Những chiến thuyền bảo vệ biển, đảo thời Nguyễn

18/04/2018 19:51

Minh Mạng là Hoàng đế của Vương triều Nguyễn có công đầu mở mang bờ cõi nước Việt. Bản đồ Việt Nam ngày hôm nay gần giống như thời Minh Mạng, các tỉnh, thành nước ta trong vòng vài thập kỷ qua cứ sát sát, nhập nhập để rồi lại gần như trở về với cách phân chia của vị Hoàng đế này, cách đây gần hai thế kỷ.

 

Lăng Hoàng đế Minh Mạng ở Huế. Ảnh: Trịnh Sinh

Ông có công khai phá miền đồng bằng sông Cửu Long, mở rộng cương giới trên đất liền. Nhưng một điều ít ai biết được: Ông là người có tầm nhìn hướng biển đi trước thời đại. Chỉ tiếc là những vị Hoàng đế sau ông lại chủ trương ngược lại: “bế quan tỏa cảng”, không thích nghi được với thời cuộc, để đất nước nhanh chóng bị rơi vào thế cô lập trước làn sóng phương Tây mà rồi kết cục rơi vào tay thực dân Pháp.

Minh Mạng đã sở hữu một đội chiến thuyền mạnh mẽ, đông đảo. Những chiến thuyền này ngày đêm bảo vệ biển đảo. Đôi khi những chiếc thuyền lớn lại còn là thuyền có lầu cao, thỉnh thoảng rước Hoàng đế và Hoàng tộc đi thăm thú vùng biển của đất nước. Hình ảnh của những chiếc chiến thuyền này được tuyển chọn thành 7 loại và được khắc trên 7 trong số 9 cái đỉnh (Cửu đỉnh) vẫn còn được bày ở sân Thế Miếu, trong Đại Nội (Huế) ngày hôm nay.

Có thể kể được các loại chiến thuyền này như sau:

Thuyền lớn nhất thời này là Đa Sách Thuyền, vì thuyền có nhiều cánh buồm và cột buồm. Có thể gọi Đa Sách Thuyền là tàu biển cũng được. Thuyền loại này dùng đi biển, sông lớn và vượt cả đại dương, đi được xa lâu ngày.

Lâu Thuyền là thuyền khá to, có lầu lớn, đẹp trên thuyền. Lâu thuyền dùng cho Hoàng đế và Hoàng tộc đi trên sông Hương hay đi ven biển để thăm thú và duyệt binh.

Ô Thuyền là loại thuyền chuyên đi biển, sơn màu đen cả thân và cánh buồm, thuyền có 12 tay chèo. Với khả năng di chuyển nhanh, thuyền được trang bị cho hải quân tuần tiễu vùng ven biển.

Mông Đồng Thuyền là thuyền có nhiều tay chèo, đây là phương tiện thủy chiến lợi hại trang bị cho hải quân để đi sông lớn và ven biển.

Hải Đạo Thuyền là loại thuyền chuyên chiến đấu trên biển, được sản xuất khá nhiều do kích thước gọn, nhẹ khả năng cơ động, linh hoạt cao trong các trận hải chiến.

Ngoài 5 loại thuyền trên có có Đỉnh Thuyền chuyên dành cho các lễ hội và Lê Thuyền là thuyền dành cho việc hộ giá Hoàng đế mỗi khi đi trên sông biển.

Với đội chiến thuyền mạnh mẽ, hải quân đầu thời Nguyễn đã là một trong những lực lượng hải quân mạnh nhất trong khu vực. Không những chỉ chiến đấu ở vùng sông lớn, ven biển, chủ yếu là tiêu diệt bọn cướp biển, mà chiến thuyền nhà Nguyễn còn vượt biển đi đến các đại dương xa xôi. Những chuyến đi xa trên biển như vậy, thuyền lớn đã chở các vị quan chức đi giao lưu, học hỏi, giao thương với các nước khác.

