Biên giới lãnh thổ

Gần 5 năm qua, các địa phương ven biển và các bộ, ngành đã triển khai đồng bộ các biện pháp phòng chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) nhằm gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu đối với thủy sản Việt Nam. Đến nay, Cà Mau là một trong những tỉnh đã hoàn thành việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (GSHT) cho 100% tàu cá có chiều dài trên 15m. Phóng viên Báo Biên phòng đã có cuộc phỏng vấn Thượng tá Phùng Đức Hưng, Chỉ huy trưởng BĐBP Cà Mau để hiểu rõ hơn kết quả phòng chống khai thác IUU của BĐBP Cà Mau.

Thượng tá Phùng Đức Hưng kiểm tra công tác phòng, chống khai thác IUU tại cửa biển Rạch Gốc, huyện Ngọc Hiển. Ảnh: Lê Khoa

- Các địa phương ven biển và các bộ, ngành đã và đang triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống khai thác IUU. Bộ Chỉ huy BĐBP Cà Mau đã lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ này như thế nào, thưa đồng chí?

- Tỉnh Cà Mau có khoảng 5.000 phương tiện khai thác hải sản (KTHS), trong đó, có gần 2.000 tàu cá đánh bắt xa bờ. Thời gian qua, BĐBP Cà Mau đã triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống khai thác IUU. Trong đó, chúng tôi vừa mở đợt cao điểm chống khai thác IUU (từ ngày 26/9 đến 27/10/2022), trọng tâm là ngăn chặn tàu cá ngư dân ta xâm phạm vùng biển nước ngoài KTHS trái phép. Theo đó, các đơn vị tăng cường nắm tình hình; phân loại theo dõi, giám sát và quản lý chặt chẽ các trường hợp tàu cá có nguy cơ cao vi phạm IUU; quản lý chặt chẽ tàu cá tại các cửa sông không có trạm kiểm soát Biên phòng và các địa bàn trọng điểm như Sông Đốc, Rạch Gốc để kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý tàu cá vi phạm để kịp thời ngăn ngừa, xử lý; phối hợp các cơ quan chức năng điều tra các đường dây, đối tượng nghi vấn liên quan đến việc đưa tàu cá, ngư dân đi KTHS trái phép ở vùng biển nước ngoài.

Chúng tôi cũng chỉ đạo các đồn, trạm phối hợp với Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4, Hải quân Vùng 5 và Kiểm ngư tăng cường tuần tra, kiểm soát, quản lý vùng biển được phân công. Đồng thời, phối hợp với chính quyền địa phương và các lực lượng liên quan tăng cường kiểm soát; kiên quyết không cho tàu cá xuất bến nếu không đảm bảo đầy đủ thủ tục, giấy tờ, trang thiết bị bảo đảm an toàn theo quy định; tập trung vào tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên. Tham gia Đội kiểm tra liên ngành 335 của tỉnh phối hợp với Đội kiểm tra liên ngành tỉnh Kiên Giang tuần tra, kiểm soát việc thực hiện các quy định về quản lý, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và phòng, chống khai thác IUU trên vùng biển tiếp giáp giữa 2 tỉnh.

UBND tỉnh Cà Mau đã đặt Trung tâm điều hành giám sát tàu cá tại cơ quan Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh để quản lý, vận hành. Từ trung tâm giám sát, chúng tôi nhận biết tất cả tín hiệu của tàu cá, cả số đang chạy và neo đậu trong bờ hay ngoài biển cũng như mọi thông số như ký hiệu, vị trí, tải trọng, tên thuyền trưởng, chủ phương tiện, địa chỉ, số điện thoại... Nếu phát hiện phương tiện đang có hải trình gần vùng biển giáp ranh với các nước, BĐBP sẽ liên lạc, kêu gọi thuyền trưởng, hoặc thông báo cho chủ phương tiện biết để kịp thời điều khiển phương tiện quay trở lại. Phương tiện nào cố tình vi phạm, sẽ căn cứ vào dữ liệu này để xử lí.

- Thưa đồng chí, việc thay đổi nhận thức của người dân được cho là có ý nghĩa quan trọng nhất trong công tác phòng, chống khai thác IUU. BĐBP Cà Mau đã triển khai công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho ngư dân như thế nào để nâng cao nhận thức, ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực KTHS của ngư dân?

- Xác định nhận thức của ngư dân có ý nghĩa quyết định đến việc chấm dứt tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, chúng tôi thường xuyên phối hợp với các địa phương ven biển tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho ngư dân với nội dung và phương pháp phù hợp.

