà Giang khi cộng đồng không thích mặc đồ truyền thống, không còn mặn mà với nghề dệt thổ cẩm, đan lát, không tham gia các phiên chợ thì chắc chắn rằng, sức hấp dẫn của điểm đến đã mất đi. Do đó, mỗi địa phương, mỗi doanh nghiệp, cộng đồng phải nhận diện được các nguy cơ ảnh hưởng đến các giá trị văn hóa truyền thống khi khai thác, phát triển du lịch; xây dựng được giải pháp giúp giữ được bản sắc dân tộc của vùng. Thậm chí, cần có những chế tài xử lý nghiêm các vi phạm làm ảnh hưởng đến các giá trị văn hóa, qua đó tạo tính răn đe và tránh được xu hướng thương mại hóa trong du lịch.

Vậy theo ông cách làm nào các địa phương cần hướng tới để vừa phát triển du lịch, vừa bảo tồn được các giá trị văn hóa của cộng đồng?

Chúng ta luôn quan tâm và quán triệt mục tiêu trong quá trình phát triển du lịch đó là phải chú trọng, quan tâm đến tính bền vững vừa phải làm sao để phát triển kinh tế, vừa bảo tồn được văn hóa truyền thống, nhất là điểm đến có đồng bào dân tộc thiểu số.

Gần đây, có một số bài học rất hay về khai thác các giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số. Như tại Hà Giang đã có một tổ chức quốc tế đến từ Pháp dày công tìm hiểu hoa văn, cách thức dệt thổ cẩm của đồng bào nơi đây. Quá trình tìm hiểu họ ghi chép tỷ mỉ, số hóa lại nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào, ngoài để nghiên cứu họ còn chuyển cho người dân địa phương lưu giữ cách thức dệt của cộng đồng mình với mục đích là giúp bà con bảo tồn, gìn giữ và tránh được sự xâm lấn của cách dệt thổ cảm từ nơi khác đến.

Không chỉ nghề dệt thổ cẩm, mà còn rất nhiều nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số được khách du lịch quốc tế rất ưa thích như kiến trúc nhà ở, nông cụ sản xuất, góc bếp, các phong tục như nhuộm răng đen... Vì vậy, từ cách làm này của bạn bè quốc tế chúng ta có thể học hỏi, áp dụng và sáng tạo thêm nhiều cách làm mới để giúp bà con dân tộc thiểu số lưu giữ lại nguyên gốc các giá trị văn hóa của cộng đồng, bản sắc riêng có của mình. Từ đó, chúng ta có thể yên tâm bảo tồn kho tàng văn hóa, thúc đẩy phát triển du lịch bền vững, mang lại nguồn sinh kế lâu dài cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Xin cảm ơn ông!

Nguồn: congthuong.vn
Cùng chuyên mục
Long An: Khánh thành 17 cầu nông thôn ở huyện biên giới Tân Hưng, Vĩnh Hưng
Long An: Khánh thành 17 cầu nông thôn ở huyện biên giới Tân Hưng, Vĩnh Hưng

Ngày 15/4, Tạp chí Nông thôn Việt phối hợp với UBND huyện Tân Hưng và huyện Vĩnh Hưng (tỉnh Long An) tổ chức lễ khánh...

Tăng cường phòng, chống dịch COVID-19 xâm nhập qua biên giới
Tăng cường phòng, chống dịch COVID-19 xâm nhập qua biên giới

Trước diễn biến phức tạp của dịch COVID-19 bùng phát đợt thứ 3 tại Campuchia, UBND tỉnh Đắk Nông chỉ đạo Bộ Chỉ huy Bộ...

Kiên Giang hỗ trợ người gốc Việt tại Campuchia gặp khó khăn vì dịch COVID-19
Kiên Giang hỗ trợ người gốc Việt tại Campuchia gặp khó khăn vì dịch COVID-19

Chiều 15/4, tại Cửa khẩu quốc tế Hà Tiên, ông Nguyễn Việt Thông - Phó Giám đốc Sở Ngoại vụ tỉnh Kiên Giang, đại diện...

Quân và dân trên đảo Trường Sa đã sẵn sàng cho ngày hội bầu cử
Quân và dân trên đảo Trường Sa đã sẵn sàng cho ngày hội bầu cử

Đoàn công tác của Uỷ ban Bầu cử tỉnh Khánh Hòa vừa kiểm tra công tác chuẩn bị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa...

Lai Châu đẩy mạnh tuyên truyền bầu cử vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới
Lai Châu đẩy mạnh tuyên truyền bầu cử vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới

Còn hơn một tháng nữa đến ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021 -...

Một mô hình bảo vệ môi trường biển hiệu quả
Một mô hình bảo vệ môi trường biển hiệu quả

Đã hơn 1 tháng nay, các phương tiện xuất bến qua Trạm Kiểm soát Biên phòng Mân Quang, Đồn Biên phòng Sơn Trà, BĐBP Đà...

Khai trương du lịch biển Quảng Trị trong lễ hội “Thống nhất non sông”
Khai trương du lịch biển Quảng Trị trong lễ hội “Thống nhất non sông”

Dịp 30/4 năm nay, trong khuôn khổ Lễ hội “Thống nhất non sông”, tỉnh Quảng Trị sẽ khai trương mùa du lịch biển, đảo năm...

Xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Lào Cai tăng 75%
Xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Lào Cai tăng 75%

Hoạt động xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Lào Cai tiếp tục có sự tăng trưởng mạnh với giá trị hàng hóa xuất nhập khẩu...