Thống kê cho thấy, trong thời gian từ năm 1778 đến năm 1847, có nhiều chuyến xuất ngoại đi xa của thuyền nước ta: 11 chuyến đi Batavia, 2 chuyến đi Semarang, 6 chuyến đi Singapore, 2 chuyến đi Penang, 1 chuyến đi Malacca, 1 chuyến đi Johor, 2 chuyến đi Luzon. Đặc biệt, có 2 chuyến đi Tiểu Tây Dương (tức vùng biển Ấn Độ Dương). Đó là chuyến đi đến trấn Minh Ca thuộc nước Hồng Mao, khi đó là thuộc địa của nước Anh (tức thành phố Calcutta, thủ phủ của bang Tây Begal của Ấn Độ).

Vậy là, với những chiến thuyền lớn, các quan chức và thủy quân nhà Nguyễn đã vượt biển khơi đến được các nước Indonesia, Singapore, Malaysia, Philippines và Ấn Độ. Như vậy đủ biết hải quân nước ta thời Nguyễn đã tung hoành khắp nơi ở Đông Nam Á lúc bấy giờ. Thời Minh Mạng cũng là thời thịnh trị, nhiều cải cách lớn và đặc biệt Hoàng đế Minh Mạng đã rất chú ý đến mở mang bờ cõi và kiểm soát Biển Đông. Ngay Biển Đông cũng đã được khắc trên Cửu đỉnh với tên gọi là Đông Hải.

Hoàng đế Minh Mạng là một ông vua có tài “nhìn xa thấy rộng”. Ông đã nhận thấy vai trò của Biển Đông quan trọng với nước ta cũng như đã xây dựng được lực lượng Hải quân mạnh trong 21 năm trị vì của ông. Ông đã ban bố các quy chế cho các đội tàu thuyền như: Tuần dương chương trình, tuần thuyền quy thức, tuần dương xử phận lệ... Ngoài một số tàu thuyền được đóng bằng gỗ tốt, ông còn cho đóng các tàu bọc đồng để đi biển dài ngày và chắc chắn như các tàu: Phấn Bằng, Thụy Long, Định Dương, Bình Ba...

Minh Mạng cũng đã củng cố các tuyến phòng thủ ven bờ biển, cho đắp Trường Thành ở Quảng Bình, Hùng quan ở Hải Vân, các pháo đài ven bờ biển xung yếu như Thuận An, Tư Dung... Bên cạnh đó, ông cũng cho sắm sửa hỏa pháo của phương Tây để kịp “hiện đại hóa” vũ khí, cảnh giác với hiểm họa của chính làn sóng thực dân phương Tây đang rình rập.

 

Hình Đa Sách Thuyền được khắc trên Cửu đỉnh. Ảnh: Trịnh Sinh

Trong các điểm ven bờ, Minh Mạng đánh giá “nơi xung yếu thì không nơi nào sánh được bằng vịnh Sơn Trà, tàu nước ngoài đến nước ta chỉ có nơi này có thể đậu được, nhưng nơi này nặng chướng khí, có hơn 10 giếng nguy hiểm” và ông lệnh cho phải chú ý phòng bị nơi xung yếu này kỹ càng. Ông cũng đánh giá “phần lớn đất đai ven biển, thủy quân là quan trọng nhất”.

Vì vậy, Minh Mạng đã cho Đại thần Trương Đăng Quế học tập đội hình thủy chiến của phương Tây để rút kinh nghiệm xây dựng đội chiến thuyền nhà Nguyễn. Ông cũng cử thợ Việt Nam phỏng theo phương Tây để chế tạo xe ca chạy hơi nước, để rồi tạo ra tàu thuyền chạy bằng hơi nước, ở giai đoạn mò mẫm ban đầu. Ông cũng sai Bộ Công biên tập sách Hải Trình Tập Nghiệm, lệnh cho các nơi ven biển phải vẽ bản đồ trong vùng mình kiểm soát.