Bên cạnh đó, chúng tôi còn phối hợp với địa phương duy trì và phát huy hiệu quả hoạt động của các Tổ tàu thuyền an toàn; vận động chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh hải sản, các chủ tàu cam kết hoạt động đúng quy định của pháp luật. Đồng thời, triển khai cho tất cả chủ tàu, thuyền trưởng tàu cá xa bờ ký cam kết không vi phạm vùng biển nước ngoài, lắp đặt thiết bị GSHT. Trong đợt cao điểm vừa qua, chúng tôi đã triển khai 8 phương tiện/64 cán bộ, chiến sĩ tuần tra trên vùng biển của tỉnh, tuyên truyền, vận động ngư dân chấp hành nghiêm các quy định về hoạt động KTHS.

Những hoạt động trên đã góp phần quan trọng làm thay đổi nhận thức, hành vi của ngư dân khi KTHS trên biển. Đến nay, trên địa bàn tỉnh Cà Mau, 100% tàu cá đã lắp đặt thiết bị GSHT theo đúng quy định.

- Vươn khơi, bám biển không chỉ là hành trình kiếm sống của ngư dân, mà còn góp phần khẳng định chủ quyền biển, đảo. BĐBP Cà Mau đã triển khai những biện pháp công tác nào để hỗ trợ ngư dân bám biển, phối hợp với BĐBP bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc?

- Đồng hành cùng ngư dân vươn khơi, bám biển là một trong những nhiệm vụ thường xuyên được BĐBP Cà Mau tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và triển khai thực hiện. Thời gian qua, giá xăng dầu tăng cao, thời tiết diễn biến bất thường đã ảnh hưởng đến hoạt động KTHS của ngư dân. Chúng tôi đã phối hợp với các cơ quan chức năng rà soát nắm, tình hình, quản lý chặt chẽ các cơ sở kinh doanh xăng dầu tại khu vực ven biển và khó khăn của ngư dân. Từ đó, chúng tôi kịp thời tham mưu cho UBND tỉnh có chủ trương, giải pháp hỗ trợ ngư dân, đồng thời, vận động các cơ sở kinh doanh xăng dầu ưu tiên cung ứng xăng dầu cho ngư dân bám biển, không để phương tiện nằm bờ do không mua được nhiên liệu.

Để giảm một phần chi phí cho ngư dân, chúng tôi đã phối hợp với cơ quan chức năng tham mưu cho UBND, HĐND tỉnh Cà Mau hỗ trợ 100% cước thuê bao dịch vụ GSHT tàu cá trên địa bàn trong 5 năm (từ ngày 1/1/2022 đến hết ngày 31/12/2026). Chúng tôi cũng chỉ đạo các đồn, trạm Biên phòng duy trì liên lạc chặt chẽ với ngư dân hoạt động trên biển để kịp thời thông báo diễn biến thời tiết xấu giúp ngư dân chủ động phòng tránh và có phương án đánh bắt đảm bảo an toàn. Đồng thời, thường xuyên củng cố, duy trì hoạt động 23 Tổ tàu thuyền an toàn/201 phương tiện/731 thuyền viên để kịp thời tham gia cứu hộ, cứu nạn trên biển khi có tình huống xảy ra. Phối hợp với chính quyền địa phương rà soát kịp thời hỗ trợ và cấp phát Quỹ nhân đạo nghề cá cho ngư dân bị nạn trên biển. Bên cạnh đó, hàng năm, BĐBP tỉnh còn tặng phao cứu sinh, áo phao, cờ Tổ quốc cho ngư dân, góp phần hỗ trợ để ngư dân an tâm bám biển.

- Với nỗ lực của cán bộ, chiến sĩ BĐBP Cà Mau, công tác ngăn chặn, phòng chống khai thác IUU tại địa bàn tỉnh Cà Mau đã đạt được những kết quả như thế nào?

- Đến nay, ngư dân trên địa bàn tỉnh đã nâng cao nhận thức, tự giác chấp hành các quy định của pháp luật về KTHS, tình trạng vi phạm vùng biển nước ngoài đã giảm rõ rệt so với trước đây. Ngư dân ghi chép nhật ký, cập cảng, rời cảng và khai báo truy xuất nguồn gốc thủy sản theo đúng quy định của pháp luật. 100% tàu cá trên địa bàn tỉnh đã lắp đặt thiết bị GSHT, đảm bảo đầy đủ trang thiết bị an toàn cho người, phương tiện khi hoạt động trên biển. Đặc biệt, trước đây, nhiều ngư dân sử dụng kích điện, đèn cao áp quá công suất, giã cào gần bờ để KTHS làm suy giảm nguồn lợi thủy sản, nhưng qua công tác tuyên truyền, vận động, hiện nay, tình trạng này đã giảm đáng kể, chỉ còn một số phương tiện ven bờ theo mùa vụ./.