Bình Phước: Đồng bào dân tộc Khmer vui đón Tết Chôl Chnăm Thmây
Bình Phước: Đồng bào dân tộc Khmer vui đón Tết Chôl Chnăm Thmây

Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây của đồng bào dân tộc Khmer diễn ra từ ngày 13 đến 15/4/2021.

Tây Ninh đầu tư trên 1.000 tỷ đồng mở rộng đường ra biên giới, cửa khẩu
Tây Ninh đầu tư trên 1.000 tỷ đồng mở rộng đường ra biên giới, cửa khẩu

Ông Đặng Xuân Trường, Giám đốc Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng ngành giao thông tỉnh Tây Ninh cho biết, năm 2021...

Khánh Hòa hút khách bằng điểm đến an toàn, đậm sắc màu văn hóa
Khánh Hòa hút khách bằng điểm đến an toàn, đậm sắc màu văn hóa

Hơn 110 hoạt động văn hóa, thể thao cùng với việc xây dựng điểm đến an toàn sẽ được tỉnh Khánh Hòa triển khai từ...

Tuyên truyền về biển, đảo cho học sinh biên giới biển
Tuyên truyền về biển, đảo cho học sinh biên giới biển

Ngày 12/4, Đồn Biên phòng Phước Tỉnh, BĐBP Bà Rịa - Vũng Tàu tổ chức chương trình tuyên truyền về biển, đảo cho các em...

Quảng Ninh: Trồng 1.000 cây xanh chào mừng giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt - Trung
Quảng Ninh: Trồng 1.000 cây xanh chào mừng giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt - Trung

Tỉnh Đoàn, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh, UBND huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh vừa phối hợp tổ chức lễ ra quân trồng gần 1.000...

Quảng Nam: Tăng cường nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới, biển đảo trong tình hình mới
Quảng Nam: Tăng cường nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới, biển đảo trong tình hình mới

Ngày 8/4, Tỉnh ủy Quảng Nam tổ chức Hội nghị Tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết số 02 của Ban Thường vụ Tỉnh...

Nâng cao năng lực công tác thông tin tuyên truyền và thông tin đối ngoại
Nâng cao năng lực công tác thông tin tuyên truyền và thông tin đối ngoại

UBND tỉnh Phú Yên vừa ban hành Kế hoạch triển khai Quyết định 1191/QĐ-TTg ngày 5/8/2020 về đổi mới và nâng cao năng lực công...

Tin đọc nhiều
Diễn đàn trực tuyến ASEAN-New Zealand lần thứ 28
Tây Ninh đầu tư trên 1.000 tỷ đồng mở rộng đường ra biên giới, cửa khẩu
Khánh Hòa hút khách bằng điểm đến an toàn, đậm sắc màu văn hóa
Triển lãm 100 tác phẩm ảnh nghệ thuật “Tự hào một dải biên cương”
Thủ tướng: Chi viện cho các tỉnh phía Nam có đường biên giới với Campuchia
Bình Định: Tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật phục vụ đồng bào vùng sâu, vùng xa
Hỗ trợ học sinh dân tộc thiểu số, con em ngư dân có hoàn cảnh khó khăn
Quyết liệt ngăn chặn xuất nhập cảnh trái phép
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tham dự phiên Thảo luận mở Cấp cao trực tuyến của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc với chủ đề “Giải quyết các nguy cơ đối với hoà bình và an ninh quốc tế liên quan đến khí hậu”
Bộ đội Biên phòng Đắk Lắk chúc Tết lực lượng bảo vệ biên giới Campuchia
Người nhập cảnh về Việt Nam qua Cửa khẩu quốc tế Hà Tiên tăng nhanh
Đối thoại 3 bên mở rộng giữa các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN và Ngoại trưởng Anh
Quản lý chặt chẽ, ngăn chặn dịch từ hướng biển
Quảng Ninh: Tổ chức hội nghị triển khai Nghị định số 11/2021/NĐ-CP của Chính phủ
Bảo tồn và phát huy nghề thêu, may trang phục dân tộc Mông ở Vân Hồ
Bình Định: Gần 200 như dân được học về kiến thức biển đảo
Củng cố “thế trận lòng dân” khu vực biên giới biển
Công nhận xã Thạnh An, huyện Cần Giờ là xã đảo
Hệ thống Camera-
Việt Nam tái đề cử ứng viên vào Ủy ban Luật pháp quốc tế
Sử dụng hiệu quả tài nguyên, phát triển bền vững kinh tế biển
Nhiều hoạt động vì cộng đồng tại khu vực biên giới tỉnh Đắk Lắk
Phát triển du lịch: Thách thức bảo tồn các giá trị văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số
Tọa đàm “Các xu hướng lớn trên thế giới hậu Covid-19: Kinh nghiệm quốc tế và hàm ý chính sách đối với Việt Nam”
Thủ tướng duyệt Điều chỉnh Quy hoạch Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái đến năm 2040
Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN không chính thức (IAMM)
Tuổi trẻ Kon Tum đồng hành cùng người dân vùng biên giới
Tuổi trẻ Lai Châu triển khai nhiều hoạt động hướng về cộng đồng
Thông tin liên quan Biển Đông từ 24/2-11/3/2021
Bình Phước cần quan hệ láng giềng tốt đẹp với nước giáp biên giới