Nhờ có tầm nhìn về biển sâu sắc và có đội chiến thuyền giỏi, Minh Mạng đã có được lực lượng Hải quân rất mạnh, đóng góp vào việc xây dựng đất nước hùng cường, yên bình. Ông trị vì từ năm 1820 đến 1840. Vào thời ông, nhiều toan tính của các nước phương Tây đều phải co lại vì nước ta có một lực lượng quân sự, nhất là Hải quân đáng gờm trong khu vực.

Nguồn: bienphong.com.vn
Cùng chuyên mục
Chúa Sãi mở cửa biển để giao thương
Chúa Sãi mở cửa biển để giao thương

Nước Việt Nam sở hữu cả chiều dài phần phía Đông đất liền là biển cả. Người Việt đã làm chủ và khai thác Biển...

Từ trấn Hải Thành năm xưa đến đồn Biên phòng hôm nay
Từ trấn Hải Thành năm xưa đến đồn Biên phòng hôm nay

Ở Thừa Thiên Huế có một đồn Biên phòng “độc nhất vô nhị” được xây dựng cách đây 206 năm và tới giờ này vẫn...

Nghệ thuật quân sự độc đáo dưới thời Lê sơ
Nghệ thuật quân sự độc đáo dưới thời Lê sơ

Nhà Lê sơ được sử cũ nhắc đến như thời kỳ hoàng kim của chế độ phong kiến Việt Nam, dưới thời vua Lê Thái...

Chiến lược biên cương của Vua Lê Thái Tổ
Chiến lược biên cương của Vua Lê Thái Tổ

Thư tịch cổ chữ Hán nước ta xưa nói nhiều đến câu thơ nổi tiếng về chiến lược biên cương của vua Lê Thái Tổ...

Nơi khẳng định chủ quyền biển đảo của Tổ quốc Việt Nam
Nơi khẳng định chủ quyền biển đảo của Tổ quốc Việt Nam

Đình An Vĩnh trên đảo Lý Sơn là một trong những ngôi đình có từ lâu đời nhất ở tỉnh Quảng Ngãi.

Chúa Trịnh đòi lại được một vùng biên ải
Chúa Trịnh đòi lại được một vùng biên ải

Trong lịch sử hào hùng của Đại Việt, vùng biên ải phía Bắc là nơi chứng kiến nhiều biến động.

Những điều ít biết về Lũy Thầy
Những điều ít biết về Lũy Thầy

Trong lịch sử quân sự Việt Nam có một hệ thống thành lũy khá lợi hại. Dân gian vẫn gọi là Lũy Thầy.

Tìm lại dấu xưa thương cảng Vân Đồn
Tìm lại dấu xưa thương cảng Vân Đồn

Vùng biển Vân Đồn nằm ở phía Đông Nam tỉnh Quảng Ninh, không chỉ có vị trí chiến lược quan trọng trên vùng biển Đông...

Triều Nguyễn quản lý Sơn Trà như thế nào?
Triều Nguyễn quản lý Sơn Trà như thế nào?

Ngày nay ai cũng biết Sơn Trà là “con mắt Đông Dương”, “khu xung yếu”. Trước đây, vào thời nhà Nguyễn, việc quản lý Sơn...

Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng lừng lẫy
Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng lừng lẫy

"Đằng Giang tự cổ huyết do hồng" (nghĩa là sông Đằng từ xưa máu còn đỏ) là câu đối đáp của sứ thần nước ta...

Trần Khánh Dư - Vị tướng thủy quân tài ba chống giặc ngoại xâm
Trần Khánh Dư - Vị tướng thủy quân tài ba chống giặc ngoại xâm

Trần Khánh Dư là một danh tướng đời nhà Trần, triều đại tồn tại từ năm 1226 đến năm 1400 tại Việt Nam. Ông không...

Thân Công Tài -
Thân Công Tài - "Lưỡng quốc khách nhân" trên biên giới Việt - Trung

Sinh năm 1620, tại xã Như Thiết, huyện Yên Dũng, phủ Lạng Giang, xứ Kinh Bắc (nay là xã Hồng Thái, huyện Việt Yên, tỉnh...

Triều Nguyễn xác lập và khẳng định chủ quyền của nước ta đối với biển, đảo
Triều Nguyễn xác lập và khẳng định chủ quyền của nước ta đối với biển, đảo

Biển, đảo giữ một vị trí quan trọng trong lịch sử dân tộc, nhất là chủ quyền đối với các quần đảo trên Biển Đông,...

Vua Trần Thái Tông với việc bảo vệ chủ quyền đất nước
Vua Trần Thái Tông với việc bảo vệ chủ quyền đất nước

Đầu thế kỷ XIII, nhà Trần thay nhà Lý cai trị đất nước với sự kiện lịch sử gây chấn động: Lý Chiêu Hoàng nhường...

Triều Nguyễn quản lý và phòng thủ cảng biển Đà Nẵng
Triều Nguyễn quản lý và phòng thủ cảng biển Đà Nẵng

Đà Nẵng, với vị trí chiến lược quan trọng có ảnh hưởng trực tiếp đến sự an nguy của Kinh đô Huế - trung tâm...

Tin đọc nhiều
Cuộc họp hai Đoàn Chuyên viên biên giới Việt Nam – Lào
Chính thức quy hoạch Vân Đồn là khu kinh tế biển đa ngành
Việt Nam coi trọng và tham gia tích cực hợp tác Mekong-Lan Thương
Xuất nhập khẩu hàng hóa biên giới đất liền Việt Nam – Trung Quốc đang dần được cải thiện
Xây dựng quy trình kiểm soát dịch bệnh tại biên giới theo hướng giảm thiểu tác động đến xuất nhập khẩu
Lào Cai tạm dừng hoạt động vận tải khách công cộng
Nhật Bản tài trợ 49 triệu Yên tăng cường quản lý biển đảo Cát Bà
Thông tin liên quan Biển Đông từ 17-23/02/2020
Tặng thiết bị y tế cho các lực lượng liên ngành cửa khẩu Kim Thủy Hà, tỉnh Vân Nam
Ứng phó với hạn hán, xâm nhập mặn trong mùa khô
Australia và Indonesia phản đối hành vi quân sự hóa trên Biển Đông
Bộ Công Thương: ‘Thắt’ chống dịch COVID-19, ‘mở’ cửa khẩu
Nhóm tàu sân bay Theodore Roosevelt của Hoa Kỳ cập cảng Đà Nẵng
Siết chặt tuần tra, kiểm soát đường biên
Đề nghị báo cáo quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và hải đảo
Lễ buộc chỉ cổ tay - nét văn hóa độc đáo của người Lào
Hải quân Việt Nam và Hải quân Hoàng gia Campuchia tuần tra chung
Nhiều hoạt động hướng về biển đảo tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam
Campuchia thông báo tạm ngừng hoạt động các cửa khẩu biên giới với Việt Nam
Chăm lo cho đồng bào biên giới
Các cửa khẩu lại tồn ứ gần 780 xe nông sản, trái cây
Lập điểm trao đổi hàng hóa hỗ trợ người dân Campuchia
Cửa khẩu Hoành Mô (Quảng Ninh) thông quan trở lại
Thiêng liêng cột mốc đặc biệt ba biên Việt Nam- Lào- Campuchia
ĐSQ Việt Nam tại Hàn Quốc thông tin về 5 thuyền viên Việt Nam mất tích trong vụ cháy tàu ngoài khơi đảo Jeju
Khủng hoảng khí hậu sẽ xóa sổ nhiều bãi biển trên thế giới
Tăng cường chốt chặn, tuần tra, khép kín biên giới
ASEAN cần một Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông 'chất' để quản trị hành vi và rủi ro
Phát huy vai trò đảng viên trẻ trong lực lượng ngư dân
Bảo vệ “thương hiệu Việt Nam an toàn” giữa thời điểm COVID-19 lan rộng